Drježdźany (MM/SN). W Drježdźanskim Archiwje awantgardow Egidio Marzone, přisłušacy Statnym wuměłskim zběrkam sakskeje stolicy, bu minjeny štwórtk wustajeńca „Sydom hrěchow – Wuměłstwo mjez spytowanjom a spjećowanjom“ wotewrjena. Što maja znate smjertne hrěchi z našej modernej žiwjenskej woprawdźitosću činić? Z tutym prašenjom su so wědomostne wolontarki Statnych wuměłstwowych zběrkow Drježdźany zaběrali a su hrěchi w multimedialnej wustajeńcy z dźensnišeje perspektiwy interpretowali. Dźe wo překročenje towaršnostnych normow, wo prašenje ekscesa, wo nadměrne rozpjeršenje a wo škodowanje sebje samoho a druhich. Mjez renoměrowanymi mjenami kaž Otto Dix, Max Ernst a Thomas Heise je pod hesłom „Chcyćiwosć“ tež Budyski fotograf a fotografikar Jürgen Maćij ze swojej wobrazowej seriju „Kubło Gižkojce“ zastupjeny. W njej dokumentuje ničenu krajinu na kromje Wjelcejskeje brunicoweje jamy mjez lětomaj 2006 a 2020.
Budyšin (SN/bn). Krajny rada wokrjesa Budyšin Udo WItschas (CDU) a intendant Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła Lutz Hillmann staj wčera 30. Budyske dźiwadłowe lěćo zahajiłoj. Byrnjež so politiskich komentarow poprawom wzać chcyłoj dowolištej sej někotrežkuli kałate přispomnjenje na přikład nastupajo Budyskeho měšćanostu a zwjazkoweho kanclera. Podźakowawši so sponsoram podaštaj startowy signal tradiciji wotpowědujo z dwójnym wutřělom, raz z małeje pistole, raz z trochu wjetšeje kanony.
Hdyž we Łužicy wot zajutřišeho zynki dudow zaklinča, potom ma to mało ze Šotiskej a wjele ze serbskej tradiciju činić. Serbske dudy słušeja do kulturneho herbstwa regiona a so hač do dźensnišeho hraja. Hižo w srjedźowěku běchu měchowe hwižki po cyłej Europje rozšěrjene. Na serbskich wsach słušachu k wšědnemu dnjej. Hač kwasy, kěrluše abo žnjowe swjedźenje – často postarachu so dudakojo zhromadnje z huslerjemi wo hudźbu. We Łužicy wuwištej so swójskej typaj: kozoł a měchawa. Wulke serbske dudy zhotowichu tradicionelnje z kozaceho kožucha, často wudebichu je z rězbarjenej kozacej hłowu z drjewa. Mócny zwuk bě předewšěm na swjedźenjach pod hołym njebjom požadany. Mjeńša měchawa klinči jasnje mjechšo.
Naša najnowša nowostka je wušła, runje prawje do lěćnych prózdnin! BOOKii-kniha „Dožiwjej přirodu!“ wabja won do přirody. Što pak je scyła přiroda? Na tute a dalše prašenja wotmołwi kniha stronu po stronje. Z němčiny je ju Rejza Šěnowa, wučerka za biologiju na wuměnku, přełožiła. Hač na łuce, w lěsu, we a při wodźe, w horinach abo samo w měsće – wšudźe nas přiroda wobdawa. Čehodla su insekty wažne? Kotre zwěrjata su w lěsu a kotre při wodźe žiwe? Kak rozmnožuja so rostliny a zwěrjata? Abo što stej přiliw a wotliw? Wšitko prašenja, na kotrež dóstanjeće wulkotnu wotmołwu. We wosebitych woknješkach chowaja so dalše informacije, posrědkowace na přikład dohlad do kołća, wobswěta a žiwjenja pčołkow, abo do procesa, kak so z popróšeneho kćenja jabłuko wuwiwa.
Na 14 městnach a 22 hrajnišćach wotměje so lětsa wot 24. awgusta do 13. septembra sedmy raz Łužiski festiwal. Cyłkownje je 32 žanry a sparty přesahowacych zarjadowanjow planowanych.
Choćebuz (AK/SN). „Festiwal je jasne wuznaće k mocy wuměłstwa wosrjedź strukturneje změny we Łužicy. Naš nadawk je, stajnje znowa hinaše zhladowanišća a stejnišća wujewjeć – z dźiwadłom, koncertami, rozmołwami, wustajeńcami a literaturu“, intendant Daniel Kühnel minjenu póndźelu na předstajenju lětušeho programa podšmórny. Hesło a „inspiraciske słowo“ lětušeho Łužiskeho festiwala je „geschöpferisch“. Prěni raz spožči so myto Credo. Z nim chce Łužiski festiwal bienalnje wosobinu wuměłstwa abo kultury počesćić. Jako nowej hrajnišći prezentowachu organizatorojo Röderowu žurlu we Wulkich Rědorjecach a Energijowu fabriku w Hórnikecach. Cyłkowny budget wučinja 3,3 miliony eurow, z kotrychž přewostaja něhdźe 90 procentow Zwjazk, Braniborska a Sakska.
Hdyžkuli so na přednoškach, bjesadach abo w socialnych syćach w Čěskej wo poćahach a poměrach mjez Serbami a Čechami diskutuje, so přeco něchtó praša, čehodla njeje so Łužica po Prěnjej swětowej wójnje k nowej wupokazanej Čěskosłowakskej přizamknyła. Wšako kóždy derje wě, zo by to za Serbow lěpje było, hač dale z Němcami pod samsnej třěchu wostawać. To je prašenje, před kotrymž sym kapitulował, dokelž sym zrozumił, zo někotre baje wróćo do mócnarstwa sonow zahnać njemóžeš, wšojedne kak jara a kak dołho so towaršnosć kubłać prócuješ. Tuž spytam kóždy raz zaso wot spočatka wujasnić, zo je žiwjenje w Serbach po hinašich pućach hač w Čěskej wotběžało, zo mamy hinaše refleksy a zo runje tak na wuwiće po Prěnjej swětowej wójnje na rozdźělne wašnje hladamy.