Wotrow
Radwor
Róžant
Pančicy
Chrósćicy

Fota: Bosćij Handrik, Feliks Haza (2), Konstantin Hrjehor, Bernhard Baier

K dojutrownym nałožkam słuša bjezdwěla tež klepotanje. Wulki pjatk a ćichu sobotu dźě zwony mjelča. Tuž dźěći słužbu přewozmu a wu­žiwaja za to drje­wjane klepotawki. Rano w šesćich, připołdnju w dwanaćich a na­wječor w šesćich kroča wone k wjesnym křižam, hdźež so modla a kěrluš spěwaja.

Tradicija klepotanja so dale a bóle zaso wozrodźa. W Ra­dworskej wosadźe su minje­ne lěta ministranća z prěnjo­woprawjenskimi dźěćimi zhromadnje klepo­tali. Loni kaž tež lětsa zaso pak nastaji­chu so cyłe swójby na puć, a to nic jenož w Ra­dworju, ale runje tak na wo­kolnych wsach. Dźěćiznak dósta to­horunja wobrazy z Wotrowa, Chrósćic a Pan­čic-Ku­kowa. Nimo toho dźěći w Ral­bi­­čan­skej wo­sadźe klepo­­taja, tak mjez druhim w Róžeńće.

Bianka Šeferowa

Fota: Borbora KralowaNa wuchodźowanje podłu hatow do Plus­ni­kec nastajichu so wutoru do jutrow dźěći Ma­lešanskeje Witaj-pěstowarnje „K wód­ne­mu mu­žej“. Pod hołym njebjom na wulkej łuce zahajichu wone zhromadne pućowanje z rań­šim kołom. Wul­kej skupinje „błudnički“ a „zmije“ wu­čušli­štej po puću něko­tre pokiwy jutrowne­ho zajaca, kotrež wjedźechu jej nimo wulkich zwonow do Plusnikec. Skupinje „lutki“ a „wódne mužiki“ pak wje­dźechu pokiwy runu smuhu na Plusni­čan­ske hrajkanišćo, hdźež so pozdźišo tež „błudnički“ a „zmije“ přidružichu. Po nastrojach kros­nu­jo chowancy dźěćaceho dnjoweho přebywanišća samo trochu na jutrowneho zajaca pozabychu. Po małej přestawce poda so bobrija na zahrodu swójbow Röhrec a Schnei­derec. Na pisanje pyšenych bli­dach čakaše tam wobjed na wšit­kich. Njetraješe dołho, a hižo wuhladachu někotre dźěći za wul­ki­mi durjemi dwě wuši. Naraz wuskoči zajac, kiž běše na zahrodźe małke hněžka schował, kotrež dźěći z wul­kim wjeselom pytachu a wězo tež namakachu. Ze zhromadnym spěwom so wone ze zajacom kaž tež ze swójbu Röhrec rozžohnowachu.

Foto: lenka Ješkec
Jutrowny zajac je tež w Budyskej pěsto­warni „Jan Ra­dy­serb-Wjela“ pobył a ze šoko­lodu, jej­kom a buli­kom pjel­njene korbi­ki schował. A nadměru su so dźěći radowali, jako zajaca na zahrodźe samo hišće wuhladachu. Tak wu­žiwachu chowancy domu hnydom składnosć a dźa­kowachu so jemu za wšitke chłóšćenki. Lenka Ješkec

Wjele ludźi znaje snano zjaw, zo myslo na 1990te lěta sej nadobo nastróženi ča­so­wu dobu wuwědomjeja, w kotrejž njejedna so wo blišu, ale skerje hižo „wčerawšu“ zańdźenosć. Zjednoćenje Němskeje, politiski „přewrót“, bě před třomi lětdźesatkami. W zwisku z tymle časom awtorka Cordula Ratajczakowa w předsłowje swojeho dźěła „Nowa swoboda? – Dopomnjenki na přewrót 1989/90“ k tomu zwěsća, zo je mjeztym cyle nowa generacija wotrostła, kotraž poprawom jenož hišće popřewrótowe struktury znaje. Sformulowany narok na předležacu publikaciju je, dopominać na časowych swědkow a jich dožiwjenje změnow tych strukturow, kotrež so dźensa hižo samozrozumliwe zdawaja. Při tym měješe so po „oral history“ (ertnych stawiznach) wurunane rozdźělenje wšelakich starobow, dźěłowych wobłukow, wuznaćow atd. wobkedźbować. Zaměr tajkeho postupowanja je, nazhonjenja a začuća reprezentatiwneho „wšědneho, normalneho“ čłowjeka wotbłyšćować.