Nowy roman Sandry Gugić zwobraznja hněw a ćišinu, wuskosć a ...
Sandra Gugić powěda w loni wušłej knize „Zorn und Stille“ wo swójbje, kotraž so – tak wěmy hižo wot spočatka romana – cyle rozdwoji a so tež wjace hromadźe njenamaka. W srjedźišću steji fotografka Billy Bana, poprawom Biljana Banadinović. Samostatna wuměłča bě w starobje 17 lět doma wućahnyła a njeje so wot toho dnja wjace pola staršeju zjewiła. Chcyše sebi nowy swět wotkryć, bydleše w scenje domowych wobsedźerjow/wobserdźerkow a wuměłcow/wuměłčow w Berlinje a docpě wěstu znatosć jako fotografka. Po wuspěšnej wustajeńcy w Berlinje wustaji swoje fotografije tež we Wienje, swojim ródnym měsće.
Plapadu – serbska ornitologiska wosebitosć!
Na slědach mytiskeho pozadka wědomostneho projekta
Plapadu je mjeno projekta za předčitansku funkciju za hornjo- a delnjoserbšćinu we wjacerěčnych wokolinach, kotruž tuchwilu na Instituće za sorabistiku na Lipšćanskej uniwersiće wuwiwaja (). Serbske Nowiny su wo mjenowanym projekće hižo rozprawjeli. System je w pospytnej fazy a hodźi so tuchwilu jeno za wužiwarjow z programowanskimi znajomosćemi. Je planowane, jón bórze na stronje k dispoziciji stajić.Plapadu (Plyctolophus legens) je wotemrěta, prjedy we Łužicy endemiska družina ptačkow, najskerje ze swójby papagajow; snano pak jedna so tež wo konwergentne wuwiće. Wo tymle njewšědnym zwěrjeću mamy jenož mało informacijow. Tak namakamy ilustraciju w Edwarda Learowej knize „Illustrations of the Family of Psittacidae, or Parrots“ z lěta 1832 z titlom ,Plappertoo or Reading Parrot‘“. Bohužel pak pobrachuje plapadu w Prideauxa J. Selbyjowej „Natural History of Parrots“ (1836), tak zo je ilustracija, z kotrejež znajemy (dźensa zestarjene) łaćonske pomjenowanje, jenički nam zdźeržany wobraz.
„Stań so woda, mój přećelo“
W tutej kolumnje powěda šěsć redakciji SN znatych mjezynarodnych awtorow, wotměnjacy so pod pseudonymom „prof. Wink“, jónu wob měsac wo swojich nazhonjenjach a dožiwjenjach we wobłuku zetkanja kulturow, identitow, rěčow a narodnych mjeńšin.
W decembrje 2020 tčeše indisko-afriski avatar prof. Winka sam na małej paradiziskej kupje w Atlantiskim oceanje před sewjerozapadnej Afriku, a to dlěje hač pjeć měsacow. W sewjernej Europje su prěnje šćěpjenja pře koronu přewjedli, a dokelž běchu kraje přez lockdown zawrjene, jeho wuzamknychu! Hoberska to čłowjeska běda, wuskutkowana přez koronawirus a podpěrana wot najwšelakorišich politiskich, socialnych kaž tež indiwidualnych jednanjow.
Čuja so kaž wulka swójba
We Wojerowskim měšćanskim dźělu Ćisk towarstwowe žiwjenje w mnohich swójbach wulku rólu hraje. Nele hordźe na swoju paslenku hlada. Wuměłska twórba pokazuje wutrobu z kćenjemi w něžnej pastelowej a fijałkojtej barbje. Filigrane 3D-wuměłstwo a rustikalna optika drjewa so wudospołnjatej. Set za paslenje dósta Nele hromadźe z wosobinskim listom swójbje Schubert. W nim je napisane, zo měł set wosomlětnej holcy a swójbnym wjeselo wobradźić w nadźiji, zo móža bórze zaso zhromadnje sej hrajkać, paslić a spěwać.
Towarstwo so wo dorost stara
Indiwiduelnje wuhotowanu póštu dóstachu wšitcy młodźi čłonojo Ćišćanskeho dźěćaceho towarstwa. Mustwo wokoło předsydki Annett Rösler ma tajke dariki za škrički nadźije w tuchwilu trochu ćěmnym času, w kotrymž móže wotstawk zdobom bliskosć woznamjenjeć.
Hódnota swójbyje mnohim samozrozumliwa
Mjezynarodny dźeń swójby wotměwa so kóžde lěto 15. meje. Štó z nas to wě? Lěpje, štó runje tón dźeń wědomje swjeći? Swójba je wjetšinje z nas samozrozumliwa. Dźensa ma wona dale a wjetšu hódnotu. Wšako globalizacija wuskutkuje, zo njemóža swójbni stajnje hromadźe na jednym městnje być. Husto nimataj staršej dźěło tam, hdźež swójba bydli. Abo zestawa swójby je so po wěstym času změniła.
Přiwšěm, swójba je a wostanje najmjeńša bańka towaršnosće. Na to skedźbnja UNO, kotraž wot lěta 1993 stajnje 15. meje na swójby po cyłym swěće spomina. A tomu je derje tak! Wšako je za dźěći najwjetše zbožo, hdyž maja staršej a husto tež hišće dźěd a wowka chwile za nje, hdyž bliscy dorosćeni sej z nimi hrajkaja a jim swět rozłožuja. Tomu je tak, dołhož čłowjek je. Wobkedźbować móžemy hódnotu dobreho wobchadźenja staršich swójbnych z młódšimi, a to we wšěch kulturach a na wšěch kontinentach.
Husumske swinje štyri počasy dožiwjeja
Dlěje hač 20 lět Hórčanski korčmar Michał Młynk „protestne stadło“ plahuje
Někotryžkuli z čitarjow wě so zawěsće hišće dopomnić, zo su korčmarjecy w Haslowje a Lejnje něhdy tež swinje plahowali a rězali. Tehdy drje móžachu jim wotstate piwo a jědźne wotpadki w chlěwach jako picu dawać. Dźensa to hygienowych přičin scyła wjac móžno njeje. Nawopak, zarjady za to z wysokimi pokutami hroža.
Ćěsliske a blidarske kmanosće wušikneho wuměnkarja su dale jara ...
Rentnar a što potom – wuměnkarsku swobodu wužiwać abo wužadanje přiwzać (31)
Něchtóžkuli ma doma na łubi, w pincy abo w kólni stary kamor abo tež dodźeržanu lódku stejo. Mnozy tajke meble preč ćisnyć nochcedźa. Wšako jich z nimi tójšto dopomnjenkow na přikład na dźěda, wowku abo zdalenišich prjedownikow zwjazuje. Do jstwy stajić pak dodźeržany mebl hižo njemóžeš. Derje ma so potom tón, kiž ma w přiwuznistwje abo w přećelskim kruhu wušikneho wuměnkarja, kaž je to Njebjelčan Beno Bjeńš.
Před sydomdźesat lětami so Beno Bjeńš w Sernjanach narodźi. Jeho nan Jurij bě znaty a prašany ćěsla. Wón dźěłaše tehdy za twarsku firmu Zimmer a pozdźišo tež Korjeńkec zawod. Tam sej jeho jara česćachu, ale tež w domjacej dźěłarni po swjatoku wědźeše wustojnje trěbne wobdźěłanje drjewa za susodow a znatych jim kwoli zdokonjeć. Beno, jako najstarše ze šěsć Bjeńšec dźěći, bě wot časa dźěćatstwa po potrjebje nanej k pomocy. Tak je za šulski čas w Dobrošicach a hač do lěta 1964 w Róžeńće sej hižo wjele blidarskich znajomosćow přiswojił, runje tak kaž trěbne kajkosće wutrajnosć, sćerpnosć a dokładne dźěło.
„To je najrjeńši job na swěće“
Z Njebjelčic pochadźaca Yvonne Tatzelowa sej ze swójskim wobchodom za njewjesćinsku modu són spjelniła
W dojutrownym času móžachu pasanća we wobchodźe za njewjesćinsku modu Yvonne Tatzeloweje „Ateljej njebjesa“ na Budyskej Seminarskej figurinu w družčej drasće wobdźiwać. Wonu drastu bě mějićelka wobchoda jako dźěćo sama k wosebitym přiležnosćam zhotowana. Byrnjež z ryzy serbskeje swójby njepochadźała, je wona ze serbskosću a z nałožkami a tradicijemi Serbow wobdata wotrostła. Wowka da jej družču narodnu drastu šić. Yvonne Tatzelowa, kotraž je so we Worklecach narodźiła a w Njebjelčicach wotrostła, je sej ju na Bože ćěło kaž tež na putnikowanja do Róžanta woblěkała.
Dwurěčnosć dźěćom lěpšina
Ze wšědneho dźěła w ateljeju Yvonne Tatzelowa wě, zo su so ryzy serbske kwasy skerje ze žadnostku stali. Nic cyle tak njewšědne pak mjeztym je, zo ma njewjesta tradicionalny běły šat, jeje młodźi žónscy hosćo pak jako družki w swojej drasće přichadźeja.
Wěstota a strowota dźěławych matej w kóždym padźe absolutnu ...
Dźensa 53lětny Michał Młynk, po powołanju zamkar, je tež hižo jako třěchikryjer dźěłał a so před wosom lětami w Riesy na twarca wětrnikow kwalifikował. Swoje dźěłowe městno ma wón na morju.
Wuměnjenje, zo móžeš tajke dźěło scyła wukonjeć, je, zo sy ćělnje strowy a njechabłaty, štož rěka, zo so ći ženje njewjerći. Michała Młynka nastupajo tomu tak bě a bohudźak tež hišće je.
Twarnišćo na morju
Jako twarc wětrnikow prěni raz zasadźeny bě Šunowčan za předewzaće WKA Fehmarn na runje tak mjenowanej třećej najwjetšej kupje Němskeje w Baltiskim morju.
Stara-nowa knižna polca
Znajeće wy knihi, kotrež staj wašej staršej hižo čitałoj? Abo powědaja wo dyrdomdejstwach, hdyž su z kapsnej lampu pod poslešćom w knize čitali? Dźensa chcu wam jednu z nich předstajić. Pohladajće raz, hač steja hišće pola was doma na knižnej polcy. Snadź maće raz lóšt, tajku staru knihu čitać. Mać a nan staj potom zawěsće překwapjenaj. Tak móžeće wo času, hdyž staj wonaj hišće do šule chodźiłoj bjesadować.
