Originalny hłós Miny Witkojc nětko na zynkonošaku słyšeć
Zajimawa cejdejka z Ludoweho nakładnistwa Domowina
Čitaš-li to, štož je wažny čłowjek raz w knize, nowinach abo druhdźe napisał, wobradźa ći zawěsće wulke wjeselo a spodobanje.
Jeli pak ta abo tón něšto sam(a) ze swojim hłosom přednjese, da je to hišće wjetše a rjeńše dožiwjenje za připosłucharjow. Runje to potwjerdźa jedyn z najnowšich wudźěłkow Ludoweho nakładnistwa Domowina, kotrež wobsteji mjeztym 60 lět.
Měnjena je nowa cejdejka „,Gaž wětšyk dujo‘ – Mina Witkojc powěda“. A zynkonošak je woprawdźe jara hódny dar k 125. narodninam delnjoserbskeje basnicy a nowinarki. Na jubilej smy lětsa na wšelake wašnje spominali – mjez druhim z wosebitej wustajeńcu w Bórkowskej Domizniskej stwě a ze swjatočnosću w Bórkowskej šuli, kotraž jeje mjeno nosy.
Kral mortwy je – Njech je žiwy serbski kral
Zhladowanje na předstajenje SLA „Swajźba“ w Bórkowach
„Swajźba“ rěka prěni dźěl pokročowanja stawiznow wokoło serbskeho krala, předstajeneho po třoch wječorach lětsa swjatki w delnjołužiskich Bórkowach. Kulisa za serbske stawizny je hižo přez lěta tamniša historiska hrodowa hórka z Bismarckowej wěžu, w lětach 1915 do 1917 natwarjenej. Wulkomyslnje zapołoženy areal je ze starymi štomami wobdaty.
Lětsa dožiwi dohromady něhdźe 5 000 hosći nowu stawiznu wokoło krala Serbow, předstajenu wot Serbskeho ludoweho ansambla Budyšin. Inscenaciju su předewšěm němske printmedije cyłkownje pozitiwnje hódnoćili. Jara derje přiwzate předstajenja su za městny komunalny hamt wažny kriterij, zhromadne dźěło ze SLA dale wjesć chcyć.
Konje rjehoceja. Čorni ryćerjo na nich jěchaja, wojujo ze šćerkotacymi tesakami. Z čerwjenje wobswětleneje wěže stupa ćmowy kur, bojowniske hrimanja a wójnska hara rozlehnu so nad krajom. Tak su nuza, hłód a smjerć tež zaso jónu před runje tysac lětami Łužicu dosćahnyli. Dlěje hač pjatnaće lět trajachu boje mjez Heinrichom II. a Bolesławom I. Chrobłym.
Tež přichodnje so njepodać!
Kupich sej najnowšu knihu ze Slepjanskeho regiona: „Kak Slěpjańska cerkwja swój torm krydła“. Dwurěčnje – němsce a w rěči Serbow wokoło Slepoho – wuhotowana publikacija je drohoćinka. Takrjec na nimale wotwidźomnym žiwjenskim kóncu předrěwa so slepjanšćina z pozabytosće. Najskerje ani połsta ludźi ju hižo běžnje njerěči. A tola stupi so chroble pódla hornjo- a delnjoserbšćiny do rjada spisownych rěčow Słowjanow.
Chwalba tym, kotřiž so prócuja a njepodadźa. Takle tworja přichodnym generacijam a zajimcam móžnosć, rěč nawuknyć, kotruž su w šuli mjeztym wjacorym generacijam zapowědźili.
Snano budu za nami narodźeni chutnišo na rěčnym namrěwstwje zajimowani hač tučasni. Časowy duch je wokomiknje tajki, zo prašeja so mnozy skerje za móžnym pjenježnym wunoškom wšeho, mjenje za kulturnym zmysłom a žiwjenskim wjeselom.
Zwony na hudźbnym swjedźenju sobu zapřijate
Wosrjedź smažnika, dokładnje wot 15. do 17. junija, stej towarstwo „Via Regia – Hudźbne eventy“ a Serbski ludowy ansambl mjeztym hižo 14. Smochčanski hudźbny swjedźeń pod hołym njebjom na dworje Domu biskopa Bena wuhotowałoj. Dohromady je něhdźe 1 000 ludźi cyłkownje tři koncerty třidnjowskeho zarjadowanja wopytało.
Pod hesłom „Tam, hdźež tón měsačk swěći“ su pjatk a sobotu orchester, balet a solisća SLA kaž tež hudźbnicy Liberecskeho dźiwadła, sopranistka Rahel Indermauer a šulerjej Budyskeje wokrjesneje hudźbneje šule Jonas Löschau (spěw) a Georg-Wilhelm Jatzke (pozawna) jako hosćo pod nawodom Tassa Schilleho pisany wěnc znatych melodijow skerje lochkeho razu předstajili. Wot wujimkow operetow, mjez druhim Izaaka Osipowiča Dunajewskeho, Paula Linckeho a Emmericha Kálmána, přez romantiske spěwy Roberta Schumanna a Franza Schuberta hač k modernym zynkam Andrewa Lloyda Webbera a Van Morrisona bě nimale kóždy žanr minjenych třoch lětstotkow zastupjeny.
Sokoljo z cyłeho swěta so zetkali
Sylna a pisana serbska delegacija najmjeńši słowjanski narod w Praze dostojnje zastupowała
Jenož kóžde šěsć lět so woni w Praze zetkawaja, Sokoljo ze wšěch móžnych krajow swěta – na přikład z Ameriki, Awstralskeje, Brazilskeje, Francoskeje abo Kanady. Lětsa wotmě so w złotym měsće hižo 16. wšosokołski zlět, a to wot 1. do 6. pražnika. Hakle wot přewróta wobdźěleja so tež serbscy Sokoljo na zetkanjach sokołskeho hibanja. Budyšan Jurij Nuk, kiž je na prěnim tajkim 1994 był, rozprawja: „Lěto po znowazałoženju Serbskeho Sokoła bě to za mnje prěni přebytk na wšosokołskim zlěće. W NDRskim času wšak njejsmy wo tym wjele słyšeli. Lětsa pak bě to jara rjany zlět z wulkotnym serbskim podźělom. Wulka chwalba našej skupinje!“ Serbja wobdźělichu so tež lětsa znowa na wulkim swjedźenskim ćahu wot Wjacławskeho na Staroměšćanske naměsto. Wón twori stajnje zazběh zetkanja, kotrež traje cyły tydźeń.
Něhdy nahladny hród dźensa wosamoćeny, wot hosćenca jenož ...
Pohladnicy powědaja wo dawnych časach, swědča wo podawkach
a ludźoch. Alfons Handrik wotkrywa nam swět, na kotryž smy w minjenych lětach nimale pozabyli.
Tež talent lajkow twori zakład wuspěcha w Čornym Chołmcu
Serbsce a němsce hrajo a spěwajo přinošuja mnozy k poradźenju Krabatowych swjedźenskich hrow
Dobry poměr mjez powołanskimi a lajskimi dźiwadźelnikami je tež w Čornym Chołmcu na Krabatowych swjedźenskich hrach kóžde lěto njeparujomny zakład wuspěšnych předstajenjow. To pokazuje so wosebje lětsa, jako zahajichu tam kónc junija nowy cyklus z hrami wokoło Krabata a wyška Šadowica. Po tym zo běchu šěsć wšelakich stawiznow z Krabatoweho žiwjenja kaž tež bój mjez Krabatom a Čornym młynkom předstajili (wot lěta 2012), je so wuměłske mustwo wokoło Siebeckec mandźelskeju za nowe wobsahi rozsudźiło. Naročny a powabliwy scenarij za to spisać měješe Michael Kuhn, režiju wjesć pak kaž dotal Ulrich Schwarz. Teksty dialogow kaž tohorunja wulkeho dźěla spěwow tworił je Michael Kuhn, rodźeny Wojerowčan, znaty dźiwadźelnik a spisar mnohich jewišćowych tekstow, mjez druhim za cyklus „Baba Jaga“, kotryž běše w Drježdźanach wuspěšny. Wón twori poměrnje wuspěšnje teksty a skripty za telewizijne a rozhłosowe sćelaki po cyłej Němskej.
Z Trabantom za helikopterom jěłoj
Baćoński farar Gerat Wornar swjeći tele dny 50. róčnicu měšniskeje swjećizny
Dźensniši 29. smažnik je za Baćońskeho fararja Gerata Wornarja wosebity dźeń – před dokładnje 50 lětami bu na měšnika wuswjećeny. Jubilej pak jemu přewjele njewoznamjenja. „Njemóžeš to prosće wobeńć. Tajka róčnica hodźi so ze złotym kwasom přirunać, wšako sy so před poł lětstotkom za cyłe žiwjenje wjazał a njehraje tu rólu, hač jako duchowny, w zmysle mandźelstwa abo tež něšto třećeho. Sym wězo dźakowny – Bohu kaž tež wosadźe – za to, zo smědźach a směm swoje powołanje, swoju słužbu, tak dołho wukonjeć“, w Starej Cyhelnicy rodźeny swoje dotalne skutkowanje wěcownje zjima. Pjeć lětdźesatkow dušepastyrstwa njejsu runjewon samozrozumliwe. Wobkedźbujo wobšěrny a dołho trajacy studij teologije tajka doba tež rěka, zo je farar přerězne, potajkim statistiske dźěłowe žiwjenje dawno překročił.
Wulki a mjeńši jubilej
1958 – 2018 Ludowe nakładnistwo
Něhdyši a nětčiši sobudźěłaćerjo rozprawjeja
Ludowe nakładnistwo Domowina (LND) wobsteji wot 1. julija 1958 jako poslednja wulka serbska kulturna institucija a swój nadawk hišće dźensa spjelnja. Rozbrojene po serbskich a němskich nakładnistwach wuchadźachu do toho serbske knihi, wučbnicy a periodiki. Jich produkciju pak chcychu koncentrować. Hłownej stołpaj knižneje produkcije běštej wotrjadaj za šulske knihi a za beletriju. Wotrjad rozšěrjenje staraše so wo, zo dóstachu so knihi, nowiny a časopisy tež k čitarjam zwonka NDR. W domje běchu nimo Noweho Casnika – w Choćebuzu – tež redakcije Nowa doba, Rozhlad, Chorhoj měra, Płomjo/Płomje, kotrychž wudawarce běštej Domowina abo Centralna rada Swobodneje němskeje młodźiny.
Po towaršnostnym přewróće 1989/1990 bu Ludowe nakładnistwo Domowina spriwatizowane a wudawa wot toho časa Serbske Nowiny, Nowy Casnik, Rozhlad a Płomjo/Płomje. Přechodnje běchu štyri serbske towarstwa towaršnicy LND, nětko je to Załožba za serbski lud. Wot lěta 2001 su lektorat za šulske knihi a redakciji Płomjo a Płomje wobstatk Rěčneho centruma WITAJ.
Słuchopisak „BOOKii“ je nowy poskitk
Lětdźesatk po połstaćinach Ludoweho nakładnistwa Domowina bě we wšelakim nastupanju wužadacy. Składnostnje 60. róčnicy załoženskeho jubileja 1. julija je so Axel Arlt z jednaćelku LND Marku Maćijowej rozmołwjał.
Po Měrćinje Benadźe nawjedujeće nakładnistwo nětko druhi najdlěši čas. Što Was z LND wosebje zwjazuje?
M. Maćijowa: Najprjedy jónu dopominam so na Měrćina Benadu jako lajskeho dźiwadźelnika. Kak žiwje je wón w kruchu „Hrajka z čertom“ hrał a pozdźišo tež w hrě „Nócny pacient“! Zeznach jeho hižo jako dźěćo, wšako staj mojej staršej tež w nakładnistwje dźěłałoj. Benada je mje před nimale 40 lětami w nakładnistwje přistajił. Wón běše, sej myslu, kruty šef, kiž je zawod rozsudźeny nawjedował. Běše jurist, ale je so w nakładniskich procesach derje wuznał.
Što běchu w minjenych dźesać lětach za Was bytostne wužadanja?
