Poslednja wustajeńca do přetwara Choćebuskeho Serbskeho muzeja

Hornjołužiska domjaca protyka je jara woblubowana a rady čitana, a to nětko hižo 25 lět. „Wosebitosć našeho knižneho kalendra drje je, zo njeje we wšěch lětach zajim čitarjow woteběrał.“ Takle piše nakładnik dr. Frank Stübner w předsłowje lětušeho jubilejneho wudaća. Prěni raz je němskorěčna Hornjołužiska domjaca protyka za lěto 1992 w nakładźe 8 000 eksemplarow hišće w LND wušła. Jeho tehdyši jednaćel so strachowaše, zo telko eksemplarow njewotbudźe a nochcyše tuž přihotowanu nowostku ćišćeć dać. Jeje lektor dr. Stübner pak skedźbni na skazane nawěški za dohromady 43 000 hriwnow. Pjenjezy bychu z přiražku zaso skazarjam anonsow wróćić dyrbili, njeby-li protyka wušła. Tomule argumentej je so nakładnik skónčnje kłonił. 1. apryla 1992 załoži dr. Stübner swójske nakładnistwo Lusatia. By-li wón tónle zajimawy­ spočatk wudawanja domjaceje protyki w lětušim kalendru wopisał, by jón hišće bóle wobohaćił.

Wozjewjene přinoški wědomostneje konferency

SWR – jednym je to žiwa ludowa „serbska wobchadna rěč“, druhim prosće serbska wopačna rěč, rozpadanki rěče do doskónčneho kolapsa. Wo wliwje němčiny na gramatiske struktury słowjanskich rěčow rozmyslować bě wobsah wědomostneje konferency Serbskeho instituta před štyrjomi lětami w Choćebuzu, wo kotrymž je „Lětopis“ hižo tehdy wobšěrnje rozprawjał. Loni je nětko kniha „Einflüsse des Deutschen auf die grammatische Struktur slawischer Sprachen“ (wudawaćelej: Sonja Wölkowa, Hauke Bartels) wušła. W njej su wšitcy tehdomniši referenća mjenowaneje konferency zastupjeni, kotřiž su swoje přinoški k wozjewjenju zapodali.

Směmy abo dyrbimy wšitcy wumrěć?

pjatk, 22. januara 2016 spisane wot:

Sće w lětušej Serbskej protyce kriminalku Andreje Chěžcyneje čitali, w kotrejž so na kóncu­ wukopa, zo njebu žona w starowni zamordowana, ale zo sta so wšitko po jeje woli? Načasna to stawizna, hla­damy-li na to, zo je zwjazkowy sejm loni w nowembru nowy zakoń wo pomocy k wumrěću schwalił. Po nětčišim rjadowanju njeje dowolene někomu při wumrěću pomhać, jeli so tale pomoc za pjenjezy a zas a zaso poskića. Powołanska pomoc k wumrěću je tuž runje tak zakazana kaž dźěławosć towarstwow po přikładźe šwicarskeje organizacije Dignitas.

Loni kónc oktobra je po wjacorych lětach wuwiwanja wušło pokročowanje prěnjeje serbskeje elektroniskeje dyrdomdejskeje hry za domjacy kompjuter „Krabat je so nawróćił“. W nadawku Załožby za serbski lud zwoprawdźi wospjet mustwo „Rapaki“ zajimaweho, nic njenaročneho a přiwšěm zabawneho naslědnika „Krabat a potajnstwo serbskeho krala“. Znowa jedna so wo tak mjenowany „Ponit-and-click-adventure“, štož rěka, zo hrajer protagonista – Krabata – hłownje z pomocu myški na wobrazowce pohi­buje a přez kliknjenje z dalšimi figurami komunikuje, městnosće přepytuje abo objekty zběra.

Ekspresiwne twórby molerstwa

pjatk, 22. januara 2016 spisane wot:
Wot 8. januara do 21. februara je w Biskopičanskej Carla Lohsowej galeriji zajimawa wustajeńca z ekspresiwnymi mólbami Delnjohórčanskeho wuměłca DeKerna­ widźeć. Wutoru, 2. februara, w 15 hodź. chce so čłon ZSW Arnošt Wirth (2. wotlěwa) z molerjom w galeriji rozmołwjeć. 20. meje wotewru tam tež wobšěrnu wustajeńcu serbskeho tworjaceho wuměłstwa, kotruž ZSW z Biskopičanskim měšćanskim zarjad­nistwom při­hotuje. Foto: SN/Maćij Bulank

Z prózdneje wuhloweje jamy nastanje najwjetši kumštny jězor Němskeje

Jeli wšitko po planje poběži, změje Choćebuz za někotre lěta z 25 kilometrami najdlěši pobrjóh w kónčinje mjez Ahlbeckom a Riminijom. „Choćebuz ma so wuwić na stolicu wurjadnych prowincow“, je són wyšeho měšćanosty Holgera Kelcha (CDU), wuchadźacy z planowaneho Choćebuskeho wuchodneho jězora. Tón ma jónu być najwjetši kumštny jězor Němskeje, a to po zapławjenju hoberskeje brunicoweje jamy Choćebuz-sewjer. Z płoninu 19 kwadratnych kilometrow budźe jězor wjac hač dwójce tak wulki kaž Müggelowy jězor a na najhłubšim městnje pjeć razow hłubši.

Wid doprědka

„Wuměłstwo je dźowka swobody“

pjatk, 08. januara 2016 spisane wot:

KMartinje Rohrmoser-Mueller přichadźeja ludźo w zrudobje. Areal Israelec­ firmy na kromje Wojerec je połny narownych kamjenjow. „Smy woprawdźita manufaktura“, praji jedna­ćelka. „Zhotowjamy wšitko z ruku a bjerjemy sej chwile za kóždy nadawk. Naša sylnosć je, zo smy sensibelni.“

Martina Rohrmoser-Mueller nazhonja hnujace žiwjenske stawizny. Wobhladuje so jako přewodźerka w zrudobje a zamóže so do žarowacych zanurić. Z nimi wuběra material, pismo, ornamenty a wuhotowanje, zo by narowny kamjeń indiwiduelny był. „Dźěło z kamjenjom je kaž meditacija. Kóždy krok dyrbju sej dokładnje přemyslić“, Wulkoždźarowčanka rozłožuje. W idealnym­ padźe so wona takrjec z produktom zjednoća. „Kamjeń je wulkotny material. A ja sym medium, kiž jón formuje.“

Marko Suchy: Je načasu, zo du

pjatk, 08. januara 2016 spisane wot:

Direktor Załožby za serbski lud so po 23 lětach w zastojnstwje kónc minjeneho lěta na wuměnk podał

Marko Suchy je so 17. decembra na wuměnk rozžohnował. Janek Wowčer bě so něšto dnjow do toho ze załožbowym direktorom wo 23lětnym skutkowanju w zastojnstwje rozmołwjał.

Kak so čujeće, njeje Wam tróšku ćežko wokoło wutorby?

M. Suchy: Hdyž čłowjek po 40 lětach dźěła na wuměnk dźe, je to wězo tróšku dźiwne začuće. Po 23 lětach w funkciji załožboweho direktora so prašam, hač sym zrały za wotchad. A měnju, haj – je načasu, zo du. Wšudźe kołowokoło dźě mamy generacisku změnu we wjednistwach. Město Budyšin je najlěpši přikład.

Kak hódnoćiće dźěławosć Załožby za serbski lud pod Wašim wjednistwom?

Pój, zyma!

pjatk, 08. januara 2016 spisane wot:

Marja Krawcec

Zymski časo,

pój, pój, zaso!

Nós sčiń potom čerwjeny,

a hat njech spěšnje zamjerznje!

 Zymski časo,

 pój, pój zaso!

 Hdyž su mokre cholowy,

 so tola rady smykamy.

(wujimk z knihi „Knjez Mróz a knjeni Zyma“, LND 1989)

nawěšk

nowostki LND