Jutta Mirtschin swoje twórby w Budyskim Dźiwadle na hrodźe wustajała
Štóž wo rjane serbske knihi rodźi, ma za to wšelake přičiny, a móhło być, zo so jemu lubja ilustracije Jutty Mirtschin. Wosebje rjadej serbskich bajkow, kaž w serbšćinje abo němčinje nakładowanych, je Mirtschin ilustracije přidała. Nochcu wšitke wudaća naličić, jenož někotre, kotrež wo tym swědča, zo sej serbscy nakładnicy rukopis ilustratorki wažić wědźa: Pawoła Nedowy „Mócny knecht“, Handrija Zejlerjowu „Babku pčołku“ abo Gerata Hendrichoweho „Kita husličkarja“. Runje wony Kito husličkar je Němsko-Serbskemu ludowemu dźiwadłu wustajeńcy ilustracijow a mólbow w foyeru Budyskeho Dźiwadła na hrodźe hódny. Na dnju premjery w klankodźiwadle, hdyž so, mjeztym hižo klasikar, „Kito“ znowa na jewišću zjewi, bu přehladka někotrych twórbow Jutty Mirtschin wotewrjena.
K 1979 w Ludowym nakładnistwje Domowina wušłej dźěćacej knize „Kito husličkar“ je Jutta Mirtschin ilustracije zhotowiła, na kotrež nětko jewišćowy wobraz a klanki inscenacije samsneho mjena nawjazuja.
Po swojim putacym swójbnym romanje wo 20. lětstotku „Paradiz“ překwapja spisowaćel Křesćan Krawc serbski publikum nětkle zaso z dokumentarnej knihu. W dwanaće samoportretach rysuje Hrubjelčanski prozaist na 200 stronach mnohoworštowy, wěcowny wobraz dźensnišeho serbstwa, wobstejacy z wosobinskich dopomnjenkow a nazhonjenjow wosom muži a štyrjoch žonow.
Wo mnohich wěcach wobsteji w rěčenju abo tež we wědomju wo nich to, štož dźensa mjenujemy „naratiw“. To je to, kak wo wěstej wěcy rěčimy abo kak ju rozumimy. Tak so wo hodźoch w cyrkwjach, w medijach a scyła mjez ludźimi praji, zo su swjedźeń lubosće. Tohodla so ludźo mjez sobu tež wobdaruja. Ale runje tute dary su potom w mnohich swójbach a mjez mnohimi ludźimi přičina rozkory, a hdyž ludźo dny dołho hromadźe sydaja, wjedźe to njerědko k zwadźe, a wo lubosći hižo wulce ničo njepytnješ.
Wuběrna grafikarka a ilustratorka
Lětuša 144. schadźowanka, zarjadowana prěni raz w Budyskim Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle, je so najebać mjeńše techniske a organizatoriske njedostatki poradźiła. Wjeršk programa na žurli wulkeho domu NSLDź pak njeběchu kabarety studentow a gymnaziastow, ale wustup studentskeho chóra pod nawodom Michała Donata. Ze spěwom „Schadźowanka radowanka“, kotryž běštaj Detlef Kobjela (hudźba) a Kito Lorenc (tekst) składnostnje 125. „zetkanja serbskeje inteligency“ spisałoj, spominachu spěwarki a spěwarjo na njeboćičkeju serbskeju wuměłcow. Z hitom „Billie Jean“ Michaela Jacksona, zanjesenym z elanom a entuziazmom kaž tež z rytmiskej podpěru tak mjenowaneje human beat boxsy, tworjachu spěwarjo-studenća wurjadne finale. Wulki aplaws přihladowarjow zaležeše zawěsće tež na mjez parodiju a hommage chabłacym přewodźe Richarda Nowaka, kiž ameriskeho stara rejujo imitěrowaše.
Wot časa pomjenowanja Leaderoweho regiona Hornjołužiska hola a haty před dźesać lětami buchu hižo mnohe projekty zwoprawdźene. Wobłuki toho su najwšelakoriše a sahaja wot infrastruktury přez turizm hač k hospodarstwu a bydlenjam předewšěm za młode swójby, kotrež chcychu twarsku substancu na wsy zachować a dale wužiwać. Hłowne zaměry toho su regionalne tworjenje, žiwjenska kwalita, kooperacija a dwurěčnosć, skrućenje zhromadnosće a wuwiće přirody. Serbske Nowiny chcedźa so spěchowanym wjerškam přichodnje wěnować a je bliže předstajić.
Dźěćatstwo w narańšej ewangelskej kónčinje mjez Bukecami a Lubijom kónc 19. lětstotka wopisuje 1962 zemrěty Richard Zahrodnik. Originalny němskorěčny tekst ze swójbneho archiwa staj jeho prawnučk Friedhard Krawc a Arnd Zoba-Bukečanski zeserbšćiłoj.
Lětuša kermuša wěriwym Ralbičanskeje wosady zawěsće dołho w pomjatku wostanje. Tak swětły a wustojnje ponowjeny Boži dom drje bě wosadnym wulka překwapjenka, jako jón prěni raz w cyłku wuhladachu. Barba na sćěnach njebě ani hišće tak prawje sucha a scyła dychaše cyrkej to nowe a rjane, štož dołho trajace ponowjenje wuskutkuje. Lětsa su zawěsće tež mnozy kermušni hosćo z wěstymi wočakowanjemi na swjatočnu kermušnu Božu mšu přichwatali. Nadźijomnje njejsu swětłosće a čerstweje barby dla w swojej pobožnosći přejara myleni byli.
W krajach z dołhej čajowej tradiciju njejsu so jenož w běhu lětstotkow najwšelakoriše družiny čaja, wašnja přihota a wobrjady wuwiwali, ale tež wotpowědna domjaca nadoba. Z Ruskeje znajemy na přikład samowar, w Japanskej wužiwaja kyusowe kany, kotrež maja město wucha přimadło w prawym kuće k wuliwakej. A w Chinje, kak móhło tež hinak być, je hnydom cyły retomas wšelakeje čajoweje nadoby nastał. Něchtóžkuli snadź znaje kany z lateho železa, kotrež hodźa so zdobom jako kotoł wužiwać.
Wulke wokno při zachodźe do Choćebuskeho Serbskeho domu kóždemu nimoducemu hnydom napadnje. Keramiske wudźěłki, figurina w delnjoserbskej drasće kaž tež dalše eksponaty ludoweje kultury, knihi LND a druhich łužiskich nakładnistwow, cejdejki, tež ze serbskej hudźbu, wuměłstwowe wobrazy a tajke a hinaše zajimawostki budźa zajim a přeprošuja ludźi do tamnišeje Serbskeje kulturneje informacije LODKA.
Wopytowar runje z jeje nawodnicu rěči, ze 56lětnej Milenu Stockowej. Muž zajimuje so za wšelake serbske pohladnicy, tež historiskeho razu. Přećelnje a z mnohimi informacijemi rozłožuje Choćebužanka kupcej wšelake z pohladnicami zwjazane zajimawostki a pozadki. Kedźbliwje wopytowar šefinje LODKI připosłucha. Praša so jeje tež tójšto a dóstawa jasne wotmołwy. Na kóncu sej wjacore pohladnicy kupi a so z dźakom a spokojny rozžohnuje.