Rozmołwa do XIII. mjezynarodneho folklorneho festiwala Łužica z Markom Kowarjom a Benom Šołtu

Wot 1995 so kóždej dwě lěće Mjezy­narodny folklorny festiwal „Łužica“ wotměwa. Wot spočatka je nětčiši jednaćel Domowiny Marko Kowar hłowny zamołwity organizator za tutón kul­turny wjeršk. Zdobom zamołwja Beno Šołta lětsa zjawnostne dźěło a wabjenje. Alfons­ Wićaz je so z nimaj rozmołwjał.

Kak je k tomu dóšło, prěni króć folklorny festiwal přewjesć, a kotry zaměr bě z tym zwjazany?

Wustajeńca w Serbskej kulturnej informaciji w Budyšinje

Lejna Theurichowa njeje w Serbach žana njeznata. Swoje slědy zawostajiła je kulturnopolitisce – jako bywša předsydka załožboweje rady –, ale tež molersce. Na mnohich wustajeńcach serbskich ludowych wuměłcow bě wobdźělena. Serbska kulturna informacija w Budyskim Serbskim domje je jej hač do kónca junija rum za wustajeńcu „Doma a druhdźe“ přewostajiła. Byrnjež so hižo na přeprošenju zwěsćiło, zo „ moluje Lejna Theurichowa najradšo swoju domiznu, Łužicu, moluje pisane krajiny a přirodu jako akwarel abo z wolijom“, je jeje wobłuk šěršo zapołoženy. Skerje jako přidawk k wobrazam podawa wona we witrinje swoje „Pućowanske dopomnjenki“. Skicy, wosebje rysowanki, přeradźeja wuměłču, kotraž zamóže wokomiki zapopadnyć. A to po wšěm zdaću nakromne, štož wjele wo wuměłči praji.

Zběrka basnjow čěskeho poeta Milana Hrabala w němskim přełožku wušła

Čěski basnik a přećel Serbow Milan Hrabal z Warnoćic je w Serbach jara znaty a woblubowany. Wón bě hač do kónca swěrny wobdźělnik Swjedźenjow serbskeje poezije, kotrež je Zwjazk serbskich wuměłcow organizował. Organizatorisku zamołwitosć za nje měješe Benedikt Dyrlich. Z wobdźělnistwom na tutych swjedźenjach, na kotrychž so basnicy ze wšelakich krajow wobdźělachu, je so Hrabal spřećelił z Łužicu a kulturnym žiwjenjom Serbow. Takle zeznajomi so z bohatosću serbskeje poezije. Wjele basniskich twórbow serbskich awtorow-basnikow je do čěšćiny přełožił. Najznaćiši tajki jeho produkt je antologija „Jazyk, jímž porozumíš větru“ (Rěč, z kotrejž wětřik rozumiš), kotraž je w lěće 2007 z ilustracijemi Isy Bryccyneje w Praskim nakładnistwje PROTIS wušła. Zdobom je Róža Domašcyna zestajiła a přełožiła rjad Milana Hrabalowych basnjow z čěšćiny do němčiny, wušłych lěta 2017 w nakładnistwje Leipziger Literaturverlag knižnje pod titulom „Eine schimmernder Wabe Glimmer“.

Na Rakečanskim torhošću dopominatej granitowej měznikaj, wobaj čo. 99, na historisku hranicu mjez kralestwomaj Pruska a Sakska. Na južnym boku kamjenja steji KS, na sewjernym KP. Mój Chasowski dźěd, něhdy ze swojej dźowku Marju po puću na kermušu do Kulowskich kónčin, zeserbšći holčce KS na jednym tajkim mězniku při dróze jako „Kral Swěrny“ a KP jako „Kral Paduch“. To poćahowaše so na čas před 120 lětami, mjeza bě wuslědk noworjadowanja europskich hranicow po poražce Napoleona 1814. Němskich kralestwow dawno wjac njeje, ani rajcha a ani NDR. Nimale třiceći lět hižo so demokraća zwjazkoweje republiki wo porjad staraja.