Delany ćěkaja

pjatk, 16. oktobera 2015 spisane wot:

– Wulfej Kirstenej wěnowane –

Groty ze sćežorow fiča

Hdyž nawjes docpějemoj

Z dwora mjez putkami

Zakikeri psyk wujědźe

Na wulizane awto

Syknjemoj přez wrota

Procesion běłych křižow

Na fararjec ladku so zyboli

Wumóžnik ze železa laty

Kaza kónc wotwidźeć

Po wotsykanej łuce

Twochnywši miłosćiwej

Wusypamoj brěmjo

Z kaolinom njech nas

Přelutuje pjenježna waka

Z wodu ze sprudleška

Wumlějemoj kyrk a stawy

Kaž něhdy na koniku

Wučumpamoj błudy

Po dźěratych šćežkach dom

(Z noweje serbskeje zběrki basnjow a krótkeje prozy awtora, kotraž ma klětu wuńć. Baseń je němsce wušła w zběrce „Fest in der Landschaft – Gedichte für Wulf Kirsten“, edition Azur, Drježdźany 2014.)

Serbšćina so zaso zjewi

pjatk, 09. oktobera 2015 spisane wot:

21. literarna kermuša LND w Spalach poradźena

Čitarka wjeseli so nad nowej knihu a awtorka Dorothea Šołćina nad zajimom – što sej wjace přeješ na literarnej kermuši?Křesćan Krawc njesignowaše jenož knihi, ale poda so tež rady do rozmołwy.„To bě woprawdźe rjane popołdnjo“, měnješe­ Sylwija Pinkowa ze Spalowskeje Domowinskeje skupiny spokojom, jako literarna kermuša w Spalach minjenu njedźelu z čiłymi rozmołwami wuklinča. „Přijomna atmosfera a čitanje bě dobra měšeńca. Za kóždeho bě něšto pódla“, přizamkny so jeje kolegina Lubina Dučmanowa. K tomu přinošowachu nimo awtorow Dorotheje Šołćineje, Křesćana Krawca a Marka Grojlicha tónraz nic naposledk serbscy duchowni – lěpje prajene, anekdoty wo nich ze zašłeho lětstotka. Tak zhonichmy, kak je so we Wojerecach narodźeny Budyšinski farar Božidar Dobrucki pola wyšeho cyrkwinskeho radźićela za načinjenu křiwdu rewanšował – na wiziće předstajeneho namaka wón na pjatym róžku swoje listy jako papjeru. Publikum měješe swoje wjeselo nad tutymi a tamnymi powědančkami.

Křesćan Sćapan z Kamjeneje ludźi rady poradźuje

Po cyłej Němskej rosće něhdźe 1 500 družin hribow, z kotrychž je wjetšina jědojta abo njeznjesliwa. „Wjele ludźi wšak jeno něhdźe pjeć do šěsć družin kaž čerwjene hłójčki, prawaki, kozaki, kurjatka a marony znaje. Kóždy hribar pak měł, prjedy hač so do lěsa na pytanje hribow poda, jedyn z najjědojćišich hribow, ludźimora (Knollenblätterpilz) znać“, Křesćan Sćapan namołwja. W Kamjenej pola Radworja bydlacy 55lětny so hižo wot 80tych lět intensiwnje z hribami zaběra, přestudowa k tomu wotpowědnu fachowu lite­raturu. Tuž je wšelake jemu tehdy nje­znate hriby, kotrež drje běchu njeznjesliwe, ale nic jědojte, po podatych symp­tomach pruwował. Tak zamóže čłon Němskeje towaršnosće za mykologiju (DGfM) ludźi derje a wěcywustojnje wo hribach poradźować. Wšako je so lětsa zaso tójšto hribarjow zajědojćiło a ćežko schorjeło. Z teje přičiny je DGfM warnowanske plakaty wosebje před ludźimorom wudało. W minje­nymaj tydźenjomaj běchu so tež ćěkancy ze Syriskeje z hribami zajědojćili, 16lětny hólčec při tym samo swoje žiwjenje přisadźi.

Wotstawk k podawkam, kotrež jako młody dožiwiš, drje je z kóždym lětom wjetši, z pomjatka pak so ći wone njepominu. Runje k róčnicam, kaž tuchwilu k mjeztym sydomdźesatej róčnicy kónca Druheje swětoweje wójny, nawróćeja so tež dopomnjenki na wony struchły čas a na nowozapočatk po wójnje.

„Pachawku“ sej nawjerćeć směli

Kaž bě domske wobydlomne a dwór wučisćeny, měješe so nadosć nuzneho ratarskeho dźěła wobstarać, bě dźě wosrjedź nalěća. Byrnjež mojej ruce doma nuznje trěbnej byłoj, buch tež ja do dźěła na „dobro zjawnosće“ zasadźowany. Što ma so činić, kazaše wobsadniska móc, wjesnjanosta dyrbješe přikazy wuwjesć.

Jědnaće serbskich dźiwadźelnikow NSLDź poda so na wulki dyrdomdej do kraja cowboyjow

Texas, to je kraj wulkich awtow, pisanych kwětkow z plasty a z wutrobnej hospo­dliwosću. Tole nazhoni tež jědnaće serbskich dźiwadźelnikow Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła, jako podachu so na wulki dyrdomdej do kraja cowboyjow. Z pisanym programom jako skupina Floppy Dolls a z dźěćacym klankodźiwadłom „Cowboy Tom abo dyrdomdej ze zaka“ wuhotowani, lećachu dyrdomdejnicy 21. septembra do Ameriki. „Za nas běše to wulke wotkryće, wšako njeběchu mnozy tam hišće ženje dźiwadło, abo klankodźiwadło widźeli“, rjekny Ma­dleńka Šołćic, zastupjerka intendanta za serbske­ dźiwadło. Přeprošenje běchu hižo 2013 dóstali, jako pósłaštaj režiser a nawodnica klankodźiwadła DVD dźiwadłoweje hry „Cowboy Tom“ do Texasa.

Ze serbšćinu po swěće po puću (3)

pjatk, 09. oktobera 2015 spisane wot:

Z našej maćeršćinu smy z Alfonsom Frenclom po puću po blišim a zdalenišim swěće­. Zetkawamy so ze zapřijećemi, kotrež maja we wšelakich rěčach rozdźělne pomjenowanje, přiwšěm pak zwisk. Dźensniše słowo rěka „towarš“. Snano so tež dale z tematiku rozestajeće a w knize Frencla „Mój serbski słownik“ počitaće.

Awtomobilowe wiki prezentuja nowosće z načasnym digitalnym narokom, derje wuhotowane, ale chětro drohe

Zajim na technice postara so za tu a tamnu tołkańcu.

Awta su dźeń a wjetše a ćeše. Su pak tež dale a přijomniše, dokelž zamóža dźeń a bóle nimale wšitko wotsamo. Tak pomhaja nam systemy, zo dodźeržimy wotstawk k před sobu jěducemu abo zo móžemy awto w měsće bjez škody do najwušeje škałoby zaparkować. Přećiwo zanje­rodźenemu powětrej a zatykanym dróham w městach pak tež tajka wufilowana technika njepomha.

Najwuznamniša pokazka mobility su bjezdwěla w Frankfurće nad Mohanom – awtomobilowe wiki IAA. Hižo prěni nawal wopytowarjow k zahajenju přehladki za publikum minjenu sobotu je dopokazał, zo je awto wjac hač jeno zajimawa technika na štyrjoch kolesach. Hač do njedźele připołdnja zličichu 350 000 wopytowarjow, kotřiž chcychu sej 219 swětowych nowosćow a sylny nowy trend digitalneje mobility na wodźacych wikach tuteje branše wobhladać.

Dobra sadowa brěčka z kowarnje

pjatk, 25. septembera 2015 spisane wot:

Dźeń a wjace ludźi waži sej strowe zežiwjenje.­ Zeleninu, sad a dalše zežiwidła­ z bjezposrědnjeje wokoliny waža sej woni kaž nihdy do toho. Mnozy­ dopominaja­ so zaso na to, štož bě něhdy­ dobre a kmane.

Łužica měła jednomu krajej přisłušeć

pjatk, 25. septembera 2015 spisane wot:

Ze zjednoćenjom Němskeje 3. oktobra 1990 z dotalnych wobwodow NDR pjeć zwjazkowych krajow nastało

3. oktobra 1990 njeje jeno dźeń, jako přistupi Němska demokratiska republika po paragrafje 23 Zakładneho zakonja teritorijej jeho płaćiwosće, kotryž mjenujemy dźensa Dźeń němskeje jednoty. Ze samsnym datumom zwjazane je wu­tworjenje pjeć wuchodoněmskich krajow ze 14 wobwodow, kotrež wot lěta 1952 wobstachu.

Wotstawk k podawkam, kotrež jako młody dožiwiš, drje je z kóždym lětom wjetši, z pomjatka pak so ći wone njepominu. Runje k róčnicam, kaž tuchwilu k mjeztym sydomdźesatej róčnicy kónca Druheje swětoweje wójny, nawróćeja so tež dopomnjenki na wony struchły čas a na nowozapočatk po wójnje.

Swójba (nimale) zaso hromadźe

Jako jónu popołdnju na dworje wjer­kowach, přijědźe dobra znata z Chelna, skoči z kolesa a při wotewrjenych durjach wrotow mi nadobo přiwoła: „Waši jědu!“ Lědma grat wotpołožich, to přileća tež hižo mój najmłódši bratr Konrad do dwora a skoči mi za šiju. Wobaj z radosće hnutaj bječimoj. Na wyšinje lěska „Winčkow“, zwotkelž Chelnjanski puć do wsy łahodnje spaduje, bě něchtó našim zdźělił, „waš Cyril je hižo doma“, na čož­ bě pachołk nóžce pod pažu wzał a před tamnymi domoj smalił.

Cigaretku hišće cyle njedokurich, to tež tamni dojědźechu – mać, dźěd, bratraj Ludwik a Klemens. A połny wóz přićahny k mojemu překwapjenju konik (kruwičce, z kotrymajž běchu naši na přikazane ćěkanje šli, něhdźe w Čechach njejstej dale móhłoj). Hapla wšak dołho njewobsedźachmy.

nawěšk

nowostki LND