Nětko su chronikijeho wosebity konik

pjatk, 16. septembera 2016 spisane wot:

Na wopyće pola delnjoserbskeho žurnalista a publicista w Choćebuzu

Rjany to wuhlad z balkona bydlenja serbskeho žurnalista a publicista na Augusta Bebelowej w Choćebuzu. 77lětny Horst Adam widźi tu hišće dźěl bywšeho palencoweho zawoda Melde. Je pak tež dožiwił, kak su mjez staršimi domami nowe po modernym twarskim stilu nastali. „Tule rady sedźu a wo swojim žiwjenju, dźěle a idejach rozmysluju. To je za mnje a za moju partnerku Helgu, z kotrejž tu hižo pjeć lět bydlu, woprawdźity tuskulum.“ Byrnjež Choćebužan hižo­ wot lěta 2004 rentnar był, njemysli na to, pjero nabok połožić. Nadal začuwa wón tajku nutřkownu ćěr, za Nowy Casnik, Serbske Nowiny, rozhłós RBB kaž tež za němskorěčne nowiny přinoški pisać. Zas a zaso předstaja žurnalist z ćěłom a dušu ludźi, aktiwnych Delnjoserbow, ale tež wsy, hdźež bydla. Jeho zajimuja jich wuwiće, wjesela a starosće kaž tež stawizny wsy. Wot spočatka swojeho žurnalistiskeho a publicistiskeho skutkowanja je dźě to praktikował a wosebje w lětach 1973 do 2004, jako bě šefredaktor delnjoserbskeho tydźenika Nowy Casnik.

Pisana a w comicowym stilu rysowana nowostka

pjatk, 16. septembera 2016 spisane wot:

W Ludowym nakładnistwje Domowina wuńdźe njedawno nowa dźěćaca kniha z titulom „Wuzwol sej swoje powołanje“. Tekst z pjera Silvije Sanža, z čěšćiny do serbšćiny přełoženy wot Pětra Šołty a Jany Štilleroveje, bu wot Milana Stareho ilustrowany. Na 71 stronach předstaja so tuž něhdźe 300 powołanjow ze 17 dźěłowych wobłukow, mjez kotrymiž su na přikład dźiwadło, ratarski zawod, lětanišćo, šula abo dwórnišćo. Psyk Olik dawa zazběh a je stajny přewodźer po knize. Na tutym městnje chcu předpřimnyć a hnydom naspomnić, zo je to mjenje abo bóle kumšt, psyčka we wobšěrnych­ wobrazach namakać – tola přeswědčće so sami. Po měnjenju wudawaćela hodźi so kniha za dźěći wot šěsć lět.

K natwarej přewšo pisaneho, w comicowym stilu rysowaneho wudaća hodźi so rjec, zo je derje strukturowane. Kari­katury njejsu runjewon po mojim słodźe, tola k tomu ma kóždy wosobinske měnjenje – jednomu so lubi, tamnemu nic.

Awtor Jurij Koch wosomdźesaćiny swjećił

Hač jako spisowaćel, rozhłosownik abo awtor tež kritiskich přinoškow w printmedijach – hižo połsta lět přewodźa Jurij­ Koch towaršnostne žiwjenje ze swo­jim słowom, a to hornjo- a delnjoserbsce runje tak kaž němsce w dwěmaj wšelakimaj politiskimaj systemomaj. Wčera swjećeše wón w Choćebuzu wosomdźesaćiny, ke kotrymž SN z wutroby gratuluja. Cordula Ratajczakowa je so z awtorom, kiž bě w swójbje Hórčanskeho skałarja wotrostł, rozmołwjała.

Hač běštej to dźiwadłowy kruch „Mój wuměrjeny kraj“ (1977) abo kniha „Jubel und Schmerz der Mandelkrähe“ (1992), tema wotbagrowanja Slepjanskich wsow je Was husto zaběrała. Dźensa so wona znowa jewi.

Počesćenja jubilarej

pjatk, 16. septembera 2016 spisane wot:

Składnostnje 80. narodnin Jurja Kocha wuprajeja so slědowace wosobiny:

Detlef Kobjela, komponist z Budyšina: Jurij Koch je za mnje wusahowacy a originelny serbsko-němski spisowaćel z europskim wuznamom. Jeho wobšěrne tworjenje je jara rozdźělne, mnohostronske a poćahuje so wobsahowje kaž tež formalnje na skoro wšitke žanry poezije, dramatiki, prozy, lyriki a žurnalizma. Prěnje zetkanje z tekstami Kocha mějach w 1960tych lětach, jako spěwachmy jeho wot Bena Njekele skomponowany hudźbno-lyriski fejeton „Źěnsa“, kotryž skićeše žiwjenske začuće tehdomnišeje młodźiny.

Jean Kudela, přećel Serbow z Parisa: Knihi Kocha přeco z wulkim zajimom čitam,­ dokelž pytnješ w nich mjez linkami, zo je wón jara njewotwisny čłowjek,­ swobodnje myslacy spisowaćel. Jemu je so samo w NDRskim času zešlachćiło runje na to skedźbnić, štož druzy­ zamjel­čachu. Mam jeho za čło­wjeka, kiž je wobswětoškitej w serbskim pismowstwje městno spožčił. Najwažniši to tučasny serbski spisowaćel.

Po serbskim wudaću 2014 předpołoži Jurij Koch k swojim 80. narodninam nowu knihu: „Windrad auf dem Dach“, swoje žiwjenske dopomnjenki w němskej rěči. Čitarjej zbliža wón „starosłowjansko-serbsko-němsku krajinu Hornjeje Łužicy“ z krótkim stawizniskim ekskursom, podawa so na gymnazij w čěskich Warno­ćicach a zaso do Dobrošic. Ze sebjeironiju zhladuje na swoje nowe kmanosće spěšneho­ wobchadźenja z pismikami w třoch, štyrjoch rěčach a nahromadźenu kopičku wědy, z čimž sta so z mudračkom, kiž nadobo w srjedźišću steji.

K jónkrótnemubiotopej kultury so wuwił

pjatk, 16. septembera 2016 spisane wot:

Wo koncertnym dožiwjenju na tradicionalnym hudźbnym festiwalu Nukstock

Wot lěta 1997 wón eksistuje: Nukstock. Lěto wob lěto je łuka při Nukničanskej skale ćopłotu, zymu a samo błótowe bitwy dožiwiła. Wuprudźenju Nukstocka njeje pak wjedro dotal škodźało. Tónle festiwal je lubozny, sebjewědomy a přećelny šarm a cyły čwak my-začuća. Wjele hosći njeboji so dalokeje jězby na njón, zo bychu na kóždy pad tam přitomni byli. „Trjebamy nimale kóžde lěto tři tydźenje přihotowanskeho časa, zo bychmy městno zarjadowanja wotpowědnje wuhotowali“, wujasnja Bosćan Nawka. Za to dadźa so čłonojo towarstwa Barakka do dźěła. Tež cyły rjad staršich ludźi jim při tym pomha. Nukstock je so přez generacije wuwił k jónkrótnemu biotopej kultury.

Lěćo z knihu a wopytom Serbow w Rumunskej

pjatk, 16. septembera 2016 spisane wot:

W lěću móžeš na najwšelakoriše wašnje wodychnyć a tež trochu swój wobzor rozšěrić. Móžeš na přikład jónu něšto čitać, za čož hewak chwile nimaš, abo tež do (njeznateje) blišeje wokoliny abo do dalšich (tež njeznatych) kóncow kontinenta zapućować. Woboje sej lětsa znowa předewzach.

A tak wzach sej z polcow někotre knihi, kotrež tam hižo dlěje na wužiwanje ča­kachu. Mjez druhimi bě to „stawizna Bjarnata Krawca“, žiwjenjopis z wujimkami z listow a rozprawow serbskeho wučerja, komponista a hudźbneho wědomostnika, rodźeneho 1816 w Jitru pola Rakec a zemrěteho 1948 we Varnsdorfje. Wonu sta­wiznu drje sobu najwuznamnišeho Serba na proze do a w prěnjej połojcy 20. lětstotka, bě 1999 njeboh Achim Brankačk zestajał a w našim nakładni­stwje wudał.

Nowa słuchokniha w Ludowym nakładnistwje Domowiny wušła

Z wjesnymi šibałcami je so něhdy na wsach mjerwiło. Modernizowanje wjesneho žiwjenja njeje jeno wonkowny napohlad mjenje abo bóle uniformowało, ale tež žiwjenske wašnja na spodźiwne wašnje wuhładkowało. To słucharjej słuchoknihi „Wjesni šibałcy“ swita. Daloko derje znaty bywši rozhłosownik Marko Grojlich je nětk dźakowano Ludowemu nakładnistwu Domowina před­połožił „žortne powědki z narańšich Serbow“, z kónčiny, hdźež je awtor-zestajer doma.

Nochcu so wadźić z tymi, kotřiž twjerdźa, zo słuchoknihi drje literaturu spřistupnjeja, ale zdobom wot čitanja wotwjedu. Tež tole ma kaž wšo na swěće znajmjeńša dwě stronje: To je na jednej stronje zeznajomnjenje z literaturu na hinaše wašnje a zdobom časowy trend, złožować so na słuchanje město na čitanje. Što waži tole wosebje w Serbach, hdźež ličba běžnje čitacych ludźi runjewon njepřiběra?

Marko Grojlich je jako rozhłosownik sam začuwał, kak wažne tež je běžnje na serbske­ słowo słuchać.

Italčanka rady w Serbach skutkuje

pjatk, 19. awgusta 2016 spisane wot:

Na wopyće pola rejwarki a choreografki SLA Mije Facchinelli

Sedźimoj w kuchni Budyskeho by­dlenja baletneje mišterki Serbskeho ludoweho ansambla. 43lětna rejwarka a choreografka Mia Facchinelli je sej po rozwodźe před třomi lětami rjane by­dlenje na Tuchorskej namakała. „Mam za domom zahrodku, w kotrejž zeleninu plahuju, a zahrodu blisko Humboldtoweho haja“, powěda rodźena Italčanka. Sym překwapjeny, zo so wuměłča tež za zahrodniske dźěło zajimuje. „Sym doma na wsy pola města Trento bydliła. Móžu tež ze skotom wobchadźeć. To je za mnje wočerstwjenje.“ Sam wšak dožiwjam, kak luboznje wona ze swojim domjacym kocorom wobchadźa. Tón so jej při rozmołwje wokoło nohow šmóra, chce, zo jeho haca. A luboznje wobjimujo a z hubku wita rejwarka tež swoju dźewjećlětnu čornowłosatu dźowku Giadu Mariju. Holca bydli pola maćerje. 17lětny syn Gianluca Martin, gymnaziast, je měsačnje pola nana a pola maćerje. „My třo pojědźemy na kupu Gran Canaria na mjezynarodny rejwanski campus Europskeje unije. Sym wjesoła, zo směm dźěsći sobu­ wzać.“

Nowa knižka Měrki Mětoweje „Lizka wjaza kózlika“ wušła

Za prěnju čitansku starobu je wudało Ludowe nakładnistwo Domowina knihu tučasnje najproduktiwnišeje spisowaćelki dźěćaceje a młodźinskeje literatury Měrki Mětoweje. Wěnowaše-li so wona z předchadźacej knihu „Komplot na ptačim kwasu“ (2014) problemam puber­terneje starobje, je nětko zaso młódši publikum­ na rjedźe.

„Lizka wjaza kózlika“ je literatura za zakładny schodźenk abo samo předšulsku starobu. Wobjednawa nic runjewon lochki wobswět małeje Lizki, kotraž je přiwšěm wjesoła a hibićiwa holčka, kaž sej to wot dźěsća přeješ. Nowostka wěnuje so temje, z kotrejž su tež najmjeńši dźeń a časćišo konfrontowani – „swoje zwučene městno w mjezyčłowjeskich poćahach spušćić a nowe namakać“, takle nakładnistwo wobsah 28stronskeje knihi w krutej wjazbje a z pisanymi ilustracijemi Cleo-Petry Kurze wopisuje.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

  • Serbski komponist, hudźbnik a spěwar Měrćin Weclich je minjenu sobotu a njedźelu w Budyskim Kamjentnym domje přewšo wuspěšnje koncertował. Přeprosył bě sej za to mnohimi hosći kaž tež młodych talentow, kotřiž z nim zhromadnje na jewišću publikum zaho
  • Měrćin Weclich a Serbski młodźinski oktet - Martin Wetzlich und das Sorbische Jugendoktett
  • Měrćin Weclich a dźěćaca spěwna skupina Šumlabrum - Martin Wetzlich und die sorbischer Kindergesangsgruppe Schumlabrumm
  • Šumlabrum - Schumlabrumm
  • Šumlabrum - Schumlabrumm
  • Měrćin Weclich a młody hudźbnik Chrystof Mikławšk (wotprawa) – Martin Wetzlich und Christoph Mikwauschk (von rechts)
  • Jamila Hórnikec - Jamila Hornig
  • Matteo Hórnik - Matteo Hornig
  • Rejwarki a rejwarjo Serbskeho folklorneho ansambla Wudwor – Tänzerinnen und Tänzer des Sorbischen Folkloreensembles Wudwor
  • Live-hudźba je najlěpša - Live-Musik ist die allerbeste
  • Walentin Bjedrich při pianje - Valentin Bedrich am Piano
  • Kapała pod nawodom Malty Rogackeho (2. wotprawa) je live hudźiła - Malte Rogacki (2. von rechts) und Band spielten live
  • Měrćin Weclich a Měrko Brankačk (wotlěwa) – Martin Wetzlich und Mirko Brankatschk (von links)
  • Poradźenej kocnertaj - Zwei wirklich gelungene Konzerte

nowostki LND