Klětuša 500. róčnica Martina Lutheroweje reformacije so bliži a składnostnje toho wuńdźe­ tež tójšto publikacijow, kotrež so tutej wažnej tematice wěnuja. Lipšćanske ewangelske nakładnistwo wudawa­ k jubilejej brošurny serial „Městnosće reformacije“ wo něhdźe 60 regionach, kaž na přikład wo Wittenbergu,­ Torgauwje, Drježdźanach a Praze kaž tež wo Hornjej Łužicy. Wysokoformatny, 93stronski spis wo swědkach­ reformacije našeje domizny­ staj dr. Lars-Arne Dannenberg a dr. Matthias Donath wudałoj.

„Złožujo so na hłuboke nabožne přeswědčenje wuskutkowa reformacija zakładny přewrót cyrkwinskeho žiwjenja runje tak kaž w politice, kubłanju, wuměłstwje a we wšědnym dnju ludźi. Re­formacija­ njebě narodna naležnosć. Tule w Hornjej Łužicy rozšěrješe so wona w 16. lětstotku runočasnje mjez Něm­cami a Serbami.“ Takle piše w předsłowje Bernd Lange, předsyda kulturneho konwenta Hornja Łužica-Delnja Šleska.

Jara agilna a njesprócniwa žona

pjatk, 22. apryla 2016 spisane wot:

Na wopyće pola nawodnicy Šule za delnjoserbsku rěč a kulturu w Choćebuzu

Na blidźe dźěłoweje rumnosće nawodnicy Šule za delnjoserbsku rěč a kulturu Marje Elikowskeje-Winkleroweje w Choćebuzu leža knihi, prospekty a wšelake druhe materialije. Zrazom začuwaš, zo so tule napjeće dźěła. „Hišće momenćik prošu! Dźensa zakónči so runje kurs pólšćiny. Tuž mam to a tamne hišće spěšnje zrjadować“, šulska nawodnica mje wo sćerpnosć prosy a spěcha k swojej sobudźěłaćerce Brigiće Nagelowej do tamneje stwy. Ta bě šulsku nawodnicu wo pomoc prosyła. Na sćěnowinje dźěłarnje wuhladam wobraz bamža Jana Pawoła II. „Haj, doma staj staršej nas pjeć dźěći nabožnje, katolsce kubłałoj. Sym po tutych křesćanskich hódnotach a zasadach žiwa“, praji mi nawróćejo so do dźěłarnje 1951 w Poznanju narodźena Pólka. Zhonju, zo staj jeje nan, dźěłacy w gastronomiji a so za kulturu horjacy, a jeje mać, kotraž bě w běrowje přistajena, wšitko za to činiłoj, dźěći­ wšostronsce kubłać – tež w sporće, baleće, spěwanju w chórje a při nawuknjenju instrumentow. „A jako šulerka zakładneje šule mějach hižo zajim za rěče.

Surealne zetkanja

pjatk, 22. apryla 2016 spisane wot:

Nowa zběrka basnjow Benedikta Dyrlicha w němskej rěči, wudata w­ nakładnistwje POP w Ludwigsburgu

Trjebach trochu chwile, zo bych sej knihu do ruki wzała. Rysowanka rumunskeho wuměłca Emiliana Papija na prědnjej wobalce pak wabješe: zakryte wobjeće dweju, kotrymajž so přitula prošerjatko a zawrjena kniha. Wobraz je sadźeny do ramika­ a připinjeny z banderolu, na kotrejž­ steji napisane „Surreale Umarmung“, štož je zdobom titul zběrki. Ze zadnjeje strony wobalki hlada awtor sam, zamysleny, so mi zda, a trochu šělhawje­ přez ramik swojich nawoči.

Prapremjera 5. sinfonije „Stalingrad“ we wulkopósłanstwje Ruskeje federacije

Pjatk, 15. apryla, dožiwi we wulkopósłanstwje Ruskeje federacije w Berlinje lěta 2007 spisana 5. sinfonija „Stalingrad“ Hinca Roja we wobłuku swjatočneho koncerta swoju prapremjeru.

Před 400 přitomnymi hosćimi-připosłucharjemi z dwurěčneje Łužicy a dalšich kónčin Němskeje – mjez Hamburgom a Frankobrodom nad Mohanom – je zašły pjatk na wulkej žurli wulkopósłanstwa Ruskeje federacije w Berlinje prěni raz zaklinčała přez hudźbnikow SLA a Delnjošleskeje filharmonije 5. sinfonija „Stalingrad“ serbskeho komponista Hinca Roja w kooperaciji Zwjazka serbskich wuměłcow a Serbskeho ludoweho ansambla. Do zahajenja prapremjery měješe wulkopósłanc Ruskeje federacije Wladimir M. Grinin slědowacu narěč:

Česćeny knježe Rojo, česćeny knježe Wićazo,­ česćeni knjenje a knježa,

Jurij Brězan bě najznaćiši serbski spisowaćel druheje połojcy 20. lětstotka. Wón słušeše wot kónca połstatych lět do wodźacych romancierow NDR. Takle započnje Dietrich Šołta rezumej swojeje němskorěčneje biografije wo Jurju Brězanu, wo jeho žiwjenju a dźěle, kotraž je k jeho lětušim stotym posmjertnym narodninam w Ludowym nakładnistwje Domowina wušła. W knize wuzběhuje awtor wospjet, zo bě Jurij Brězan prěni serbski literat, kotryž­ je swoje knihi tež w němskej rěči pisał a wozjewjał a sej tak jako awtor toho­runja wjele připóznaća statysacow swěrnych němskich čitarjow zdobył.

Wosebita wustajeńca twórbow Eberharda Petersa

Na Sakskim wyšim zarjadniskim sudnistwje w Budyskim hrodźe wotmě so wutoru, 15. měrca, wernisaža wustajeńcy tworjaceho wuměłca Eberharda Petersa, kotruž je institucija zhromadnje ze Serbskim muzejom a Zwjazkom serbskich wuměłcow składnostnje 80. narodnin Běłowodźana wuhotowała. Po witanju wjace hač 60 wopytowarjow přez wiceprezidenta sudnistwa dr. Matthiasa Grünberga, direktorku Serbskeho mu­zeja Christinu Boguszowu a Tomasza Nawku­ w mjenje ZSW wěnowaše so w lawdaciji Bernd Kremser z Niskeje tworjenju jubilara. Wón mišterstwo wupłodźaceho wuzběhujo wosebje na ekologiski aspekt skedźbni a na z toho wurosćacu zamołwitosć wuměłca kaž tež recipienta w dźěle Petersa: „Za mnje je Eberhard tworjacy [posrědnje tež „ku­błacy“ – bn], njezwobraznjacy wuměłc. Wón je sej tutu rěč srědkow ze wšej perceptibilitu přiswojił.“ Nimo toho interpretowaše wón někotre wobrazy eksemplarisce a podšmórny, zo je „tworjenje hakle přez komunikaciju dospołne“. Na to Eberhard Peters so dźakujo wustajeńcu wotewrě.

Dobrowólnje nas jenož druhdy widźa

pjatk, 22. apryla 2016 spisane wot:

Njedawno podach so – dobrowólnje – w Choćebuzu na zjawne zarjadowanje do „Łužiskeje areny“. Přeprosyło běše braniborske ministerstwo za nutřkowne a komunalne. Kraj Braniborska nosy so z dalšej zarjadniskej strukturnej reformu. Tuta ma so hač do lěta 2019 přihotować. Tu pokročuje so reforma wokrjesow lěta 1993. Přez nju běchu ličbu wokrjesow wot 38 na 14 znižili. Štyri bjezwokrjesne města z dotal šěsć wobchowachu tehdy swój status. Nětkole ma so dale redukować na dźewjeć wokrjesow a wšitke města Braniborskeje – hač na Podstupim – zhubja bjezwokrjesny staw. Ludźom po cyłym kraju so tole njelubi. Boja so mjez druhim dalokich zarjadniskich pućow a wo regionalnu identitu a dźěłowe městna. Jednori ludźo maja zaćišć, zo smědźa drje swoje měnjenje prajić, ale z najlěpšimi argumentami pola knježacych tola ničo njewuskutkuja. Čuja so tuž bjezmócni.

Wosebity wid na krajinu a ludźi

pjatk, 22. apryla 2016 spisane wot:

Mysle ke knize „Wobrazy z Łužicy 1957 – 1990“

Nětko ma serbske a němske čitarstwo po štyrjoch zwjazkach wo serbskich a łužiskich fotografach, kotrež su so serbskim tematikam wěnowali a w Ludowym nakładnistwje Domowina wušli, tež knihu wo Geraldźe Großy „Wobrazy z Łužicy 1957–1990“ k čitanju a wob­hladanju, a nic naposledk k wobdźiwanju fotografiskich wukonow 1942 narodźeneho před sobu.

Gerald Große sam čuješe so česćeny, skerje překwapjeny, kaž na prezentaciji fotoweho zwjazka w Rakecach z po­směw­kom praji, „zo hišće za čas žiwjenja wo nim kniha tajkeho razu a tajkeje wulkosće wuńdźe“.

Dźakować mamy so nimo fotografej sowě jeho koleze Jürgenej Maćijej, kotryž je w třoch lětach dźěła zestajał knihu ze sto fotografijemi.

Žona ze sylnej energiju

pjatk, 18. měrca 2016 spisane wot:

Na wopyće pola wučerki a chóroweje dirigentki Bernadett Hencyneje

Młódna trawa na zahrodźe při swójbnym domje w Budyšinje ma hižo něšto nalětnjeho na sebi­. Rjany to měrny blečk na kromje wokrjesneho města njedaloko Sprjewje. Tule bydli Bernadett Hencyna. Tež stwa w jeje domje wuprudźa přitulnosć, hladaš-li z wulkim woknom na zahrodku. „W nalěću a lěću při rjanym wjedrje rady w zahrodce dźěłam. Trjebam to prosće, to je za mnje wočerstwjenje“, praji Serbowka, jako mje zajimowaneho z woknom hladajo „lepi“. We jstwě z kožanymi křesłami, z blidom a kamorami steji tež klawěr. Na nim hrajo so Budyšanka zawěsće za nazwučowanja­ chórowych spěwow přihotuje. Jako wučerka za hudźbu a němčinu na Serbskim gymnaziju Budyšin kaž tež jako nawodnica chóra gymnaziastow­ 5. do 8. lětnika a Chróšćanskeho cyrkwinskeho chóra wona často na instrumenće hraje. „Njejsym žana pianistka. Móžu pak spěwy přewodźeć a sej tak jednotliwe melodije a chórowe hłosy za proby přiswojić.“

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND