Mnohe nabožiny tam zasydlene byli

pjatk, 20. januara 2017 spisane wot:

Pjeć lět w Syriskej mjeztym surowa wójna howri. Nimo hoberskeje ličby čłowjeskich woporow niča tam tež lěttysacy stare kulturne herbstwo. Kajke kulturne pokłady to su a čehodla to nas tak­ hnuje, wo tym je so młoda Chróšćanka Marija Suchec rozmołwjała z něhdyšim direktorom Muzeja za islamske wuměłstwo w Berlinskim Pergamon­owym muzeju prof. dr. Clausom-Peterom Haasu, kiž je 15 lět archeolo­giske wurywanja w Syriskej nawjedował.

Čehodla je politiska situacija w Syriskej tak eskalěrowała?

Prof. Haase: W kraju přez lětdźesatki diktatura knježi, a jenož jednotliwcy z toho­ profituja. Z wulkim přirostom ludnosće wuwi so socialna a hospodarska njerunosć. Nětko so tež ekstremistiske skupiny nutř měšeja.

W medijach słyšimy, zo niča tam kulturne pomniki a rubja muzealne objekty?

Mysle k dźěćacej knize „Knoćik a jeho awtko“

Je fascinowace, kajke wjeselo powědančka a stawiznički wo małym knoćiku stajnje zaso zbudźeja. Wěm so dopominać, zo zajimowach so tež ja tehdy w dźěćat­stwje jara za jeho mjeńše a wjetše dyrdomdeje runje tak kaž dźensa mjez druhim mój sotrowc, kotremuž předpołožich njedawno nowu knihu Ludoweho nakładnistwa Domowina „Knoćik a jeho awtko“. Kniha Zdeněka Milera a Eduarda Petiški, wot Judith Wjenkec do hornjoserbšćiny přełožena, powěda wo małym knoćiku, kotryž žedźi so za swójskim awtkom. Wšako widźi wjele awtow, kóždy­ dźeń, w najwšelakorišich barbach a formach.

Předstaja fotoalbum serbskich stawiznow

pjatk, 20. januara 2017 spisane wot:

Wustajeńca „Wotmolowane“ w Budyskim Serbskim muzeju

Rady sej hdys a hdys swójbne foto­albumy wobhladaš a dopominaš so tak na zetkanja, na hižo wotemrětych swójbnych, na rjane dožiwjenja. Fotowy album je takrjec wěste pozbudźace žiwe dopomnjeće, kotrež nochceš z wočow pušćić. Tak je to w šěršim zmysle tež z fotowymi wustajeńcami, kotrež spřistupnjeja ći stawizny. Tam móžeš sej zdobom­ swoju narodnu identitu wuwědomić. K tomu słuša na kóždy pad tež přehladka „Wotmolowane“, wotewrjena 9. oktobra 2016 w Budyskim Serbskim muzeju a přistupna hišće hač do 5. měrca. Něhdźe 180 historiskich fotografijow ze serbskeje Łužicy, wot spočatkow srjedź 19. lětstotka hač do 1930tych lět pře­kwapja wopytowarja ze swojej techniku, z motiwami a temami.

Biblioteku abo prosće jenož tejku

pjatk, 20. januara 2017 spisane wot:

Čitać nawuknyć je napinace dźěło, čitanja wzdać zamóže so čłowjek bjez wulkich napinanjow. 26 procentow Němcow – statistika so za tym w serbskim kraju njepraša, ale Serbow prosće do nich zapřijima – njeje w swojim žiwjenju hišće ženje biblioteku wotnutřka widźało. 39 procentow dźe kóžde lěto jónu do knihownje.

Jedna pjećina Němcow (a Serbow?), konkretnje 19 procentow, na lěto cyle jednu knihu njepřečita, 38 procentow čita hač do pjeć knihow, 16 procentow šěsć do dźesać a 28 procentow wjace hač dźesać knihow. Statistika so wězo za tym njepraša, hač je to rjana abo mjenje rjana literatura, hač fachowa abo hinaša. Njech je: Zarjadujće so sami!

Na jednej stronje skoržimy – myslu sej z prawom –, zo bywaju knihi dźensa mjenje kulturne kubło dyžli prjedy, na tamnej stronje so nimale wšitke nakładnistwa wo pisany a wulki poskitk prócuja, inklu­ziwnje Ludowe nakładnistwo Domowina a Budyske nakładnistwo Lusatia. Problemow pak maja nakładnicy přiwšěm dosć a nadosć. Rozrisajomne su wone dźakowano techniskemu wuwiću. A tohodla poskića­ serbske nakładnistwo tež nowe edicije, njepapjerjane.

Mysle k nowostce „Marka, Janko, pójtaj won! – Spěwy a stawiznički za dźěći“

Prěnja němska kniha za dźěći rěka: „Robinson der Jüngere“ a je z pjera Joachima Heinricha Campy z lěta 1867. Jeje zaměr bě dać dźěćom teksty, kiž so jim lubja a kotrež wone tež rozumja. Kniha Wernera Měškanka a Marhaty Cyžec-Korjeńkoweje „Marka, Janko, pójtaj won! – Spěwy a stawiznički za dźěći“ ma wšitke šansy, tónle zaměr docpěć.

Awtor powěda, kajki wupada swět hornjoserbskich dźěći na wsy wot nalěća hač do nazymy. Jemu so radźi so kon­centrować na žiwjenje doma a mjez susodźic dźěćimi. Zo bychu dyrdomdejstwa dožiwjeli, njetrjebaja sciencefiction abo fantasy, ale wšědny dźeń w přirodźe a w zhromadnej zabawje. Tole je za nje dosć dyrdomdejstwa. Wažne stej při tym přećelstwo a towaršliwosć.

Jeje wutroba wosebje za dźěći bije

pjatk, 16. decembera 2016 spisane wot:

Na wopyće pola delnjoserbskeje wuměłče Marion Kwicojc w Lipsku

Tole běše raz wobchod. Wulka rumnosć wobsteji z hornjeho dźěla, z kotrehož šěroke schody do delnjeho dźěla wjedu. Tón wužiwa 47lětna tworjaca wuměłča a spěwarka-hudźbnica Marion Kwicojc jako dźěłarnju. „Tule moluju,­ wuhotuju małe programy a zwu­­­čuju z čłonami mojich hudźbnych formacijow“, zhonju wot Delnjoserbowki. W jeje bydlenju na Lipšćanskej Konstantinowej, do kotrehož tež nimo by­dlen­skich rumnosćow tale dźěłarnja słuša, so wuměłča derje čuje. Tak móže wšu swoju kreatiwitu wuwiwać.

Na 70. róčnicu skónčenja Druheje swětoweje wójny kaž tež na tehdyše ćežke a krawne wojowanja we Łužicy smy loni wobšěrnje spominali. Po tym je wušła němskorěčna kniha „1945: Bój wo Bu­dyšin“ w Lipšćanskim Engelsdorfskim nakładnistwje. Z pólšćiny přełožił je ju Erich Schulze z Dubca (Daubitz). Awtor originala „Budziszyn 1945“ je Jacek Domański. Jeho knihu bě hižo lěta 2009 Waršawske nakładnistwo Militaria wudało. Dubčan Erich Schulze bě prěni krajny rada Běłowodźanskeho wokrjesa.

Budźa zajim za literaturu

pjatk, 16. decembera 2016 spisane wot:

Młoda poezija w słowjanskim swěće – nazhonjenja z wuprawow

Wot 23. do 25. nowembra wobdźělich so na Mjezynarodnym literarnym forumje w Opolu, do kotrehož bě lětsa zdobom 26. wuprawa poetow na sławny hród šleskich piastow w Brzegu zapřijaty. Tónle swjatk poezije wuhotowachu literaća a přełožowarjo z hosćićelskeho wojewódstwa, z Krakowa kaž tež z Běłoruskeje a Madźarskeje, z Ukrainy, Čěskeje a Němskeje. Organizował bě festiwal, na kotrymž so tež serbscy poeća wobdźěleja, přećel a podpěraćel Serbow w Pólskej, basnik Janusz Wójcik; jeho smy hižo wjacekróć na Serbske swjedźenje poezije witać móhli.

Prěnja němsko-čěska zběrka Milana Hrabala w přebasnjenju

Milan Hrabal, sympatiski basnik z čěskich Warnoćic, je w Serbach dotal skerje znaty jako spěchowar čěsko-serbskeje zhromadnosće na polu literatury, jako angažowany organizator čitanjow za hranicu a wosebje jako přełožowar a wudawaćel serbskeho pisaneho słowa w Čěskej. Nětko pak předleži zběrka jeho swójskich basnjow prěni raz tež w němskej rěči. Kniha je wušła w nakładnistwje Leipziger Literaturverlag a rěka „Eine schimmernde Wabe Glimmer“ – klinčace to słowa, wuwzate z prěnjeje basnje zběrki. W njej namaka mały hólčec při fundamentach „Ródneho domu“, za „kotrymiž so nan znowa schila“, „třpytivou plástev slídy“/ frinkolace so płastno kočeho slěbra. Njewšědny titul wěšći nam na wobrazach bohatu a wjelezmysłowu lekturu. Tež nadpisma wšitkich pjeć wotrězkow wujewjeja so jako wurazny wobraz w naslědnych tekstach.

Warjenska kniha za dźěći rjana a pomocna

pjatk, 16. decembera 2016 spisane wot:

Mysle k nowostce „Warimy z Tomašom“

Štó njepokuknje rady do Płomjenja, tam, hdźež namakaš w kóždym nowym wudaću dalši rjany recept kucharja serbskeho hosćenca „Wjelbik“, Tomaša Lukaša? Cyle prawje, runja dźěćom tež ja tam rady pohladam a sej ideju za tu abo tamnu chłóšćenku wučitam.

Nowostka w Ludowym nakładnistwje Domowina „Warimy z Tomašom“ wabi tuž z receptami za rjane a přewažnje poměrnje­ spěšnje zhotowjene do­broty. Ilustracije z pjera Šćěpana Hanuša hodźa so, kaž njejsmy to hinak zwučeni, wulkotnje k wobsahej. Tež fota nadeńdźemy w knize – jasnje wšak dyrbimy wědźeć, kak ma hotowa jědź wupadać. Tute zapopadnychu awtor knihi sam, Jan Šołta a Tomaš Šołta. Nowa kniha je přede­wšěm na dźěći wusměrjena. „Dajće so překwapić abo překwapće raz nana a mać abo dźěda a wowku ze wšelakimi jědźemi z tuteje knihi.“

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

  • Serbski komponist, hudźbnik a spěwar Měrćin Weclich je minjenu sobotu a njedźelu w Budyskim Kamjentnym domje přewšo wuspěšnje koncertował. Přeprosył bě sej za to mnohimi hosći kaž tež młodych talentow, kotřiž z nim zhromadnje na jewišću publikum zaho
  • Měrćin Weclich a Serbski młodźinski oktet - Martin Wetzlich und das Sorbische Jugendoktett
  • Měrćin Weclich a dźěćaca spěwna skupina Šumlabrum - Martin Wetzlich und die sorbischer Kindergesangsgruppe Schumlabrumm
  • Šumlabrum - Schumlabrumm
  • Šumlabrum - Schumlabrumm
  • Měrćin Weclich a młody hudźbnik Chrystof Mikławšk (wotprawa) – Martin Wetzlich und Christoph Mikwauschk (von rechts)
  • Jamila Hórnikec - Jamila Hornig
  • Matteo Hórnik - Matteo Hornig
  • Rejwarki a rejwarjo Serbskeho folklorneho ansambla Wudwor – Tänzerinnen und Tänzer des Sorbischen Folkloreensembles Wudwor
  • Live-hudźba je najlěpša - Live-Musik ist die allerbeste
  • Walentin Bjedrich při pianje - Valentin Bedrich am Piano
  • Kapała pod nawodom Malty Rogackeho (2. wotprawa) je live hudźiła - Malte Rogacki (2. von rechts) und Band spielten live
  • Měrćin Weclich a Měrko Brankačk (wotlěwa) – Martin Wetzlich und Mirko Brankatschk (von links)
  • Poradźenej kocnertaj - Zwei wirklich gelungene Konzerte

nowostki LND