Dobrowólnje nas jenož druhdy widźa

pjatk, 22. apryla 2016 spisane wot:

Njedawno podach so – dobrowólnje – w Choćebuzu na zjawne zarjadowanje do „Łužiskeje areny“. Přeprosyło běše braniborske ministerstwo za nutřkowne a komunalne. Kraj Braniborska nosy so z dalšej zarjadniskej strukturnej reformu. Tuta ma so hač do lěta 2019 přihotować. Tu pokročuje so reforma wokrjesow lěta 1993. Přez nju běchu ličbu wokrjesow wot 38 na 14 znižili. Štyri bjezwokrjesne města z dotal šěsć wobchowachu tehdy swój status. Nětkole ma so dale redukować na dźewjeć wokrjesow a wšitke města Braniborskeje – hač na Podstupim – zhubja bjezwokrjesny staw. Ludźom po cyłym kraju so tole njelubi. Boja so mjez druhim dalokich zarjadniskich pućow a wo regionalnu identitu a dźěłowe městna. Jednori ludźo maja zaćišć, zo smědźa drje swoje měnjenje prajić, ale z najlěpšimi argumentami pola knježacych tola ničo njewuskutkuja. Čuja so tuž bjezmócni.

Wosebity wid na krajinu a ludźi

pjatk, 22. apryla 2016 spisane wot:

Mysle ke knize „Wobrazy z Łužicy 1957 – 1990“

Nětko ma serbske a němske čitarstwo po štyrjoch zwjazkach wo serbskich a łužiskich fotografach, kotrež su so serbskim tematikam wěnowali a w Ludowym nakładnistwje Domowina wušli, tež knihu wo Geraldźe Großy „Wobrazy z Łužicy 1957–1990“ k čitanju a wob­hladanju, a nic naposledk k wobdźiwanju fotografiskich wukonow 1942 narodźeneho před sobu.

Gerald Große sam čuješe so česćeny, skerje překwapjeny, kaž na prezentaciji fotoweho zwjazka w Rakecach z po­směw­kom praji, „zo hišće za čas žiwjenja wo nim kniha tajkeho razu a tajkeje wulkosće wuńdźe“.

Dźakować mamy so nimo fotografej sowě jeho koleze Jürgenej Maćijej, kotryž je w třoch lětach dźěła zestajał knihu ze sto fotografijemi.

Žona ze sylnej energiju

pjatk, 18. měrca 2016 spisane wot:

Na wopyće pola wučerki a chóroweje dirigentki Bernadett Hencyneje

Młódna trawa na zahrodźe při swójbnym domje w Budyšinje ma hižo něšto nalětnjeho na sebi­. Rjany to měrny blečk na kromje wokrjesneho města njedaloko Sprjewje. Tule bydli Bernadett Hencyna. Tež stwa w jeje domje wuprudźa přitulnosć, hladaš-li z wulkim woknom na zahrodku. „W nalěću a lěću při rjanym wjedrje rady w zahrodce dźěłam. Trjebam to prosće, to je za mnje wočerstwjenje“, praji Serbowka, jako mje zajimowaneho z woknom hladajo „lepi“. We jstwě z kožanymi křesłami, z blidom a kamorami steji tež klawěr. Na nim hrajo so Budyšanka zawěsće za nazwučowanja­ chórowych spěwow přihotuje. Jako wučerka za hudźbu a němčinu na Serbskim gymnaziju Budyšin kaž tež jako nawodnica chóra gymnaziastow­ 5. do 8. lětnika a Chróšćanskeho cyrkwinskeho chóra wona často na instrumenće hraje. „Njejsym žana pianistka. Móžu pak spěwy přewodźeć a sej tak jednotliwe melodije a chórowe hłosy za proby přiswojić.“

Dušu wočerstwjaca literarna zběrka

pjatk, 18. měrca 2016 spisane wot:

Hdyž wuńdźe zběrnik serbskeje literatury w němskej rěči, so skoku prašenje nanuzuje, hač je so z cyłkowneho bohatstwa serbskeje poezije a beletrije tež to prawe, reprezentatiwne zwuběrało a so při mnohoće serbskeho literarneho tworjenja­ na wurunowace wašnje zestajało. W nakładnistwje POP je jako prěni zešiwk­ BAWÜLON, časopis za literaturu a wuměłstwo lětnika 2016 wušoł přehlad wo serbskej literaturje zašłych lět.

Wšo hromadźe su na 270 stronach dźěła třiceći awtorow předstajene: Dźesatk basnjerkow a basnikow a awtorkow a awtorow serbskeho pjera – Beno Budar, Měrana Cušcyna, Róža Domašcyna, Benedikt Dyrlich, Jurij Koch, Kito Lorenc, Tomasz Nawka, Dorothea Šołćina, Měrćin Wałda a Bernd Pittkunings – a dwójce telko z němskeho kraja a wukraja dawa dojimawy dohlad do aktualneho literarneho tworjenja na serbske abo jej bliske wob­sahi.

Při pisanju so jemu mysle wužórleja

pjatk, 18. měrca 2016 spisane wot:

Beno Budar swjeći jutře sydomdźesaćiny

Štó z Hornjeje a Delnjeje Łužicy drje jeho njeznaje? Poet a spisowaćel Beno Budar z Hornjeho Hajnka, kiž swjeći jutře 70. narodniny, je swojich basnjow a powědkow w serbskej a němskej rěči dla woblubowany. Tež w słowjanskim wukraju jeho tójšto ludźi přez přełožki jeho twórbow znaje. Zdobom bu tam počesćeny a w Serbach z Mytom Ćišinskeho wuznamjenjeny.

Beno Budarpisa list nanej

pjatk, 18. měrca 2016 spisane wot:

¡ Dana Podracká

Lubowany, Ty, kotryž bydliš

w mojej kreji,

wupřestrěj ruku a wupraj moje mjeno

Beno

Nichtó njewupraja je tak kaž Ty

Přebrodź so ke mni po łužiskim

lěsu, mać

zapali swěcu, přetřěli běły rub

Samaru twojeho wobliča

Sydń so, nano,

ke mni abo napřećo

Schował sy so mi tak, kaž zamóže

to jenož Bóh

Dźeržiš stražu w mojej duši,

sadźeš štomy

na zahrodźe

Twoje słowa, nano, su ryby

w słónčnej wodźe,

błyskotaja po mojej papjerje

kaž naramjenicy na Twojej uniformje

Łójiš je z nahimaj rukomaj

w rěce Lethe

a křćiješ mje z lubosću, do kotrejež so smjerć

njepředrěje

Ze słowakšćiny přebasniła

Dorothea Šołćina.

Na wšěch swjedźenjach pódla

pjatk, 18. měrca 2016 spisane wot:
Wot młodosće Bena Budarja znaju. Z nim kaž z dalšimi Serbami, rodźenymi po wójnje­, sym so na zetkanjach w Kružku młodych awtorow pod nawodom Kita Lorenca wobdźělał. Z woneho kružka wuńdźe spočatk sydomdźesatych lět minjeneho lětstotka nastork, wobnowić serbsku poeziju a literaturu. Budar je tehdy ze swojimi basnjemi a potom ze zběrku „Mikus a Dajkus“ čerstwe duchi w Serbach sobu budźił a rěč, w kotrejž so tež „matšajba“, „cowboy“ a „cajk“ jewi. Wosebje pak basnik, lektor a pozdźišo tež redaktor pomhaše wot lěta 1979 Swjedźenje serbskeje poezije organizować a wuhotować. Přeco zaso po­srědkowaše ludowych basnikow do programow swjedźenja, mjez nimi běchu to Marja Brězanowa, Hańža Henčlowa a Monika Cyžec. Beno Budar je dotal na kóždym swjedźenju, kotryž lětsa 38. raz na česć Jana-Arnošta Smolerja přewjedźemy, nowe basnje a swoje přełožki wosebje našich ukrainskich, pólskich a ruskich hosći čitał. Wón je jenički basnik, kiž bě přeco pódla. Benedikt Dyrlich

Z Ruskej nutřkownje zwjazany

pjatk, 18. měrca 2016 spisane wot:

Bena Budarja zeznach před něhdźe 20 lětami w Budyšinje. Srjedź 1990tych lět přijědźech z Moskwy na ferialny kurs. Na literarnym wječorku słyšach prěni króć Bena swójske basnje přednošować. Ale tehdy smój so po zdaću hižo znałoj: Znajmjeńša so dopominam, kak bě před Serbskim institutom ke mni stupił – kaž­ bychmoj hižo lěta spřećelenaj byłoj – a mi w bjezporočnej rušćinje prajił: „Jeli­ ­něšto­ trjebaš ...“

Njewěm, hdy so rozsudźich, tež Benowe basnje do rušćiny přełožić.­ Wosebje je so mi lubił tekst Wšelacy su w našim ludźe, kotrehož přełožk pozdźišo něštokróć w rjanym Budyšinje a w Moskwje přednjesech. Dokelž słušeja serbske basnje přeco k „poeziji małeje komorki“, klinčeše mój „ruski Budar“ dotal jenož ertnje.

Tohorunja­ „w kašćiku“ leži mój přełožk jednoho – wězo toho „ruskeho“ – kapitla jara wuspěšneje Benoweje­ knihi „Tež ja mějach­ zbožo“ wo wosudach serbskich wojakow. Nadźijomnje budu přełožki­ tychle a dalšich tekstow Bena Budarja w Ruskej wozjewjene, z kotrejž je jubilar nutřkownje zwjazany.

Wutrobne zbožopřeća ke kulojtym narodninam,­ kotrež njech su započatk noweje žiwjenskeje fazy!

Počesćeny

pjatk, 18. měrca 2016 spisane wot:
Wutrobnje gratuluju wuběrnemu serbskemu spisowaćelej-basnikej Benej Budarjej k jubilejnym narodninam! Wy sće hordosć a sława serbskeje literatury! Runje­ tak gratulujemy Wam k mjezynarodnemu wuznamjenjenju na Ukrainje. Sće so stał z lawreatom Mjezynarodneho literarneho myta Nikolaja Gogola „Triumf“ za wusahowace literarne skutkowanje. Rozsud bu hižo přiwzaty. Sergej Dzjuba, Ukraina

Woblubowany basnik ludu

pjatk, 18. měrca 2016 spisane wot:
Beno Budar, luby čłowjek, wjesoły bas­nik a čućiwy spisowaćel, swjeći 70 lět zbožowneho a dźěłapołneho žiwjenja!­ Basnik je mjez ludźimi wob­lu­bowany, kaž snano lědma štó. Dopo­mi­nam so, kak su so mje Warnočanske Serbowki­ přeco prašeli, hač přińdźe na swje­dźeń do Warnoćic tón Beno z wjesołymaj wočomaj. Nó haj, tež jeho literarna bróžnja so hosćom lubi. Wulke wjeselo mi přeco wobradźa, hdyž jeho basnje přełožuju a hdyž móžu je z nim zhromadnje přednjesć. Ja kaž tež druzy přirunuja jeho poeziju z našim Jiříjom Žáčekom. To je wulka česć za kóždeho basnika. Zwjazk z dopomnjenkami Serbow a Serbowkow za čas Druheje swětoweje wójny je w Čěskej snano najpožadaniši a najbóle čitany. To je jeho wulka zasłužba, zo je na te wašnje­ wobchował wažny dźěl dopomnjeća serbskeho ludu na swoje stawizny. Mały wuběr z tuteju knihow zbudźi mjez čěskimi čitarjemi wjace zajima za Serbow hač mno­he tołste wědomostne knihi. Přeju tuž přećelej krutu strowotu, wjele zboža a wjesela ze swójbu­ a mócnu literarnu žiłku za nowe knihi! Milan Hrabal, Čěska

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND