Rozmołwa z tworjacym wuměłcom, z Łužicy pochadźacym Reinhardom Royjom

Reinhard Roy, syn serbskeho komponista Hinca Roja z Klětnoho, je w Němskej a we wukraju znaty moler, grafikar a rězbar. Wón bydli blisko Frankfurta nad Mohanom. Srjedź apryla je rodźeny Klětnjan w Berlinje prapremjeru sinfonije „Stalingrad“ swojeho nana dožiwił. Alfons Wićaz je so ze znatym wuměłcom rozmołwjał.

Kak sće sinfoniju nana přijimał, je Was wona jako tworjaceho wuměłca jimała?

R. Roy: Za mnje hraje tworjace wu­měłstwo wulku rólu, a wězo widźu je tež w zwisku k hudźbje. Tema, kotruž je sej mój nan wuzwolił, ma w tworjacym wuměłstwje najskerje poćah k realizmej. Ja wšak so w tymle wobłuku na cyle hinašich slědach pohibuju, tak zo směm rjec, zo njeje tule žanoho mjezsobneho wobwliwowanja. Prapremjera bě za mnje wjeršk nanoweho tworjenja. Před lětomaj běch na wopomnjenskej swjatočnosći we Wolgogradźe. Tam přepodach ruskemu komponistej a dirigentej Swjerowej partituru sinfonije „Stalingrad“.

Při skale hudźić a hejsować

pjatk, 19. awgusta 2016 spisane wot:

Festiwal Nukstock zaso kiwa

Mjeztym 18. raz wuhotuje 28. a 29. awgusta Nukničanske towarstwo barakka lěta 1997 załoženy hudźbny festiwal pod hołym njebjom Nukstock. Na swjedźenišću při skale změja tuž tež lětsa přećeljo twjerdych, swojoraznych a njewšědnych zynkow móžnosć, w přijomnej, nimale swójbnej atmosferje a za fairny fenk dohromady dźewjeć skupin dožiwić. Hłowne kapały su Mörkhimmel, death’n’roll-band z Prahi, Trecker – wokomiknje hišće skerje tajny tip za lubowarjow tak mjenowaneho stoner-rocka z Nürnberga – a běłoruscy folk-punkerojo z mjenom Dzieciuki, kotřiž prěni raz na sławnym łužiskim jewišću zahraja. Region zastupuja alternatiwno-progresiwna rock pěstowaca skupina Leika z Budyšina a serbscy awantgardisća Cat’s eye nebula z Wotrowa. Program wudospołnjeja indie-rock-weteranojo Fuckwinter z Halle, psy­- chedeli­karjo The roaring 420‘s z Drježdźan a tohorunja ze sakskeje stolicy pochadźaca klasiska hardcore-band Huntsville stairsweepers. Chłóšćenka za fanow čorno-ćěmneho punkmetala budu hercy Lötfett, kotřiž festiwal pjatk wječor we wosmich zahaja.

Kniha k 100. narodninam fararja a prócowarja Herberta Nowaka

K 50. narodninam staj mi z rjanym listom tež serbski farar a awtor Herbert Nowak a jeho mandźelska wutrobnje gratulowałoj. Tam Nowak pisaše, zo staj Nowy Casnik a ja w tych 25 lětach wzajomnje přeco spěchowałoj jeho „snadne produkty“ za Pratyju a Nowy Casnik. Wosebje­ słowje „snadne produkty“ sej hnydom zaso wuwědomich, jako mějach w rukomaj jara tołsty manuskript za nowu delnjoserbsku knihu „Pisaŕ běch wót młodych lět – wšake z tśiběrtyl sto­lěća“, w kotrejž su ćišćane přinoški z pjera Herberta Nowaka.

Ale słowo „snadne“ so woprawdźe njehodźi, hladamy-li do noweje publikacije Ludoweho nakładnistwa Domowina. W njej je jenož mały dźěl wšitkich Nowakowych přinoškow z něhdźe 70 lět wozjewjeny. Na tamnej stronje wšak přitrjechi to słowo „snadne“ za cyłe žiwjenje zasłužbneho delnjoserbskeho fararja a prócowarja, kotrež běše přeco jara skromne. Takle mam jeho w dopomnjeću, wosebje z jeho prawidłownych wo­pytow w redakciji Noweho Casnika.

Nowa twórba serbskeje wuměłče

pjatk, 19. awgusta 2016 spisane wot:
Tutu pjerokrjesbu je 47lětna serbska tworjaca wuměłča Marion Kwicojc lětsa na inspiraciju komornohudźbneho krucha „Karnewal zwěrjatow“ a serbskeho ptačeho kwasa rysowała. Jako honač předrasćeny móhł być knjez, kaž jeho tež na karnewalu Venediga wuhladaš. Rodźena w błótowskich Bórkowach a po wuspěšnej maturje na Delnjoserbskim­ gymnaziju w Choćebuzu studowaše Kwicojc na Lipšćanskej wysokej­ šuli za grafiku a knižne wuměłstwo. Studij je wona 1995 jako diplomowa molerka a grafikarka wuspěšnje zakónčiła. Swoju twórbu mjenuje „Karnewal zwěrjatow – poules et cops“ (kokoše a honače). Marion Kwicojc

„Hdyž wólby demokratiju morja“

pjatk, 19. awgusta 2016 spisane wot:

Wašnje dźensnišich wólbow mori demokratiju, měni belgiski historikar David Van Reybrouck. Na wupěranju Donalda Trumpa abo na brexiće so pokazuje, kak njekničomnosć, prózdnota abo tendenciozne medije demokratiju podrywaja. Najwjetši problem pak je, zo smě lud jenož mjez „haj“ a „ně“ wolić, zo čuje so desinformowany­ abo samo wobšudźeny. Wón zhubi dowěru, je njespokojny a móže politikarjam jenož srjedźny porst pokazać. Mnozy sej žadaja, zo dyrbjeli fachowcy wo komplikowanych prašenjach rozsudźeć. Ale to by nastajenje, zo elity činja, štož chcedźa, hišće zesylniło. Lěpje je, hdyž so demokratija dale wuwiwa. Hladajo na přikład­ na brexit namjetuje Van Reybrouck wólby z losowanjom. Tomu móhli tysac kmanych Britow wulosować, kotřiž maja chwile wo Europje rozmyslować. Woni dóstanu wšitke informacije, kotrež trjebaja, zo móža situaciju měrnje pruwować a wotpowědne namjety činić. Jich diskusija so dospołnje transparentnje wotměwa. Kandidaća, kotrychž njejsu wulosowali, smědźa přez medije sobu rěčeć a alternatiwy namjetować, wo kotrychž na kóncu lud wothłosuje.

Zarys stawiznowa časowych zwiskow

pjatk, 19. awgusta 2016 spisane wot:

Mysle k nowej popularnowědomostnej knize wo „narodnostnej“ politice młodeje NDR

Ze 662 stronami je nowa kniha z pjera historikarja dr. Pětša Šurmana w rjedźe Spisow Serbskeho instituta „Sorbische Interessen und staatliche Minderheitenpolitik in der DDR“ jako žórłowa edicija z lěta 1947 do 1961 wonkownje nahladna a kompaktna. Ludowje prajene tuž tójšto na wahu přinjese. Z historiskeho a politiskeho wida ma wona přewšo wulku wědomostnu wahu. Prěni króć su zjawnosći přistupne dokumenty z prěnich lět mjeńšinoweje „narodnostneje“ politiki. Zajimowany čitar móže so na spušćomne žórła złožować, chce-li wotmołwu na prašenje, kak bě fundament pozdźišeje mjeńšinoweje politiki NDR twarjeny.

Jan Skala a žadyn kónc

pjatk, 19. awgusta 2016 spisane wot:

Mysle ke knize Petera Kroha wo mjeńšinowej politice w Němskej a Europje

Chce so stać z koncertnym hudźbnikom

pjatk, 15. julija 2016 spisane wot:

Pola młodeho talentowaneho pišćelerja w Dobranecach na wopyće

Rjane hudźbne a pozbudźace to dožiwjenje swjatki njedźelu w Hodźijskej cyrkwi. 16lětny šuler Budyskeho Serbskeho gymnazija wuprudźa ze swojim koncertom na pišćelach firmy Eule nutřkownu radosć připosłucharjow. Johannes Krahl hraje twórby Johanna Sebastiana Bacha, Enjotta Schneidera a Mauricea Durufléja. Młodźenc zamóže pišćelowe kruchi baroka, romantiki a moderny mištersce­ inter­pretować. Jeho porsty pohibuja so technisce a w rytmje po kla­wiaturje a noze po pedalach. Wuměłc wuprudźa zdobom hłuboke začuća organista. Fascinowace, kak wón přez tasty a pedale stotorym pišćałkam kralowny instrumentow w jednoće žiwosć spožča a dari wopytowarjam koncerta nutřkowny pokoj, z dynamiskosću hudźby pak jich potom tež zaso sobu storhnje.

Kóždolětnje přeprošuje Smochčanski Dom biskopa Bena zhromadnje z towarstwom Via regia na openairowy hudźbny swjedźeń. Wjeršk swjedźenjowanja je nócne hudźbne pućowanje stajnje do hinašeho kraja, kotrež wuhotuje Serbski ludowy ansambl. Lětsa steješe Skandinawiska na programje.

Što wjaza nas Serbow hudźbnje z Norwegskej? Edvard Grieg – najpopularniši komponist swojeho kraja, kiž bu za swój čas samo jako narodny rjek česćeny – a Korla Awgust Kocor běštej rowjenkaj. Wosebje zajimawe je, zo spisa załožer serbskeje wuměłskeje hudźby tež tři norwegske spěwy. Titulej „Na přibrjoze“ a „Rozžohnowanje z hórskim pastwišćom“ stej wuraz toho, zo spyta Serb so do kolorita tohole kraja a jeho hudźby zanurić. Budyski hudźbnik Tasso Schille so duktusej romantiki zbliži a spisa w nadawku SLA orchestrowy part. A wurjadna šwicarska sopranistka Rahel Indermaur, skutkowaca tučasnje w Berlinje, přednjese wuměłskej spěwaj z trěbnej sensibelnosću, tak zo so wurjadnje do cyłka hodźeštej.

Janusz Wójcikwo serbskim basniku

pjatk, 15. julija 2016 spisane wot:

Mnohe lěta hižo organizuje Janusz Wójcik nimo zastojnstwa jako zamołwity za kulturu wobwoda Opole Mjezynarodne zetkanje basnikow na hrodźe šleskich Piastow w Brzegu. Lětsa budźe 26. tajke zetkanje. Bě to stajnje dobra składnosć, zeznajomić so z pólskimi, běłoruskimi, čěskimi, słowakskimi, ukrainskimi a ruskimi basnikami. K Serbam a k serbskej poeziji Wójcik wosebitu lubosć pěstuje, přełožujo basnje za planowanu pólskorěčnu antologiju našeho basnistwa.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND