Milenka Šołćic z Budyšina: To je chorhoj Bena Šołty!
Za mnje hnujacy to zaćišć, jako spóznach pozadk fota na štwórtej stronje našeho wječornika z dnja 14. januara.
To je mój ródny dom na Pchalekowej 20, w kotrymž sym 25 lět bydliła a z tej chorhoju wotrostła. Při kóždej składnosći, w pomjatku mam jich jara wjele, smy chorhoj na schodźišću wot třećeho poschoda wupowěsli. Tam zmahowaše so potom po swislach (dźensa zatwarjene) směr Serbski dom.
Mój nan Beno Šołta – horliwy kulturnik, nowinar, spisowaćel a mnohim snano hišće w pomjatku jako zabawjacy „braška zasłužbneho ludu“, kaž so sam w literarnych dopomnjenkach mjenowaše – je tam wot 1950 hač do swojeje smjerće 1985 w skromnych wobstejnosćach (dwě stwě a jedne kachle) bydlił.
Natwarili su sej dom serbscy brigadnicy jako prěni přebytk, zo bychu na pódlanskej ležownosći z horow rozpadankow nowy Serbski dom natwarili.
W nim bydlachu nimo našeje swójby sławny serbski knihikupc a znajer serbskeho pismowstwa Arnošt Simon z mandźelskej Hanku, mojej kmótru. W Serbskej kniharni sym jako dźěćo pola wuja Simona přeco „knižki hladać“ směła.
Monika Škodźina z Wotrowa ma přispomnjenja resp. korektury k swojemu přinoškej z 12. decembra w SN:
Wutrobny dźak za wozjewjenje mojeho přinoška. Kaž sym hižo telefonisce naspomniła su so w mojim nastawku zmylki wozjewili.
1. Sym z lubosću a česću hotwańča. Hotwańča rěka, zo holcy katolsku drastu woblěkam. Tutón 1. nastawk je so w SWR wozjewił. Tohodla tele rozjasnjenje.
2. Lubi młodostni! Nochcu swarjeć abo kritizować. Chcu wam młodostnym tute bohatstwo; našu katolsku narodnu drastu ze swojimi myslemi rozjasnić. W dźakownosći a z česću sej drastu wažimy a ju tež na wšelakich swjedźenjach nosymy. Tutón wotrězk je za mnje jara wažny a w cyłkownym wozjewjenju nastawku njeparujomny. Namjetuju: Tutón nastawk w cyłku hišće raz wozjewić resp. wo korekturu.
Regina Šołćina z Konjec:
Hamburg (ML/SN). Dwurěčne městne mjeno Rotary-cluba Budyšina skedźbnja hižo na jeho wosebitosć – na serbskosć. Tak započa so zajimawy přinošk wo tutym zjednoćenstwje sprjewineho města w lětušim decemberskim wudaću magacina za Němsku a Awstrisku „Rotary“, kotryž wuńdźe w Hamburgu. W nim předstaja jadriwje šěsć tajkich klubow, mjez druhim nimo „RC Wien – Franz Schubert“ tež klub „Bautzen-Budyšin“. Do jeho předewzaćow słušeja nimo podpěry za hospic, za stawizniski projekt wo Budyskim měrje lěta 1018 a za lěsnu wučbnu šćežku wosebje serbske temy.
„Wot załoženja w lěće 1992 přiwza klub prawidłownje angažowanych čłonow mjeńšiny. W zańdźenych lětach spěchowaše klub přiswojenje typiskich instrumentow ludoweje skupiny kaž dudow a huslički w hudźbnej šuli. Z podpěru darow Rotary-cluba podpěrachu tež nutřkowne wuhotowanje tachantskeje cyrkwje, kotraž so jako simultany Boži dom dweju konfesijow wužiwa. Stajnje, jeli so tole hodźi, zapřijeja tradicije a projekty Serbow do žiwjenja kluba“, pišu w magacinje „Rotary“.
Hagen Domaška z Drježdźan: Rozsudźić maja wolerki a wolerjo:
Serbski sejm njeje žadyn wotzamknjeny pucher za derjeměće, žane towarstwo, kiž móže sej swojich čłonow wupytać. Wón je maksimalnje wotewrjeny politiski projekt, kotryž wotbłyšćuje wotewrjenosć serbskeho luda.
Mjez nami je wulka mnohotnosć. Mi je katolsko-serbska realita cuza, katolskim gmejnam je delnjoserbska realita cuza, serbskim wsam je serbska diaspora w Berlinje a Lipsku cuza. Najebać to znajemy so mjez sobu a wažimy sej jedyn druheho. Na lisćinje kandidatkow a kandidatow za druhi Serbski sejm steji wjele dobrych ludźi, kotřiž wšelake serbske reality reprezentuja. Idealny Serbski sejm jich wšitkich zjednoća.
Bohužel pobrachuja wólbne namjety Domowiny a jeje sobustawskich towarstwow, hačrunjež mějachu wot meje 2024 móžnosć, tute wozjewić. Bohužel stejitaj na lisćinje zasudźeny reichsbürger z Budyšina a Delnjoserb, kotryž z AfD we Wětošowskej měšćanskej radźe hromadźe dźěła. To mam za zlě. Ale tajkich Serbow je wjele: w Chrósćicach, w Choćebuzu a tež w Serbskim domje.
Cyril Pjech z Berlina:
Nam so wozjewja, wosebje wokoło 3. oktobra kóždeho lěta, zo smy žiwi w swobodźe a demokratiji – a nětko twjerdźi žurnalist zjawneje telewizije, a to hišće w cyrkwi, zo „smy žiwi w kapitalizmje wobkedźbowanja!“ (Serbske Nowiny z 4. decembra )
Za to njejsu trěbni někajcy „IM“. Wšako nam wuwity kapitalizm za to wysoko wuwite małe aparaćiki předawa, kotrež nosymy stajnje ze sobu a stajnje wužiwamy. Tak zmóžnjamy tute wobkedźbowanje. Na prašenje, hač zniča socialne medije demokratiju wotmołwi žurnalist: „Ja so boju, zo haj.“ A swoboda je při tajkim wobkedźbowanju tak a tak jenož relatiwna.
Załožba za serbski lud, Maria Untchowa: Spóznawanje serbšćiny w Běłohrodźe/Serbiskej:
Christiana Piniekowa z Choćebuza: Hladanje dźěći?:
W SN z dnja 3. decembra na prěnjej stronje wozjewi so nastawk wo pjenježnej situaciji žłobikow a pěstowarnjow: „Sto eurow wjac hač druhdźe. Přinoški staršich za hladanje dźěći w našich gmejnach ekstremnje rozdźělne.“
Leoš Šatava z Prahi ma wudospołnjenje k informaciji „Hłowne myto Ladinjance“, w rubrice krótkopowěsće, SN 25.11.2024
Mjenowane nadpismo, poćahowace so na wuslědki njedawneho hudźbneho wubědźowanja europskich mjeńšinowych a regionalnych ludow „Liet International 2024“ na Korsice, móže zamylace być. Wone drje wubudźi zaćišć, zo je dobyćerka Nani Vazana (w teksće wopak jako Vanzana mjenowana) Ladinjanka – čłonka romaniskeje etniskeje mjeńšiny, sydlaceje na sewjeru Italskeje. Vazana pak spěwaše w ladino – to rěka w rěči sefardiskich Židow, wućěrjenych na wróćicy 15./16. lětstotka z Iberiskeje połkupy a rozbrojenych wot Marokka přez Balkan hač do Turkowskeje (ale tež do Nižozemskeje, wotkel Vazana pochadźa). Zakład rěče ladino wuchadźa ze srjedźowěkowskeje španišćiny z wliwami hebrejšćiny; wona pak je tež mnohe rěčne elementy krajow noweho zasydlenja Sefardow přiwzała.
„Su Serbja wopor kolonializma?“ Na tute retoriske prašenje su w Předźenaku 15. nowembra 2024 štyrjo sobudźěłaćerjo kulturnowědomostneho wotrjada Serbskeho instituta z jasnym „ně“ wotmołwili. Zdobom zwuraznichu, zo njejsu Serbja indigeny lud. Zapřijeći kolonializm a indigenita chcedźa woni wobmjezować na wopisowanje procesa podćisnjenja a wuklukowanja zwonkaeuropskich ludow a krajow. Z tym sym přezjedny. Přezjedny pak njejsym z tym, kak ći štyrjo stawizny Serbow předstajeja, mjenujcy jako proces dobrowólneje a měrliweje asimilacije do němskeho kulturneho cyłka. W tym zwisku zwaži sej Robert Lorenc twjerdźić: „Skupiny, kiž so jako indigeni wopisuja, swoju kulturu zdźěla sylnje wotmjezuja a po móžnosći kóždy aspekt tuteje jako jónkrótny a jasnje rozeznajomny powyša.“ Tež my Serbja swoju rěč a kulturu nałožujemy a so z tym wot nas wobdawaceho němskeho swěta wotmjezujemy. To wšak je jenička nam zbywaca móžnosć sebjewobstaća.
Christiana Piniekowa z Choćebuza: Serbja – wopory a skućićeljo?:
Stejišćo sobudźěłaćerjow* Serbskeho instituta (SN, předźenak 15.11.24) je mje tola chětro zmotało. Škoda, zo nima wobšěrne, na dwěmaj stronomaj zaměstnjene a z fotami wobrubjene stejišćo ničo lochkeho, wjesołeho, na konsens wusměrjeneho we sebi, byrnjež so w předźenaku spočatk „pjateho počasa“ wozjewiło. Mam wšelakorosć měnjenjow za jara wažnu, stejišćo w formje fiktiwneho interviewa pak za wuwažene nimam, dokelž so kolonizowanje a z nim zwisowace fenomeny jara wusko definuja.