Pod mjenowanym nadpismom je w najnowšim čisle w Jenje wuchadźaceho časopisa „Gerbergasse 18“ nastawk dr. Tima Meškanka wozjewjeny. Docent Instituta za sorabistiku Lipšćanskeje uniwersity wěnuje so problemej wobčušlenja Serbow w susodnym kraju po lěće 1948, jako so tam komunisća na móc dóstachu. Podate pak su tež přikłady, kak negatiwnje je so tele wobčušlenje na čěske wosobiny wuskutkowało, kotrež běchu dobri přećeljo Serbow.

Na spočatku awtor wuzběhuje, zo so hnydom po Druhej swětowej wójnje kulturno-narodne styki mjez našimaj ludomaj wožiwichu. W Praze zahaji hižo 10. meje 1945 Łužiskoserbski narodny wuběrk swoju dźěławosć. Z čěskeje strony wobnowichu Towarstwo přećelow Serbow (Společnost přátel Lužice), zjednoćenstwo Ústřední matice školská postara so wo załoženje serbskeho gymnazija 2. hodownika 1945 w Českej Lípje (pozdźišo we Varnsdorfje a po tym hišće lěto w Liberecu), a rozhłós z Prahi a dalšeju studijow wusyłaše w serbskej rěči.

Přewjele dźiwadła hrali

wutora, 28. januara 2020 spisane wot:

Lětuši wječorny ptačokwasny program Serbskeho ludoweho ansambla „Štóž so zwaži, tomu so radźi“ wuwabja rozdźělne měnjenja. Kak rozdźělne wone su? Serbske Nowiny su so po sobotnej hornjoserbskej premjerje w Radworju a po předstajenju předwčerawšim w Kulowje někotrych wopytowarjow prašeli.

Jan Nuk z Radworja: Je bjezdwěla wulke wužadanje, kóždolětnje ptačokwasny program koncipować, z kotrymž su wšitke starobne skupiny spokojom. Chwalu sej, zo Serbski ludowy ansambl hižo lětdźesatki bjez přetorhnjenja tónle program wuhotuje a spyta časej wotpowědne formy namakać. Balet, chór a orchester su so zaso na chwalobne wašnje prezentowali. Mi so lubješe, kak aktiwnje a dynamisce bě chór do jednotliwych scenow zapřijaty. Wosebje je so mi spěw Anny-Marije Bretschneiderec spodobał. Štyri młode akterki su ze swojim elanom přinjesli wětřik na jewišćo, byrnjež to druhdy snano trochu přećehnjene było. Dźiwadło na spočatku bě mi předołhe. Prašam so, hač njeje so SLA z programom přejara wot předstajenja ptačokwasneje tradicije wotsalił?

Rady sej něšto dobre popřejemoj

štwórtk, 23. januara 2020 spisane wot:

A što měnja sobujěducy „Šmitec busa“, kotřiž su póndźelu składnosć wužiwali a so po wikach rozhladowali? Milenka Rječcyna je so prašała:

Roland Jenč praji: Njejsym dlěje hižo na Zelenym tydźenju był. Lětsa pak je mje nowa technika na polu tepjenja zajimo­wała. Zdobom sym tójšto wo tym zhonił, kotre biologiske žiwidłowe dodatki (Nahrungsergänzungsmittel) su. A mějach zajimawu rozmołwu wo tym, kak pčołki strowe dźeržeć. To bě woprawdźe poradźeny dźeń.

Pawl Dubaw bě mjeztym třeći króć sobu w Berlinje: Sym sej něšto cyle wosebite kupił, boblije (Knollen) za wisate begonije. Běchu sej hižo loni tajke kupił, a wone woprawdźe krasnje kćěja. Přebytk tu drje je napinacy, namakam pak stajnje městno, hdźež móžu wotpočnyć. Nimo toho njemóžeš sej lěpje hač z busom – a to w dobrej zhromadnosći ze znatymi a zdźěla z wjesnjanami – sem dojěć.

Lěkar za bjezdomnych a chudych

štwórtk, 02. januara 2020 spisane wot:

Baierbrunn (ML/SN). „Kóždu srjedu po­dawa so 59lětny Stanisław Nawka ze swojej jězdnej praksu na turu. Prěnja stacija w Hamburgu je Budapestowa dróha a tam Dom Betlehema. ‚A hewak je wšo w porjadku?‘, praša so wón swojeho prěnjeho pacienta pólsce, mjeztym zo jemu ćišć kreje měri. Stanisław Nawka klepnje jemu na ramjo. Wonka před jeho praksu nuzoweje pomocy čakaja štyrjo dalši pacienća. Woni žiworja na dróze, kaž nimale wšitcy, kotrychž wón tele dopoł­dnjo lěkuje.“ Tak wopisuje wudaće časopisa Apo­theken Umschau dobrowólne lěkowanje Stanisława Nawki, jednoho z pjeć „rjekow wšědneho dnja“, kotrychž časopis předstaja.

Zapósłane (18.12.19)

srjeda, 18. decembera 2019 spisane wot:

Hanka Budarjowa a Marka Cyžowa dźakujetej so w mjenje wuběrka za zjawnostne a lobbyjowe dźěło Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny jeho referentce Borborje Felberowej składnostnje wotchada na wuměnk:

Luba Borbora, nochcemoj wěrić, zo kónči so z kóncom tohole lěta tež naš zhromadny čas dźěła we wuběrku.

Po wólbnej zhromadźiznje nalěto 2017 smy so skonstituowali a započachmy wobzamknjenje Hłowneje zhromadźizny Domowiny zeskutkownjeć. Přiwobroćichmy so nadawkej, naprašowanje čłonstwa serbskich towarstwow přewjesć a tak prěni króć zjawne měnjenja wo Domowinje zwěsćić. To sta so loni, a prěnje wuslědki su lětsa předleželi. Naš nadawk bě trěbny a łoskoćiwy, přetož­ skerje skeptiske bě začuwane hódnoćenje třěšneho zwjazka serbskich towarstwow. Nic naposledk mamy so Tebi dźakować, zo bu naprašowanje wot nazhonitych fachowcow zdźěłane a wuhódnoćene. A hlej, mějachmy spóznać, zo běchu naše wobmyslenja njewoprawnjene. Kaž naprašowanje wujewi, so wjele wjace ludźi zajimuje za dźě­ławosć Domowiny, hač wo njej wě: Defi­city­ tča w informaciji a komunikaciji.

Zapósłane (16.12.19)

póndźela, 16. decembera 2019 spisane wot:

Janka Rögnerowa z Budyšina dźakuje so za „wurjadny koncert 1. serbskeje kulturneje brigady k adwentej“:

Trójnu „Sławu“ 1. serbskej kulturnej brigadźe! Móžach lětsa hižo oratorij „Podlěćo“, premjeru „Hrodźišćo“ a nětko adwentny koncert z kulturnym ćělesom dožiwić. Je jara zwjeselace, z kajkej zahoritosću a nutrnosću gymnaziasća twórby, hač tradicionalne abo načasne, přednošuja. Wosebity dźak słuša cyrkwinskemu hudźbnemu direktorej Friedemannej Böhme. Bě słyšeć a widźeć, zo zamóže wón młodych spěwarjow za hudźbu zahorić. Wosebje je mje hnuło, kak młodostni ze serbskim duchom publikum docpěwaja, a to nic jeno serbski. Tež małemu­ chórej pod nawodom knjenje Judith Škodźineje wulku chwalbu a šulerjam 12. lětnika za wuběrnu a na wysokim niwowje zanjesenu překwapjenku.

Přeju wam wšěm rjany zbytny adwentny čas, žohnowane hody a přińdźće strowi do noweho lěta, zo bychmy tež klětu tajke wulkotne hudźbne wjerški z wami dožiwić móhli!

Zapósłane (06.12.19)

pjatk, 06. decembera 2019 spisane wot:

Tomasz Nawka z Budyšina piše:

Wšitko w rozprawje „Smjerdźečenjo wulce swjećili“ wo 55. narodnin Smjerdźečanskeje rejwanskeje skupiny w Chrósćicach trjechi (SN z 2. decembra, str. 4). A bě to tež woprawdźe jara rjany a wotměnjawy narodninski program.

Čehodla pak so stajnje zaso při dźa­kowanju zabywa skedźbnić na tworićela hudźby a so jemu za jeho spušćomne a poradźene (hudźbne) dźěło – nimo wšitkich dalšich swěrnych přewodźerjow, poradźowarjow a pomocnikow – dźakować? Wosebje tež, hdyž myslu aktual­nje na nowotwórbu „Janska kermuš“, kotraž je minjenu sobotu swoju poradźenu prapremjeru dožiwiła! To jara zadźiwa, dokelž dźě su skoro wšitke reje Smjerdźečanskeje rejwanskeje skupiny – a to hižo mnohe lěta, lětdźesatki! – hudźbnje stworjene, to rěka skomponowane, instrumentowane abo za najwšelakoriše instrumenty w najwšelakorišim, wotměnjacym wobsadźenju hercow wot jeničkeho komponista a hudźbutwórca: Měrka Šołty z Budyšina. Što by była reja bjez po zakładnej mysli a prědłoze choreografa stworjenej hudźbje?! A što bjez stajnje spušćomneho hudźbneho přewoda a nawjedowanja?

Zapósłane (04.12.19)

srjeda, 04. decembera 2019 spisane wot:

Někotre wudospołnjenja k přinoškej „Jeničce při přilubjenju Domowiny wostało“, wozjewjenemu w SN z 25. nowembra, podawa Zala Cyžowa, županka župy „Michał Hórnik“:

Jara sej chwalu aktiwity Eriki Maywaldoweje na polu kreatiwnych zaběrow za dźěći­ a młodostnych z Konjec a Šunowa, kotrež hižo dźesać lět dołho praktikuje. Je to jedyn z přikładnych rěčnych rumow, skićacy młodostnym přiležnosć serbsku rěč nałožować, kulturu, naše tradicije a nałožki hajić a pěstować. K přinoškej Alfonsa Handrika mam hišće někotre trěbne přispomnjenja a dodawki.

Zapósłane (03.12.19)

wutora, 03. decembera 2019 spisane wot:

Hanka Markec, tuchwilu studentka w Jenje, piše pod hesłom: „Schadźowanka, radowanka“ – abo tola nic?

Přečitawši sej wid Bosćana Nawki na lětušu schadźowanku rozmysluju wo tym, kajke běše – Serbow nastupajo – lońše lěto, a zwěsćam, zo bě chětro liwke. Woprawdźite disputy, kritiske dypki, rozestajenja njepomnju. Dilema, kotryž so wězo tež na programje schadźowanki pokazuje, pak njeje po mojim měnjenju „wina“ studowacych, młodostnych. Skerje je to prašenje na nas wšěch, hač je nam „serbski“ swět runje přijomne křesło, z kotrehož so nam stanyć nochce.

Wutrobu hrějace reje, spěšny kónc

wutora, 26. nowembera 2019 spisane wot:

Powšitkowny wothłós publikuma na pro­gram lětušeje schadźowanki bě pře­wažnje pozitiwny. Jeničce zarjadowanišćo, Budyske Němsko-Serbske ludowe dźiwadło, bě wjacorym wopy­towarjam přičina kritiki. Bosćan Naw­ka je někotre hłosy zezběrał.

Dr. dr. Betina Kaunowa z Drježdźan: Wosebje su so mi reje spodobali. Cho­reografija je serbsku dušu woprawdźe tak wotbłyšćowała, zo ći to wutrobu hrěje. Trochu škoda je nowa městnosć – flair „Króny“ tu w dźiwadle nažel kusk pobrachuje, tež dokelž so publikum spěšnje rozběži.

Lucian Kaulfürst z Budyšina: Mi je so program jara lubił. Najbóle stej chóraj wusahowałoj. Namołwu režiserow, dźeń a sylnišej AfD so spjećować, mam za ru­nje­ tak zmužitu kaž trěbnu – tež hdyž z toho njewuchadźam, zo su Serbja wulki wólbny wuspěch strony w swojim sy­dlenskim rumje sobu zawinili.

Phillipe Tibbal, tuchwilu w Budyšinje: Wuběrnje organizowane to zarjadowanje. Serbstwo raz modernje, politisce a très chic! Hačrunjež njejsym přewjele rozumił, njebě wostudło. Hudźba bě wulkotna, choreografija ekscelentna. Bych bjeze wšeho poł hodźinki wjace znjesł!

Serbska debata

nowostki LND