Wulki rozdźěl

štwórtk, 21. meje 2026 spisane wot:
Hdźež so něšto twari, móža so tež zmylki stać, dokelž nichtó bjez zmylka njeje. To je w swójskim domje abo bydlenju runje tak kaž w zjawnym twarjenju, wšojedne kotreho razu. Mjez woběmaj pak je wulki­ rozdźěl. Doma sy sam ze swójbu potrjecheny, hdyž něšto njefunguje. Wućahnyć hnydom nichtó njetrjeba. W Chróšćanskej pěstowarni su wuskutki wo wjele wjetše a maja cyle hinaši wob­jim. Tam dyrbja nětko dźěći ze swojimi kubłarkami nimale nowu pěstowarnju nachwilnje wopušćić a so takrjec do Ralbičanskeho eksila w tamnišim bywšim dźěćacym dnjowym přebywanišću po­dać. Tón za to tuchwilu přihotuja, kaž na wčerawšim posedźenju Chróšćan­skeje gmejnskeje rady zdźělichu. Móžeš wšitkim zamołwitym na komunalnej a twarskej runinje jenož přeć, zo škody tak spěšnje kaž móžno wotstronja, zo sćěny wusuša a zo móže so do „Chróšćan kołća“ prawje bórze zaso normalne žiwjenje­ nawróćić. Marian Wjeńka

Choćebuski fotograf Gerd Rattei zemrěł

štwórtk, 21. meje 2026 spisane wot:

Gerd Rattei, znaty Choćebuski fotograf, je dnja 9. meje w starobje 89 lět zemrěł. Wón zawostaji mandźelsku Gudrun, dwě dźowce, tři wnučki a tři prawnučki.

Narodźił bě so wón 12. decembra 1936 w Choćebuskim měšćanskim dźělu Strobice (Ströbitz). Čas žiwjenja běše hordy na swoje serbske korjenje, na serbski pochad swojeje maćerje a wowki z wjeski Njabožkojce (Naundorf) w Błótach. Po wopyće šule a wukubłanju na molerja w Choćebuskej wabjenskej agenturje DEWAG dźěłaše jako moler spisow za tehdyšu Narodnu ludowu armeju (NLA). Po tym běše pola Kulturneho zwjazka NDR w Choćebuzu přistajeny, hdźež bě mjez druhim za dźěło fotowych skupin zamołwity. Wosobinsce je fotowu skupinu w Choćebuskim domje NLA nawjedował. W lěće 1961 započa zaso za agenturu DEWAG dźěłać, wotnětka jako fotograf. Tam wosta hač do jeje rozpušćenja w lěće 1990 přistajeny. Jeho wabjenske fotografije škleńcy ze škleńčernjow w Běłej Wodźe a w Derbnom z tutoho časa su legendarne.

To a tamne (21.05.26)

štwórtk, 21. meje 2026 spisane wot:

Zahinjena wjelryba „Timmy“, kotruž su před něšto wjac hač tydźenjom před danskej kupu Anholt wuhladali, běše prawdźepodobnje „Tina“. Mórski biologa a čłon towarstwa za škit wjelrybow M.E.E.R. Fabian Ritter je nowe fota wo zwěrjeću wuhódnoćił a wonkowne žónske splažne organy zwěsćił. Minister za wobswět Mecklenburgsko-Předpomorskeje Till Backhaus, eksperća a medije su dotal wo muskej rybje rěčeli.

Preparěrowanu swójsku wutrobu je 32lětna Martina Grabsch z Wunstorfa w Nižosakskej přijała. Loni běchu jej wutrobu darićela zasadźili. Najebać mnohe operacije nochcyše młoda žona, kotraž bě 30 lět z chorej wutrobu žiwa była, zo wuoperowany organ prosće preč ćisnu. Staršej staj jeje wutrobu wot znateho medicinarja a plastinatora Gunthera von Hagensa preparować dałoj.

Merz z frakciju SPD so zešoł

srjeda, 20. meje 2026 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Prěni raz je Friedrich Merz (CDU) w zastojnstwje kanclera wčera w Berlinje frakciju SPD wopytał. Na frakciskim posedźenju wón wuzběhny, zo měłoj so wobaj koaliciskej partneraj „čerwjenych linijow“ w zjawnych debatach wzdawać. „Trjebamy nětko měr, dowěru a zmužitosć w knježerstwje“, wón praji. Zdobom skedźbni na to, zo njeje žaneje druheje alternatiwy, hač aktualna koalicija. Mjeńšinowe knježerstwo wón wotpokaza.

Magyar na wopyće w Pólskej

Waršawa (dpa/SN). Nowy madźarski ministerski prezident Peter Magyar wopyta na swojej prěnjej jězbje do wukraja Pólsku. Wčera wječor poby w Krakowje. Dźensa zetka so we Waršawje ze šefom pólskeho knježerstwa Donaldom Tuskom a z pólskim prezidentom Karolom Nawrockim. W Gdańsku chce Magyar ze ­załožerjom Solidarnosće a lawreatom Měroweho Nobeloweho myta Lechom Wałęsu porěčeć.

Jenož kóždy pjaty štom strowy

Bywšu zwjazkowu kanclerku Angelu Merkel (naprawo) a bywšeho pólskeho prezidenta Lecha Wałęsu (zady srjedźa) su wčera w Europskim parlamenće w Straßburgu za jeju angažement na dobro Europskeje unije z Europskim zasłužbowym rjadom wuznamjenili. Tež njepřitomnemu ukrainskemu prezidentej Wolodymyrej Zelenskemu su myto spožčili. Foto: dpa/Pascal Bastien

Reparować město preč ćisnyć

srjeda, 20. meje 2026 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Zwjazkowy sejm wuradźuje dźensa wječor w prěnim čitanju wo naćisku zakonja zwjazkoweho knježerstwa wo prawje na reparaturu. Z planowanej reformu chcedźa směrnicu EU zwoprawdźić. Nowe prawidła maja mentalitu­ prečmjetanja změnić. Producenća dyrbja techniske nastroje w přichodźe tak konstruować, zo hodźa so ­reparować. Po měnjenju zwjazkoweje ­justicneje ministerki Stefanie Hubig (SPD) je zakoń konkretny powabk za kupca, so za reparaturu rozsudźić město zo skóncowany produkt hnydom z nowym wuměni. „Reparatura je lěpje hač wotstronjenje – hladajo na móšeń a tež na wobswět.“­

Spěchowanjeza e-awta zahajili

srjeda, 20. meje 2026 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Štóž so z myslu nosy, sej nowe elektriske awto kupić, móže wotnětka próstwu wo statnu spěchowansku premiju za tajke jězdźidło stajić. Wotpowědnu online-platformu je zwjazkowy wobswětowy minister Carsten Schneider (SPD) wčera na nowinarskej konferency w Berlinje oficialnje wotewrěł. W běhu połhodźinskeho zarjadowanja běše hižo 1 858 próstwow dóšło. Próstwy hodźa so jenož po digitalnym puću zapodać. Trěbne je konto, z kotrymž móžeš so online na zarjadach wupokazać (BundID). Zwjazk spěchuje nakup kaž tež leasing nowych e-awtow, hybridnych awtow kaž tež elektroawtow z małym spalowanskim motorom, z kotrehož pomocu so baterija awta nabiwa. Spěchowansku premiju ­wupłaća za jězdźidła, kotrež su wot spočatka lěta dowolnosć za wobchad dóstali. Maksimalna wysokosć statneje přiražki je 6 000 eurow. Kelko jednotliwc woprawdźe dóstanje, wotwisuje wot modela awta, wosobinskich dochodow a wulkosće swójby. Za słužbne awta premiju njepłaća. Wotpowědnu próstwu móže kupc tež ­hišće lěto po dopušćenju awta za wobchad stajić.

4 600 wučerskich městnow mjenje

srjeda, 20. meje 2026 spisane wot:

Drježdźany (dpa/SN). Lěto a nišich ličbow šulerjow dla chce Swobodny stat Sakska hač do lěta 2040 něhdźe 4 600 wučerskich městnow wottwarić. Po wob­ličenju kultusoweho ministerstwa potom 25 600 wučerjow hižo trěbnych njebudźe. „Hač do šulskeho lěta 2031/2032 chcemy tuchwilny staw městnow zdźeržeć“, sakski kultusowy minister Conrad Clemens (CDU) wčera w Drježdźanach při předstajenju ličbow wuzběhny. „Nochcemy zmylki minjenych lět wo­spjetować. To rěka nochcemy přewusko kalkulować“, wón doda. Tak mjenowana prognoza potrjeby wučerjow orientuje so na prognozy ličbow šulerjow, kotruž běše Krajny zarjad za statistiku loni w decembrje wozjewił. Po tutej změje Sakska w šulskim lěće 2040/41 něhdźe 80 000 šulerjow mjenje hač dźensa. Tuchwilu je jich w Sakskej 440 000.

Zawrjenje jednotliwych šulow sakski kultusowy minister wuzamknył njeje. Tutu naprawu pak chce dalokož móžno wobeńć. „Nochcu rigorozne zawrjenje šulow kaž wokoło wróćicy lěttysaca wo­spjetować. Wokomiknje z toho wuchadźamy, zo móžemy decentralnu šulsku syć w dalokej měrje zachować“, Clemens podšmórny.

Bórze wšudźe serbować

srjeda, 20. meje 2026 spisane wot:
Wobzamknjenje čo. 761 wčerawšeho posedźenja załožboweje rady móhło historisce wuznamne być. Direktor Załožby za serbski lud je nadawk dóstał, za přichod relewantne scenarije za wužiwanje rěčnotechnologiskich pomocnych srědkow zestajeć a jich zwoprawdźenje přihotować. Jan Budar pak je dawno na tym polu aktiwny a je radźićelam tež wo tym rozprawjał. Wo čo jemu dźe, wón wčera na nowinskej konferency praji: Zo móhli na přikład serbscy radźićeljo w gmejnskej radźe a serbscy starši na staršiskej zhromadźiznje tež potom serbować, hdyž su ludźo přitomni, kotřiž serbsce njerozumja. Technisce dźe faktisce wo awtomatizowane simultane přełožowanje. Zo by technika derje dosć fungowała, maja ju „trenować“. Za to pak trjebaja awtentiski material serbskeje komunikacije. Tajki su na přikład na šuli we Worklecach a w komunalnej politice w Chrósćicach našli. Kóždy kruh, kotryž swoje serbowanje za to k dispoziciji staji, přinošuje wutworjenju dalšich rěčnych rumow. Marcel Brauman

Straßburg (dpa/SN). Po tym zo bě prezident USA Donald Trump hrozył, cła za europske produkty hišće raz zwyšić, su so zastupjerjo Europskeho parlamenta a knježerstwow Europskeje unije w nocy na to dojednali, zo chcedźa cła na industrijne twory z USA wotstronić a jich agrarnym produktam lěpši přistup k europskim wikam zmóžnić. Wotstronjenje cłow na twory z USA je dźěl dojednanja mjez prezidentku EU-komisije Ursulu von der Leyen a Trumpom loni w awgusće. Z „dealom cłow“ je wona móžnu wikowansku wójnu mjez EU a USA wotwobarać chcyła. Dojednane je, zo Zjednoćene staty za wjetšinu EU-produktow cła we wysokosći maksimalnje 15 proc. bjeru. Mnozy maja dojednanje za njesprawne.

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025

Midas Logo