Žane dojednanje wo Grönlandskej
Washington (dpa/SN). Po njewuspěšnej krizowej rozmołwje mjez USA, Danskej a Grönlandskej su Němska a dalše europske kraje wojersku wuskušowansku akciju na arktiskej kupje zahajili. Zwjazkowa wobora je dźensa skupinu wojakow do stolicy Nuuk pósłała. Francoscy wojacy su tohorunja po puću do Grönlandskeje, kotruž chcedźa sej USA přiswojić.
Rozmołwu we Washingtonje wo arktiskej kupje běchu wčera wječor bjez wuslědka skónčili. Danski wonkowny minister Lars Løkke Rasmussen rjekny, zo je zetkanje z wonkownym ministrom USA Marcom Rubiom a wiceprezidentom J.D. Vanceom fundamentalnje rozdźělne měnjenja wujewiło. Prezident USA Donald Trump njebě pódla. Na jeho reakciju nětko wšitcy čakaja.
Trump bě wospjet rjekł, zo trjebaja USA Grönlandsku za swoje narodne wěstotne zajimy, pokazawši na wohrožowanja ze stron Ruskeje a Chiny. Grönlandska ma tójšto wažnych zemskich pokładow. Při tym njebě wón wuzamknył, zo tež wójsko USA zasadźi.
Žadaja sej reformy w Sakskej
Komuny a hospodarstwo swobodneho stata zhromadny zwjazk załožili
Drježdźany (dpa/SN). Komuny Sakskeje su zhromadnje z hospodarstwom aliancu za reformy w swobodnym staće załožili. „Zaměr je, wubědźowanjakmanosć sakskeho hospodarstwa jasnje zwyšić a zdobom jednanjakmanosć komunow dołhodobnje zaručić“. Tole su načolne komunalne zwjazki a Zjednoćenstwo sakskeho hospodarstwa w Drježdźanach zdźělili. W zhromadnym dokumenće zamołwići knježerstwo namołwjeja, wotpowědne reformy spěšnje zwoprawdźić.
W dokumenće mjenuja awtorojo kopicu naprawow, z kotrymiž chcedźa běrokratiju wottwarić, financy komunow polěpšić, fachowe mocy zdobyć a we wobłukach kubłanja, energije, infrastruktury a digitalizacije polěpšenja docpěć. Ministerskeho prezidenta Michaela Kretschmera (CDU) a jeho knježerstwo přeprošuja na dialog wo zrealizowanju naprawow a wo wotpowědnym časowym planje. Alianca ma so za „konstruktiwneho a spušćomneho partnera statneho knježerstwa a je zwólniwa, zamołwitosć přewzać a aktiwnje na zwoprawdźenju reformow sobu dźěłać“.
Swoboda druhdy boli
Wjace potrěbnych rentnarjow
Drježdźany (dpa/SN). Dale a wjace sakskich rentnarjow je na socialnu pomoc pokazanych. W septembru 2025 je w swobodnym staće něhdźe 20 700 ludźi w rentnarskej starobje tak mjenowane zakładne zawěsćenje přijimowało. Tole wuchadźa z ličbow Zwjazkoweho statistiskeho zarjada, kotrež bě sej BSW wužadało. Po tym je so ličba potrjechenych w běhu minjenych pjeć lět nimale podwojiła. W septembru 2020 bě 11 900 rentnarjow pomoc dóstało. Žony to ze 54 procentami bóle potrjechi hač mužow.
Štóž njemóže so jako rentnar sam zežiwić, ma prawo na zakładne zawěsćenje. Wysokosć pomocy indiwidualnje wuliča. Rentowe zawěsćenje poruča ludźom, kiž dóstawaja mjenje hač 1 062 eurow renty, pruwować dać, hač maja prawo na pomoc. 1,1 milion ludźi je w Sakskej kónc 2024 rentu dóstało. Hladajo na tutu ličbu běštej mjenje hač dwaj procentaj na socialnu pomoc pokazanej. Přerězna měsačna renta w Sakskej wučinja tuchwilu 1 594 eurow. Mužojo dóstawaja z 1 730 w přerězku wo něšto wjace hač žony, kiž maja 1 482 eurow. Cyłoněmska přerězna renta je 1 692 eurow.
Sydom zranjenych pola Zhorjelca
Policija trjeba wjac prawow
Berlin (dpa/SN). Justicna senatorka Berlina Felor Badenberg (CDU) žada sej wjace prawow za policiju, zo móhła skutkownišo přećiwo ekstremizmej postupować. W sćelaku rbb wona wčera rjekny, zo měli tajne słužby wjace inwestować hač dotal. Za wotkrywanje kriminelnych syćow trjeba policija w digitalnym swěće wjace prawow. „To je wažne, dokelž su prawicarsko-ekstremistiske, lěwicarsko-ekstremistiske a islamistiske skupiny swoje aktiwity w dalokej měrje do digitalneho ruma přepołožili.“
Při tym njeńdźe jenož wo składowanje IP-adresow, Badenberg potwjerdźi. Wěstotne zarjadnišća trjebaja techniku, zo móhli wobrazy na awtomatizowane wašnje wuhódnoćić a lěpje spóznawać.
Z wida justicneje senatorki zjawnosć bój lěwicarskich ekstremistow złahodnja, dokelž „wojuja tute skupiny za dobre zaměry. Druhdy za klimu, druhdy přećiwo prawicarjam a přećiwo rasizmej, druhdy přećiwo namocy stata“. Nastanje zaćišć, zo stat tajke njeskutki milišo posudźuje. „Njeje žanoho dobreho ekstremista“, senatorka rjekny. „W Berlinje so ekstremizm dale a bóle wuwiwa.“
To a tamne (15.01.26)
Z mortwej mandźelskej w jězbnym stole je 80lětny turist na kupje Teneriffa spytał, do swojeje domizny wróćo lećeć. Sobudźěłaćerjam wěstotneje kontrole lětanišća staruška napadny, ćim bóle, dokelž bě jeje ruka hižo cyle zymna. Přiwołany lěkar smjerć žony zwěsći. Zwotkel žona pochadźa a dokal muž z njej chcyše, njeje znate. Hač je 80lětny scyła wědźał, zo jeho žona w stole hižo žiwa njeje, tohorunja njewědźa.
Njesprawnje mordarstwa dla k jastwu zasudźeny Manfred Genditzki dóstanje wot bayerskeho stata 1,3 miliony eurow wotškódnjenja za 13 lět jatby. Tole zdźěla bayerske justicne ministerstwo. Mnichowske krajne sudnistwo měješe lěta 2008 za dopokazane, zo je Genditzki starušku z města Rottach-Egern we wani kupjele zatepił. Po 13 lětach běchu jeho w rewizijnym procesu 2023 wuwinowali. Wot toho časa rěča wo wotškódnjenju.
Budyska narěč: USA na direktnym puću do awtokratije
Budyšin (CS/SN). Přećiwo šćipatej zymje wšak njejsu tepjene ławki w Budyskej tachantskej cyrkwi wjele wuskutkowali. Najebać to je minjeny pjatk wjele ludźi do Božeho domu přišło, dokelž lubjachu sej w zwisku z „Budyskej narěču“ dokładniše informacije wo tym, što so w USA tuchwilu stawa. Za to njejsu lěpšu referentku namakać móhli kaž Cathryn Clüver Ashbrook. Sobudźěłaćerka Bertelsmannoweje załožby je jako dźowka Američanki a němskeho nana we woběmaj towaršnosćomaj doma.
Trump hrozy Teheranej
Teheran/Detroit (dpa/SN). Prezident USA Donald Trump je statne wjednistwo Irana warnował, wobdźělnikow masowych protestow wotprawić. Stanje-li so to, „budźemy jara rozsudźeni jednać“, rjekny republikan telewizijnemu sćelakej CBS News w Detroiće. Jasnišo pak so wón njewupraji. Justica Irana bě do toho procesy přećiwo prěnim zajatym demonstrantam zahajiła.
Söder: Zwjazkowe kraje zjednoćić
Bad Staffelstein (dpa/SN). Zjednoćenje mjeńšich zwjazkowych krajow je sej šef CSU Markus Söder na klawsurje swojeje strony w hornjofrankskim klóštrje Banz žadał. „Trjebamy wjetše kraje a trjebamy mjenje krajow. Njemóže być, zo mamy někotre zwjazkowe kraje, kotrež su lědma hišće žiwjenja kmane a kotrež dyrbi mjez druhim Bayerska financować“, wón rjekny. Nimo toho žada sej wón wot knježerstwa, zo Bonn jako dalše sydło ministerstwow nimo Berlina wotstroni.
Tež minjene lěto přećopło było
