Štóž newsletter wot Ludoweho nakładnistwa Domowina dóstawa, ju hižo znaje, znajmjeńša je hižo póštu wot njeje dóstał. Wšako je Jadwiga Šołćic w domje LND wučomnica na překupču za e-commerce, a jako tajka je hižo dwójce teksty za informaciski list LND wuhotowała, wobrazy a teksty zestajała a jako news­letter rozpósłała. „Wužaduje mje tak pisać, zo to čitarja a čitarku narěči a zajim­ za knihu budźi“, 20lětna měni.

Kóždy móže přinošować

srjeda, 05. januara 2022 spisane wot:
Čitam-li, kelko wohroženych rěčow na swěće je, myslu stajnje tež na serbšćinu. Zjaw, zo su předewšěm małe rěče wohrožene, njeje žane potajnstwo. Byrnjež často wo tym rěčeli, zo so situacija nastupajo rěče jara spěšnje měnja, njesměli při­tom­nosć wuspinkować. Kóždy jednotliwc móže wšědnje a w kóždej situaciji k zachowanju rěče přinošować a na swójske wašnje wužadanju wotpowědować. Wuchadźišćo toho pak je dopóznaće, kelko bohatstwa ze swojej maćeršćinu mamy a kelko smy sami zwólniwi swojim potomnikam dale dawać? Jako raz we wukraju wosobje wo Serbach powědach a wo tym, što naš lud wučinja a što za zachowanje rěče činimy, mi wona rjekny, zo nima naše połoženje za lochke. Při wšěch ćežach pak je widźeć, kak žiwa naša maćeršćina je. W rozmołwje sej wo­spjet wuwědomich, kelko lěpšin ze swojeje maćeršćiny mamy a kelko zajima za nju zwonka Łužicy wobsteji. To wšak často tak njewidźimy. Tuž ju zhromadnje zachowajmy. Jan Bogusz

Pola prezidenta byli

srjeda, 05. januara 2022 spisane wot:
5. januara 1922 měješe 110 wosobow wo­při­jaca delegacija Serbow česć, być na Praskim hrodźe z hosćom prezidenta młodeje Čěskosłowakskeje republiki Tomáša Garriguea Masaryka. Cyłk spěwarjow a spě­war­kow bě so dźeń po Nowym lěće z Budyšina z ćahom na jězbu do stolicy ČSR podał a bě najprjedy zhromadnje z chórom Hlaholom koncertaj ze zahorjenym publikumom wuhotował. Na awdiency na swjedźenskej žurli dźakowaše so nawoda wuprawy Jurij Słodeńk čěskemu ludej a prezidentej Masarykej „za wšu nam Serbam skićenu pomoc“. 13lětna Cecilija Nawkec přepoda hosćićelej kwěćel a přednjese hrónčko ze słowami: „Sławny knježe prezidento! Jako ta najmłódša ja Wam horstku kwětkow přepodawam. To je znamjo dźaka za wšo, štož Wy dokonjał sće za nas. Njezapomńće nihdy na nas!“ Prezident so hnuty podźakowa a wuzběhny: „Ja sam spominam stajnje rady na swoje poćahi z wašim narodom, wosebje z Hórnikom.“ (1884 bě wón jako student Michała Hór­nika w Budyšinje prěni raz wopytał.) Hosćo z Łužicy zanjesechu prezidentej mócnu „Sławu“. Po wuprawje su Serbske Nowiny narěče posłownje wozjewili a wo přebytku dokładnje rozprawjeli.

We Warnoćicach wukli

wutora, 04. januara 2022 spisane wot:
Wot januara 1947 chodźachu šulerjo, kotřiž­ běchu wot 2. decembra 1945 chowancy „Připrawnišća łužiskoserbskeho realneho gymnazija“ w Českej Lípje, we Warnoćicach/Varnsdorfje na „Staškowy zwjazkowy łužiskoserbski realny gymnazij ÚMŠ“ abo z dalšimi nowopřichadami z Łužicy na wobchodnu šulu, pedagogiski abo hudźbny kurs, někotři rozsudźichu so tež za čěsku měšćansku šulu. Wo ličbje wuknjacych móžemy rozdźělne ličby čitać. Kantor Jurij Šołta poda 3. junija 1947 ličbu w štyrjoch internatach bydlacych młodych Serbow z 262 (160 hólcow, 102 holcy). Tele přebywanišća běchu čerwjena wila­ na Kmochovej, něhdyša stara wo­dar­nja na Erbenovej, Lutna za staršich hólcow a Marianski wustaw za holcy w su­sod­stwje wulkeje Měšćanki. Pod wjednistwom prof. Mikławša Krječmarja wuwučowachu Feliks Hajna, Rudolf Jenč, pater Michał Rab, Bjarnat Rachel, Arnošt Skopa, dr. Herman Šleca, Jurij Šołta, Pawoł Wowčerk, Juri Wuješ, Měrćin Zoba. Mišter Bjarnat Krawc podawaše někotrym hudźbne hodźiny. W juliju 1949 wuknjacy kubła­nišćo wopušćichu a so domoj wróćichu. Jenož ­mała skupinka w Liberecu je hišće lěto wostała. Mikławš Krawc

Měsće jako galeriji njewobstajneho wuměłstwa

póndźela, 03. januara 2022 spisane wot:

Budyšin/Žitawa (SN/bn). Hižo něšto tydźenjow pyša wobrazy a basnje wubrane twarjenja w Budyšinje a Žitawje. W sprjewinym měsće su wotpowědne wulkoformatowe plakaty, na přikład na Hošic hasy, na Cyrkwinskej a na Mjasowych wikach, připrawjene. Wuměłstwowa akcija je wuslědk dołho zrawjaceje mysle lyrikarja a wjelelětneho sobudźěłaćerja kulturneho běrowa města Budyšina Andreasa Henniga a fotografa Matthiasa Webera, bydlaceho we Wulkich Hendrichach (Großhennersdorf). „Zakładnu ideju mějachmoj hižo spočatk 1990tych lět. Hladajcy na tójšto wobškodźenych fasadow w Žitawje kaž tež w Budyšinje smój sej prajiłoj: Tu měłoj raz něšto wuspytać, snano wosobinsku formu tak mjenowaneje streetart. Lětsa bě tak daloko, zo běchmoj sej wěstaj: Nětko je načasu! Požadachmoj so z konceptom pola Kulturneje załožby Sakskeje wo spěchowanje projekta – ćišć tajkich plakatow dźě runjewon darmotny njeje – a dachmoj so po přizwolenju do dźěła,“ Andreas Hennig rozłoži.

Grimmec bajki

štwórtk, 30. decembera 2021 spisane wot:
Budyšin. Ludowe nakładnistwo Domowina a Rěčny centrum Witaj stej wudawaćelej słuchoknihi „Čerwjenawka a druhe bajki“. Nowostka je wotnětka mjez druhim w Smolerjec kniharni a online pod na předań. Dwě cejdejce wopřijimatej dohromady dźesać zeserbšćenych bajkow ze zběrki Grimmec bratrow, čitane mjez druhim wot Heleny Bětnarjec, Bianki Wjeńcyneje a Luciana Kubicy. Nimo ti­tul­neho klasikarja su to na přikład „Wjelk a sydom kózlatkow“, „Jank a Hanka“ a „Sněholinka“. Wo stawiznički wobrubjacu hudźbu je so Marija R. Šołćina postarała. Dopo­ručena je słuchokniha za dźěći předšulskeje a zakładnošulskeje staroby ze wšelakorym rěčnym niwowom.

Čitajće w nowym rozhledźe (30.12.21)

štwórtk, 30. decembera 2021 spisane wot:

Nowe lěto zahaji Rozhlad z nowej seriju. Z njej spominamy na Jana Buka, jednoho z najwuznamnišich serbskich wuměłcow 20. a 21. lětstotka, kotryž je so w awgusće před sto lětami narodźił. K tomu wozjewimy lětsa w kóždym wudaću kulturneho časopisa jednu z jeho twórbow. Wot nich su so serbscy spisowaćeljo a serbske spisowaćelki inspirować dali a literarny tekst k tomu napisali. W januarje wozjewimy baseń „Mój dudlowak“ Róže Domašcyneje k wobrazej „Dudak“ z lěta 1960.

Kónc decembra před 80 lětami skónči so zapadnje Moskwy prěni dźěl dobyćerskeje Zymskeje wójny Čerwjeneje armeje. Bě to kónc lěta 1941 prěnje wulke dobyće sowjetskeho wójska přećiwo fašistiskim agresoram, kotřiž běchu rano 22. junija 1941 Sowjetski zwjazk złóstnisce nadpadnyli. Njewočakowany sylny nawal wójska z hoberskej techniku nuzowaše Čerwjenu armeju, so w běhu prěnich měsacow do kraja wróćo sćahnyć. Němskim fašistam a jich madźarskim, finskim, rumunskim, słowakskim a italskim zwjazkarjam poradźi so tuž, njehladajo sylneho wobaranja Čerwjeneje armeje a partizanow, Baltikum, Běłorusku, wulki dźěl Ukrainy a Ruskeje dobyć kaž tež Minsk, Kijew a Rigu wobsadźić, Leningrad wobkružić a w nowembru 1941 do směra na sowjetsku stolicu postupować.

Druhe najwjetše serbiske město Novi Sad je europska kulturna stolica 2022 – koronapandemije dla wo lěto pozdźišo hač planowane. Nimo toho pyšitej so tež luxemburgske město Esch a litawske město Kaunas z požadanym ­titulom.

Novi Sad (dpa/SN/CoR). Novi Sad nad Dunajom je uniwersitne město, stolica prowincy Vojvodina a leži na mjezach srjedźneje a južnowuchodneje Europy. „Naše hesło je: Za nowe mosty! Je to apel jednać, ale tež wizija“, wopisuje předsyda załožby „Novi Sad 2021“ Nemanja Milenković hesło kulturneje stolicy 2022.

Wirtuelna wustajeńca

póndźela, 27. decembera 2021 spisane wot:

Budyšin (SN/CoR). Budyski Thespis­centrum Němsko-Serbskeho Ludoweho dźiwadła přeprošuje jutře na wirtuelne zahajenje wustajeńcy pod hesłom „HeimaTraum – Ein Weihnachtsmärchen“.

Režiser Georg Genoux a wuměłča Anastasia Tarkhanova wuwitaj zhromadnje z ludźimi z Budyšina rumnosć, kotraž ma jim domiznu skićić resp. wróćić. We wirtuelnej wustajeńcy dźe wo to, zo w Budyskim dźiwadle wustajene objekty za čas hód w nocy wotućeja a swójske žiwjenje wjedu. Tak nastanje bajkowy swět połny potajnstwow, wjesela, žarowanja a humora. Wirtuelna wustajeńca skići tež składnosć, sej w hodownym času zmysł žiwjenja zbližić. W srjedźišću stejitej domizna a začuće k domiznje, kotrejž njejsu jenož tudyši migranća, ale tež mnozy wobydlerjo Budyšina a Sakskeje zhubili. Nowy zhromadny swět ma přez kolektiwnu fantaziju nastać.

Wutoru, 28. decembra w 19 hodź. zahaja wustajeńcu online na mjezynarodnej platformje YouTube za dźiwadłowe filmy Theatre 4 National Affairs . Hač do 20. januara 2022 budźe tam přistupna.

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025

Midas Logo