Atomowej bombje nad Hiroshimu a Nagasakijom
6. awgusta 1945 lećeše nad japanskim wulkoměstom Hiroshima ameriske lětadło, kotrež wotćisny jeničku bombu, wuskutkowacu njewšědnje sylnu detonaciju ze 6 000 stopnjemi horcoty a hoberskemu hribej runacy so kur. Rozbuchnyła bě nad Japanskej prěnja atomowa bomba USA, z kotrejž USA wot lěta 1941 wójnu wjedźeše.
Kejžorska Japanska bě hižo 1938 na aziskim kontinenće wulkokraj Chinu z najsylnišim wobydlerstwom swěta nadpadnyła. Dalše staty kaž francoske kolonije Vietnam, Kambodźa a Laos, nižozemsku koloniju Indonesku, Malajziju, Burmu, kotraž bě pod jendźelskim nadknjejstwom, běchu Japanjenjo nadběhowali. Ze Singapurom, Awstralskej a Nowoseelandskej japanske wójsko tohorunja wójnu wjedźeše, wottřělejo jich wójnske łódźe a lětadła. Lětadołhe krawne wojowanja we wuchodnej a juhowuchodnej Aziji a w Pacifiku njeběchu hišće skónčene, jako zwjazkar Japanskeje, hitlerska Němska, 8. meje 1945 kapitulowaše.
Projekt filmowy kraj Sakska z hosćom we Łužicy
Wojerecy (KD/SN). Wot lońšeho pokazuje projekt film.land.sachsen naročne animaciske, dokumentarne a krótkofilmy tež w prowincy swobodneho stata. Minjeny pjatk su druhu sezonu na wonkownym terenje Wojerowskeje Kulturneje fabriki we wobłuku Staroměšćanskeho bulwara zahajili.
Předstajichu we Wojerecach paski, kotrež su za sakske filmowe festiwale a iniciatiwy nastali. Animaciski film „Link“ Roberta Löbela wopisuje přez dwě z włosami zwjazanej figurje situaciju cyłeho čłowjestwa. Jednanje jednoho wobwliwuje šansy tamneho. W animaciskim filmje „Halmaspiel“ rysuje Betina Kuntzsch minjene 80 lět němskich stawiznow na zakładźe swójbnych namakankow. W srjedźišću steji jeje mać, kotraž bě za čas NDR w Berlinskim modowym instituće studowała a kotruž po zwrěšćenej ćěkańcy do jastwa tyknychu. Na to so swójba statej přiměri. Hakle w 1990tych lětach je režiserka Betina Kuntzsch wo přebytku maćerje w jastwje zhoniła. Film žněješe wjele přikleska, dokelž drje su so mnozy hosćo na spagat mjez přiměrjenjom, dwělemi a ćežkim započatkom w zjednoćenej Němskej dopomnili.
Kulturnicy pisaja wo pandemiji
Bonn (SN/CoR). „Echoräume des Schocks – Wie uns die Corona-Zeit verändert“ rěka antologija wo pandemiji, kotruž je Franziska Richter, wnučka z Budyšina pochadźaceje fotografowki prof. Evelyn Richter, w nakładnistwje J.H.W. Dietz Nachf. wudała. W 25 přinoškach reflektuja kulturnicy a kreatiwni čas prěnjeje koronakrizy, rozprawjeja wo podawkach z politiki a towaršnosće a powědaja wo swojich strachach.
Mjez awtorami je tež fotografikar Jürgen Maćij z Budyšina.
Online-přistup polěpšili
Drježdźany (SN/bn). Dokumentaciska městnosć załožby Sakske wopomnišća je swoju internetnu stronu dokst.de wudospołniła. Wotnětka skići wosebite polo móžnosć, w datowej bance direktnje za „mjenami a ródnymi městnami woporow nacionalsocialistiskeje diktatury kaž tež komunistiskeho namócneho knjejstwa“ pytać. Tuchwilu wopřijima digitalny archiw, kotryž wobstajnje rozšěrjeja, něhdźe 2,5 milionow zapiskow. Wuslědk pytanja pokazuje najprjedy najwažniše wosobowe daty kaž tež identifikaciske čisło, wolóžace zajimcam přistup k dalšim informacijam. Přichodnje chcedźa direktny link na biografije zatwarić. Zakład twori wobšěrny skład tehdy zestajanych a po politiskim přewróće kritisce wuhódnoćenych podłožkow.
„Zwoprawdźić polěpšeny online-přistup je za dokumentacisku městnosć wulki krok a wuskutkuje za slědźerjow, žurnalistow kaž tež wšitkich zajimcow za stawizny přesćěhanych, zo móža datowu banku jednorišo wužiwać a lěpje rešeršować. Zdobom tale městnosć wuslědki swojeho dźěła zjawnosći spřistupnja“, rěka w zdźělence załožby.
Nowe mjezy na wuchodźe postajili
Wažne dojednanje na Podstupimskej konferency bě, zo ma kóžda z třoch wulkomocow – USA, Wulka Britaniska a Sowjetski zwjazk – w swojim wobsadniskim pasmje połnu jednansku móc. Tak bě rozdźělne politiske wuwiće w jednotliwych pasmach nimale předwidźomne.
Nowostka Róže Domašcyneje
Serbska digitalna protyčka so poněčim pjelni
Budyšin (SN/pdź). Marko Dźisławk doby w lońšim wubědźowanju sakskeho fondsa „Čiń sobu!“ myto w kategoriji mjeńšich projektow za ideju serbskeje digitalneje protyčki. „Stajnje sym so mjerzał, hdyž čitach abo słyšach wo wotmětych serbskich zarjadowanjach, na kotrychž bych so tež rady wobdźělił“, Dobroščan rozprawja. „Rozsudźich so tuž nastorčić projekt wobšěrneho a přiwšěm přehladneho kalendra, do kotrehož su tajke zapisane. Nochcych hižo dlěje zhonić, što je nimo, ale přejach sej medij, kiž přeradźa, što budźe. Myto sakskeho fondsa je mi zmóžniło projekt zwoprawdźić.“
Dokelž pak architekt trěbne znajomosće za programěrowanje aplikacije nima, pytaše sej najprjedy raz wěcywustojnu podpěru. „Na zbožo so młoda Serbowka Davina Suchec přizjewi a poskići mi pomoc“, Dźisławk praji. 20lětna Chróšćanka wuknje tuchwilu powołanje medijoweje designerki w Drježdźanskim zawodźe markenbuero. Wona specializuje so na wabjenje a programěrowanje a je Dźisławkej aplikaciju po jeho předstawach natwariła.
Młoda serbska žołma
Skupiny młodostnych tuchwilu wobstajnje serbsku hudźbu produkuja
Jako wozjewi skupina JANKAHANKA před pjeć lětami swój album „Zbožo“, běše nadźija wosebje mjez młodostnymi wulka, zo so nowa doba w stawiznach serbskeje hudźby zahaji. Bě to prěni ryzy serbski hudźbny album, kotryž spřistupnichu zajimcam tež přez woblubowane platformy kaž iTunes, Amazon Music a Spotify. Dwanaće nowych spěwow skupiny běchu inowatiwne a rozeznawachu so zdźěla jasnje wot hudźbnych produkcijow MDR, kotrež wšědnje w Serbskim rozhłosu słyšimy.
Na to so dale wulce ničo na polu serbskeje hudźby njehibaše. Tučasnje pak dožiwjamy, zo so młode serbske hudźbne talenty w skupinach zjednoćeja, swójske spěwy pisaja a je tež njewotwisnje wot MDR produkuja a wozjewjeja. Mnozy rěča tuž wo młodej serbskej žołmje.
Praskot
Kochowa nowela w němskej rěči
Festiwal ze serbskim podźělom
Budyšin (SN/pdź). Hornjołužiske města Budyšin, Kamjenc, Zhorjelc, Lubij a Žitawa běchu před něhdźe 650 lětami z pólskim Lubanjom zwjazk šesćiměstow wutworili. Tak nasta tehdy wuznamne kulturne a hospodarske europske křižnišćo. Zwjazk wobsteješe hač k Wienskemu kongresej 1815, ale tež dźensa mjenowane města hišće dobre zwiski wudźeržuja. Tak zarjaduja lětsa mjeztym třeći zhromadny festiwal, kotryž wotměje so wot 10. do 22. awgusta. „Přińć a woteńć“ hudźbny festiwal rěka. Pod hesłom „Klassik on Strom“ přewjedu w běhu dweju tydźenjow w městach mjenowaneho zwjazka kaž tež na dalšich městnosćach Hornjeje Łužicy klasiske a alternatiwne koncerty.
