W Japanskej su ludźo dźensa wopory zemjerženja a slědowaceho suroweho tsunamija wopominali, kotryž bě sej runje před 15 ­lětami, 11. měrca 2011 na wšěch 18 000 smjertnych woporow žadał. Najbóle potrjechene běchu sewjerne kónčiny, kaž tule ­přibrjóh města Iwaki blisko Fukushimy. Škitne naprawy njeběchu přećiwo zahubnej žołmje pomhali. Foto: dpa/Taketo Oishi

Günther: Socialne medije zahubne

srjeda, 11. měrca 2026 spisane wot:

Kiel (dpa/SN). Z hišće doraznišimi słowami hač dotal je ministerski prezident Schleswigsko-Holsteinskeje Daniel Gün­ther swoje žadanje za zakazom socialnych medijow za młodych ludźi potwjerdźił. „Jeli dale činimy kaž dotal, bjez toho zo zapřimnjemy, powjedźe to našu towaršnosć do zahuby“, rjekny politikar CDU nowinarjam. Tež mjez dorosćenymi njewostanje intensiwne wužiwanje socialnych syćow „bjez sćěhow“.

Podźěl brać drje je wažne, Günther rjekny. „Tola kotre dźěćo chce podźěl brać na widejach połnych namocy, wotprawjenjow, wočornjenjow a skomolenych idealow rjanosće, kiž je do depresijow ćěrja“, so wón praša. „Smy minjene lěta ćežko hrěšili, dokelž smy tole přepozdźe spóznali a ničo přećiwo tomu nječinili“. Mjez młodymi ludźimi mamy wšitcy „wulke škody sobu zamołwić, dokelž njejsmy jako stat swoju škitnu funkciju spjelnili.“ Günther žada sej tohodla spěšny zakaz socialnych medijow. Wotpowědna wjetšina w zwjazkowym sejmje je wotwidźeć, je sej wón wěsty. „Kóždy měsac, kiž čakamy, dźěćom a młodostnym zeškodźi. Sym stajnje ke kompromisam zwólniwy, w tymle prašenju pak nic.“

18 000 ludźi ewakuować dyrbjeli

srjeda, 11. měrca 2026 spisane wot:

Drježdźany (dpa/SN). Wulku akciju znješkódnjenja bomby z Druheje swětoweje wójny su dźensa rano njedaloko bywšeho Carolineho mosta w Drježdźanach zahajili. Policija je hišće raz na to skedźbniła, zo maja wšitcy ludźo, kiž bydla we wobkruhu tysac metrow wokoło bomby, swoje bydlenja wopušćić. Nuzowe přebywanišća na arealu Drježdźanskich wikow běchu wot 7 hodź. přistupne. Město je busy za transport ludźi zasadźiło.

Bombu běchu zašły tydźeń při přepytowanju podłohi za nowy móst našli. Po tym zo bě jasne, zo jedna so woprawdźe wo 250 kilogramow ćežke rozbuchadło, su akciju přihotowali.

Za to dyrbjachu dźensa wulke dźěle nutřkowneho města ewakuować. Něhdźe 18 000 wobydlerjow je potrjechenych. Bomba je powostanka ćežkich bombowych nadpadow 13. februara 1945, při kotrychž bě 18 000 ludźi zahinyło.

Formulacija rozsudna

srjeda, 11. měrca 2026 spisane wot:
System najwšelakorišich spěchowanskich móžnosćow je w našim kraju tak wobšěrny a za někotrehožkuli tež njepřehladny, zo maja mnozy z tym swoju lubu nuzu. Ma-li na přikład młodźinske towarstwo dobru ideju za zarjadowanje, móže sej wone za to mjeńši abo wjetši fenk wobstarać a tak swoje wudawki zapłaćić. Ale štó žno hnydom wě, hdźe tajke pjenjezy su a kak je dóstanješ? Tohodla bě wčerawši wječor w Pěskecach po mojim zdaću dosć wunošny. Tam dźě njejsu zastupjerjo zarjadnišćow a załožbow jenož wo swojich móžnosćach spěchowanja rozprawjeli, ale wopytowarjam tež wjele pokiwow dali, na čo maja dźiwać, hdyž so wo spěchowanje prócuja. Za mnje najzajimawše bě, zo je sobu rozsudne, kak so tajka próstwa formuluje a kak swoju ideju najlěpje „předaš“. Wjesny swjedźeń žanu šansu na spěchowanje nima, ale kulturny podawk na wsy móhł skerje pjenjezy dóstać. To pak dyrbja akterojo najprjedy raz wědźeć. Marian Wjeńka

Porjedźenka

srjeda, 11. měrca 2026 spisane wot:
Profesor dr. Stegmann, nawoda wotrjada dźělčkoweje astrofyziki pola DESY w Zeuthenje, je minjeny štwórtk na prezentaciji Einsteinoweho teleskopa w zastupnistwje Sakskeje pola Zwjazka w Berlinje prajił, zo móža „z pomocu teleskopa hač do časa něhdźe 300 milionow lět po praprasku wróćo hladać“. Prosymy wo wodaće za misnjenje wuprajenja we wudaću SN minjeny pjatk. SN

To a tamne (11.03.26)

srjeda, 11. měrca 2026 spisane wot:

Plěch třihać dać chce sej generalna se­kretarka badensko-württembergskeje FDP Nicole Büttner, kaž bě wona w padźe poražki strony we wólbach krajneho sejma přilubiła. „Na liberalnych móžeće so spušćeć, tež po poražce“, Büttner rjekny. Hdy chce swoje přilubjenje spjelnić, njeje znate. FDP bě minjenu njedźelu na mjezy pjeć procentow zwrěšćiła. W januaru bě Büttner nowinarjam rjekła, zo swoje kudźerjate włosy lubuje. Dyrbjała-li pak strona we wólbach přěhrać, su „radikalnje preč“.

Dale w jastwje wostanje najstarši syn norwegskeje krónprincesny Mariau Borg Høiby. Próstwu wo hnydomne pušćenje 29lětneho je sudnistwo wotpokazało. Sudnicy skedźbnja na wobšěrne wumjetowanja přećiwo mužej wumocowanja dla. Prawiznicy běchu argumentowali, zo ze stron 29lětneho hižo žadyn strach njehrozy.

Demonstracije hižo njedosahaja

wutora, 10. měrca 2026 spisane wot:

Stawkowacy po wšej Němskej ze žonami so solidarizowali

Berlin/Budyšin (dpa/SN/MG). Dźeń po mjezynarodnym dnju žonow bě iniciatiwa „Kolektiw dźowkow“ po wšej Němskej k stawkej žonow namołwjała. Na swojej internetnej stronje iniciatiwa pisa, zo su tajke stawki we wjace hač 80 městach po cyłej Němskej zarjadowali. W poziciskej papjerje, kotruž běchu hižo ­loni wozjewili, rěka, zo chcedźa ze stawkom na to skedźbnić, štož „wšědnje njewidźomne wostawa“. Do srjedźišća stajichu hladanske dźěła, njerunoprawosć a namóc přećiwo žonam. Wot dźěłarnistwow sej w štyrjoch centralnych dypkach podpěru žadaja. Na stawk samy ­njeběchu pak jenož žony přeprosyli, ale wšěch, „kotřiž su wot njerunoprawosće potrjecheni abo chcedźa naležnosć so­lidarisce podpěrować“.

Bencin dźeń a dróši

wutora, 10. měrca 2026 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Zajimowy zwjazk tankownjow Němskeje z tym liči, zo płaćizny bencina a diesela dale stupaja. Rěčnik zwjazka kritizuje w nowinach mineralno-wolijowe koncerny, kotrež stupace pła­ćizny zemskeho wolija hnydom přetrjebarjam nabrěmjenja. Tak móhli płaćizny za bencin bjeze wšeho na 2,50 eurow a wyše stupać. Rěčnik kritizowaše, zo njejsu płaćizny nihdźe tak rozrostli kaž w Němskej. Kraje kaž Madźarska a Chorwatska płaćizny mjeztym wobmjezuja.

Małe atomowe milinarnje?

Paris (dpa/SN). Mjeztym druhe wjerškowe zetkanje wo jadrowej energiji zaběra so dźensa w Parisu z wutwarom atomoweje energije w Europje. Prezidentka komisije EU Ursula von der Leyen chcyše wotpowědnu strategiju komisije za zasadźenje miniaturnych jadrowych milinarnjow předstajić. Z njej chcedźa wuwiće małych reaktorow pospěšić a jich natwar pjenježnje spěchować. Po tutym puću chcedźa tež klimowu neutralitu docpěć.

Wot ruskich trutow zranjeni

Namjet ministra njepodpěraja

wutora, 10. měrca 2026 spisane wot:
Drježdźany (dpa/SN). Frakcija CDU w Sakskim krajnym sejmje je skeptisce na namjet wo dlěšim zhromadnym wuknjenju reagowała, kotryž bě kultusowy minister Conrad Clemens (CDU) minjeny tydźeń na podijowej diskusiji narěčał. Z kubłanskim doporučenjom w 4. lětniku dóstanu starši dobru orientaciju za dalši kubłanski puć swojich dźěći na gymnaziju abo na wyšej šuli. „Na to smy so w koaliciji wuraznje dojednali“, zdźěli kubłansko-politiski rěčnik frakcije Holger Gasse na naprašowanje nowin. „Dlěše zhromadne wuknjenje njeje srědk, ­kotryž wšitke problemy rozrisa. Wobstawamy dale na tuchwilnym šulskim systemje a na tym, zo dóstawaja wšitke dźěći najlěpše šansy kubłanja.“

CDU přeje sej dźělenje mocy

wutora, 10. měrca 2026 spisane wot:

Stuttgart (dpa/SN). Předsyda badensko-württembergskeje CDU Manuel Hagel je po snadnej poražce swojeje strony we wólbach krajneho sejma swój wotstup po­skićił. Tole pak su jasnje a jednohłósnje wotpokazali, rjekny generalny sekretar krajneho zwjazka CDU Tobias Vogt. Wólby krajneho sejma běchu Zeleni z 30,2 procentomaj snadnje před CDU dobyli, kotraž dósta 27,7 procentow. SPD docpě jeničce 5,5 procentow wólbnych hłosow.

Mjeztym je žadanja CDU za dźělenjom mocy dla nowa diskusija nastała. Předsyda frakcije CDU/CSU w zwjazkowym sejmje Jens Spahn namjetuje, dobu zastojnstwa mjez Zelenymi a CDU rozdźělić. Načolny kandidat Zelenych Cem Özdemir rjekny, zo nimaja chwile „za tajki kał“.

LND onlineshop 2026

Nowe poskitki LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2026-27

HSSL25

Chróšćan Šulerjo

Midas Logo