Merz na wjeršku nordiskich krajow

póndźela, 26. meje 2025 spisane wot:
Turku (dpa/SN). Zwjazkowy kancler Friedrich Merz (CDU) je so dźensa do Finskeje podał, hdźež so na wjeršku nordiskich krajow wobdźěli. Tam póńdźe wosebje wo zakitowanje teritorija nowych čłonskich krajow NATO hladajo na přiběrace wohroženje ze stron Ruskeje a wo hospodarske zhromadne dźěło. Finska je wosmy kraj, kotryž Merz jako nowy zwjazkowy kancler Němskeje wopyta. Wjeršk skići jemu zdobom składnosć, ministerskich pre­zidentow hnydom pjeć čłonskich krajow NATO zeznać. Norwegska, Danska a Islandska su hižo dlěši čas z čłonom NATO. Finska a Šwedska stej zwjazkej po ruskej inwaziji w Ukrainje přistupiłoj. Wosebje Finska starosći so wo škit 1 340 kilometrow dołheje mjezy k Ruskej.

Policija žada sej konsekwency

póndźela, 26. meje 2025 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Dźěłarnistwo policistow Němskeje žada sej po najnowšich nadpadach z nožom mjez druhim wjace widejoweje techniki a wjace zastojnikow. Pola psychisce chorych wosobow je nimo toho trěbne, „zo kwalifikowani fachowcy potrjechene wosoby w krótkich wotstawkach posudźuja a zhromadnje z policiju móžne wohroženja zwěsćeja“, rjekny předsyda dźěłarnistwa Rainer Wendt nowi­narjam. Wendt w tym zwisku namjetuje, lěkarsku winowatosć mjelčenja zběhnyć, škit datow změnić a policiju hnydom ­informować, „hdyž potencielnje strašni ludźo psychiatriju wopušća“, tak Wendt. Pjatk bě psychisce chora žona na Hamburgskim hłownym dwórnišću 15 ludźi z nožom zdźěla ćežko zraniła.

Trump: Putin dospołnje kołwrótny

póndźela, 26. meje 2025 spisane wot:

Washington (dpa/SN). Hladajo na najnowše masiwne ruske lětarske nadpady na Ukrainu je prezident USA Donald Trump ruskeho prezidenta Wladimira Putina kołwrótneho mjenował. „Wón je absolutnje skołwrótnił. Wón mori nje­trjebawšo tójšto ludźi, a njerěču jenož wo wojakach“, piše Trump na swojej internetnej platformje Truth Social.

Ruske wójsko je kónc tydźenja Ukrainu masiwnje z raketami a stami trutow nadběhowało. Při najćešich nalětach minjenych měsacow su wjace hač dźesać ­ludźi morili. Ukrainski prezident Wolodymyr Zelenskyj wumjetuje Ruskej teror a žada sej wjace ćišća na Moskwu. Ruska twjerdźi, zo nadpaduje ukrainske wojerske objekty, kiž chowaja so w ciwilnych bydlenskich kónčinach.

Trump kritizowaše w tym zwisku tež ukrainskeho prezidenta Wolodymyra ­Zelenskeho. Tón swojemu krajej škodźi, hdyž dale tak rěči kaž dotal. Wójna w Ukrainje njeby nihdy wudyriła, by-li Trump prezident był. „Nětko dyrbju wohenje hašeć, kiž su druzy zamiškrili.“

„Na wopačnym městnje pytali“

póndźela, 26. meje 2025 spisane wot:

Dokumentaciski centrum za wopory NSU w Kamjenicy wotewrjeny

Kamjenica (dpa/SN). „Žanu kónčnu smužku“ pod mordarske njeskutki tak mjenowaneje nacionalsocialistiskeje teroroweje skupiny NSU – to bě hłowne hesło při wotewrjenju noweho dokumentaciskeho centruma. W nim chcedźa wotnětka wopory prawicarskeho terora wopominać a zdobom na pozadki njeskutkow a na zaprajenje wěstotnych ­mocow pokazać. Runočasnje wěnuja so nadawkam, kotrež demokratija ma, zo móhła so wobarać. Při wčerawšim zahajenju centruma su tež mjena wšitkich dźesać woporow NSU předčitali.

Při zahajenju porěčachu zdobom zawostajeni morjenych. Gamze Kubasik, kotrejež nana běchu terorisća NSU 4. apryla 2006 w Dortmundźe morili, měnješe, zo měł tajki centrum dawno załoženy być. Kamjenica je prawe městno za njón. „Kamjenica njeje někajke městno.“ NSU je so tule wjacore lěta pohibowała. „Tule namakachu skućićeljo schow. Woni su z tym tež dźěl měšćanskich stawiznow.“

Što radosć rjeńšu dała ...

póndźela, 26. meje 2025 spisane wot:
... hač po swěće so rozhladować, a to nóžkujo, kolesujo, w jězdźidle, na łódźi abo w lětadle. Wšojedne kak – jedne je jasne: pućujo njedocpěwaš jenož stajnje nowy horicont, ně, z nim sej swójski rozšěriš, wosebje, ručež sej z pomocu rěče dotal nje­znate kónčiny wotkrywaš. Nalětnje pućowanja, kiž so w Sakskej mjeztym 22 lět přewjeduja, su za to dobra składnosć. Dźiwam so jenož, zo njewě zarjadowar, sakski ministerstwo za wobswět a ratarstwo (SMUL), zo su mjez poskićowarjemi turow tež partnerojo, kotřiž to w serbskej rěči zdokonjeja, kaž kubłanišća w nošerstwje Křesćansko-socialneho kubłanskeho skutka w Miłoćicach. Wěm, zo woni pućowanja w serbskej rěči přewjeduja. Tež w sakskim zarjedźe za lěsnistwo a w biosferowym rezerwaće Hornjołužiska hola a haty Serbja dźěłaja. Tuž, lubi poskićerjo, skedźbniće SMUL při­chodnje sylnišo na tónle akcent! Z interkulturelnym piktogramom ze serbšćinu w programowym zešiwku wabić mam za dobry pokiw! Milenka Rječcyna

Tež winowatosć sobu zakótwić

póndźela, 26. meje 2025 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Wicepředsyda frakcije Unije w zwjazkowym sejmje Norbert Röttgen žada sej w nowym koncepće ­woborneje winowatosće tež wěsty za­wjazowacy element, jeli dobrowólnicy za natwar personelnych resursow zwjazkoweje wobory njedosahaja. „Instrumenty, kotrež nałožujemy, jeli so pospyt dobrowólnosće nješlachći, dyrbimy nětko hižo wutworić“, praji politikar CDU w nowinje „Welt“. Unija a SPD planujetej w swojim koaliciskim zrěčenju nowy dobrowólny model woborneje winowatosće. Tole je kompromis a přibliženje žadanjam SPD. Unija bě so mjenujcy přećiwo woži­wjenju 2011 wotstronjeneje woborneje winowatosće wuprajiła. Röttgen zwu­razni, zo měli so wobaj dźělej kompro­misa zwotprědka wobmyslić. „Tohodla dyrbimy w nowym zakonju wo wobornej winowatosći zapisać, zo winowatosć ­płaći, jeli so puć dobrowólnosće nješlachći. Wšako nimamy nětko chwile, dwě lěće nowy model wuspytać a sej ­potom hakle alternatiwu přemyslić.“ Na prěnje konkretne kroki za to chce so zwjazkowe knježerstwo hišće lětsa do­jednać.

Rogeńc (MH/SN). Swjatočnje su minjeny štwórtk w Rogeńskim hrodźe cyłkownje 109 wuměłskich objektow zjednoćenstwu namrěwcow wjercha Pücklera wróćili. Při tym jedna so wo brónje ze 16. lětstotka, grafiki, plany z časa wjercha Pück­lera kaž tež cyle wosobinske dźěćace ­rysowanki a fotografije z kónca 19. lětstotka. Eksponaty běchu we wobsydstwje Choćebuskeho měšćanskeho muzeja. Fachowcy běchu po wobšěrnym slědźenju zwěsćili, zo słušeja wone do w lětomaj 1945/46 wuswojenych objektow swójby Pücklera.

Zastupnica namrěwcow, hrabinka Elke Pückler rjekny: „Čujemy so jako swójba wusko z Rogeńcom zwjazani. Chcemy tomu přinošować, zo su zdźědźene objekty, kotrež běchu po wuswojenju zhubjene, zjawnosći zaso přistupne. Smy čłonojo dołheho rynka namrěwcow, kotřiž su Łužicu sobu wobwliwowali a čujemy so za swójbu dale zamołwići.“

Nawoda załožby hrabje Pücklera dr. Stefan Körner potwjerdźi, zo je město zhromadnje ze załožbu na dobrym puću, njeprawdu zašłosće wotkryć a muzealne skutkowanje za přichod zaručić. Přez wróćenje nabywaja objekty zaso swój stawizniski a emocionalny wuznam.

To a tamne (26.05.25)

póndźela, 26. meje 2025 spisane wot:

Cyły ćah blokował je muž w delnjosakskim Lehrte. Pytajo na słuchatkami, kotrež běchu mjez sedłom a sćěnu ćaha padnyli, bě muž tam z ruku tčacy wostał. Na kóncu dyrbješe jeho wohnjowa wobora w dlěje trajacej akciji wuswobodźić, dokelž bě ruka zaćekła. Wobornicy sedło wottwarichu a ručnu zepěru wotrězachu. Sobujěducy dyrbjachu do druheho ćaha přelězć. „Wuchowanje“ muža traješe cyłe połdra hodźiny.

Tójšto diskusije a samo protest wuwabi akcija měšćanosty idyliskeho městačka Viechtal w Bayerskej. Zo by kedźbnosć zbudźił a turistow přiwabił, zarjadowaše wón mjezynarodne wubědźowanje w grilowanju swini. Na to bě organizacija za škit zwěrjatow Peta protest připowědźiła. Skónčnje dyrbješe policija zarja­dowanje škitać. Na wubědźowanju wobdźěli so cyłkownje 16 skupin.

Dom Měrćina Nowaka wuchowany

pjatk, 23. meje 2025 spisane wot:

Hakle nazymu budźe jasne, kotry wobjim změje etat Załožby za serbski lud 2026–2030. To zhoni wčera załožbowa rada na posedźenju w Berlinje. Ale z koła tych, kotřiž wo tym jednaja, signalizuja „moderatne zwyšenje“.

Berlin/Budyšin (SN/mb). Wjele dobrych powěsćow je direktor załožby, Jan Budar, po wčerawšim posedźenju załožboweje rady zjawnosći sposrědkował. Dokelž su serbske institucije loni mjenje srědkow za personal wudawali hač bě planowane, su nětko pjenjezy za nuznje trěbne inwesticije přewěnowali. Tak steji lětsa 360 000 eurow za saněrowanje domu Měrćina Nowaka w Njechornju k dispoziciji. Štož Jana Budarja wosebje wjeseli: Koncepciju, kotruž su angažowani Domowinjenjo zdźěłali, njesteji jenož na papjerje, ale móže so zwoprawdźić. Do toho słuša zetkawanska rumnosć.

Tež serbskim kulturnym cyłkam so zawěsće lubi, zo móža wuměłskemu nawodźe­ w přichodźe maksimalnje 35 eurow­ honorar na hodźinu płaćić a nic jenož 25 kaž dotal. Měsačny stipendij za wukrajnych studentow so wot 800 na 992 eurow zwyši.

Skućićel za Palestinu jednał

pjatk, 23. meje 2025 spisane wot:

Washington (dpa/SN). Skućićel, kiž je dweju sobudźěłaćerjow israelskeho wulkopósłanstwa we Washingtonje zatřělił, je swój njeskutk z tym wopodstatnił, zo chcyše Palestinjanam na Bliskim wuchodźe pomhać. Po smjertnych wutřělach před Židowskim muzejom w stolicy USA wón policiji rjekny: „Sym to za Palestinu činił, sym to za Gazu činił.“ Israel je mjeztym wěstotne naprawy za swoje wukrajne zastupnistwa po wšěm swěće zwyšił.

Němsku zapósłanču wučušlili

Brüssel (dpa/SN). Parlament EU ma pokiwy na to, zo je so němska zapósłanča Hanna Neumann z woporom iranskeho cyberoweho nadpada stała. Přepytowanje kompjuteroweje ataki na běrow zapósłanče Zelenych je wunjesło, zo runja so nadpad podobnym akcijam iranskich statnych spionažnych skupin. Zaměr bě, informacije z wokoliny zapósłanče zdobyć. Neumann zasadźuje so za čłowjeske prawa a demokratiju w Iranje.

Akcije za normalne podruže

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025

Midas Logo