Syriska: Kurdišćina připóznata

póndźela, 02. februara 2026 spisane wot:

Přechodne knježerstwo a zastupjerjo Kurdow so na přiměr dojednali

Ar-Raqqa/Damaskus (SN/mb). Syriske demokratiske mocy (SDF), wobrónjene jednotki pod nawodom Kurdow za zakitowanje demokratiskich kónčin Sewjerowuchodneje Syriskeje, a islamistiske přechodne knježerstwo w Damaskusu su so na přiměr dojednali. To je pjatk Berlinske zastupnistwo demokratiskeho samozarjadnistwa wobkrućiło. Zašłe tydźenje běchu islamistiske milicy masakry přećiwo kurdiskej ludnosći skućeli, we woblěhowanym měsće Kobanê bě po informacijach ko-měšćanostki a ko-měšćanosty hač do 400 000 ćěkancow. Nic jenož tu hrožeše humanitarna katastrofa.

Zjawnje argumentować

póndźela, 02. februara 2026 spisane wot:
Dobra organizacija njeje tajka, kotraž perfektnje dźěła – perfektnosće móžemy so za wěčnosć nadźijeć, pod wuměnjenjemi časa tajke něšto njeeksistuje. Tohodla je najmudriši princip: Spytaj hłupe zmylki z mudrišimi zmylkami narunać! Domowina je zašły kónc tydźenja pokazała, zo njeje jenož brjuch, ale tež hłowa serbskeho ludu: Zwjazkowe předsydstwo je so na puć podało, wjac transparentneje zjawneje diskusije wo bytostnych temach zwoprawdźeć. To budźe kwaliće wuslědkow tyć. Přetož potom móže kóždy pruwować, hač su argumenty plawsibelne a hač ­je woprawdźe skutkownych praktiskich konkluzijow. Hewak budu so serbske gremije hišće lětdźesatki na přikład z kubłanjom zaběrać, mjeztym pak nichtó wjac serbsce móc njebudźe. Hdyž nochcemy, zo w přichodźe sto tysac ludźi jenož „dobry dźeń“ a „božemje“ móže, dyrbimy kwalitu (kubłansko)politiskich debatow zwyšić. Rady tón proces přewodźamy, kaž je to nadawk medijow. Marcel Brauman

Njeběše sciencefiction

póndźela, 02. februara 2026 spisane wot:
Wuprawa sorabistow do Slepoho, wo ­kotrejž sće w Předźenaku čitali, wězo science­fiction njebě – najebać mylne zapiski kaž „9. februara 2026 ...“ w dźeniku. Podrjadka napisma „we wulkim róžku 2026“ je pokiw na prawy čas dała.

Psychiske problemy holcow přiběraja

póndźela, 02. februara 2026 spisane wot:

Drježdźany (dpa/SN). Mjez mnohimi młodymi ludźimi w Sakskej zawinuja sćěhi pandemije a trajace krizy přiběrajcy psychiske problemy. Tole pokazuje najnowša rozprawa chorobneje kasy DAK wo stawje strowoty dźěći a młodostnych. Wědomostna studija je zwěsćiła, zo je dale a wjace holcow w starobje mjez 15 a 17 lětami, kiž ćerpja na wšelake strachi a depresije a z tutych přičin na strowe wašnje njejědźa. Ze studije wuchadźa, zo bě lěta 2024 něhdźe 67 wot cyłkownje tysac pola DAK zawěsćenych młodostnych tajkich problemow dla pola lěkarja. Porno časej do koronapandemije 2019 je tole rozrost wo 73 procentow. Zdobom je ličba chroniskich strachowanjow wo 88 procentow přiběrała. Holcow, kiž prawje njejědźa, bě wo 57 procentow wjace hač do pandemije. Tež depresije nastupajo rěči kasa dale wo wulkej ličbje ludźi, kotřiž pytaja w tym zwisku za lěkarskej pomocu, w rozprawje chorobneje kasy rěka.

Gymnaziasća zapust swjećili

póndźela, 02. februara 2026 spisane wot:
Swój mjeztym 39. zapust su šulerki a šulerjo dwanateho lětnika Delnjoserbskeho gymnazija w Choćebuzu minjeny štwórtk swjećili. Z dujerskej kapału na čole ćaha ćehnjechu chowancy kubłanišća po centrumje Choćebuza a pozastachu na cyłkownje 18 městnach, zo bychu so dobroćelam a podpěraćelam dźakowali. Tež w radnicy su pobyli. Dwanatkam Delnjoserbskeho gymnazija je zapust wjeršk jich poslednjeho šulskeho lěta: Do zahajenja maturitnych pruwowanjow maja takrjec nadawk, z hudźbu, rejemi a wjesołej naladu zymu wućěrić. Z tym pěstuja serbsku rěč a kul­turu. Foto: Michael Helbig

To a tamne (02.02.26)

póndźela, 02. februara 2026 spisane wot:

Premjeru opery wuchował je basowy bariton, kiž připadnje jako wopytowar w dźiwadle w Kamjenicy sedźeše. Do toho bě so spěwar Johann Kalvelage po prěnim akće Mozartoweje opery „Don Giovanni“ zwjezł. Jeho rólu jako Leporello přewza spěwar Markus Marquardt. Tón skutkuje na Drježdźanskej statnej operje a je z dźiwadłom w Kamjenicy wusko zwjazany. Kalvelage je mjeztym na puću polěpšenja. Jeho móžachu z chorownje pušćić. Kak chcedźa so Marquardtej za jeho pomoc dźakować, hišće njewědźa.

Triumfowe wrota w Washingtonje prezident USA Donald Trump dale planuje a ma mjeztym konkretne předstawy. Wupadać maja wrota podobnje kaž Arc de Triomphe w Parisu – jenož wo wjele wjetše. „Smy najwjetši a najmócniši narod“, rjekny Trump nowinarjam. Wosebity komitej ma namjety zdźěłać.

Witkoff: Hamas brónje woteda

pjatk, 30. januara 2026 spisane wot:

Washington (dpa/SN). Wurjadny pósłanc USA Steve Witkoff je sej wěsty, zo islamistiska Hamas w Gazaskim pasmje swoje brónje woteda. Wón mjenowaše konkretnje mašinsku třělbu AK-47 ze sowjetskeje produkcije, kotraž je pod mjenom Kalašnikow znata. Witkoff rjekny, zo terorisća swoje brónje wotedadźa, „dokelž nimaja žaneje druheje móžnosće“. Wotbrónjenje, kotrež Hamas dotal raznje wotpokazuje, je wažny dypk druheho wotrězka Gazaskeho plana.

Trump postupuje přećiwo Kubje

Washington (dpa/SN). Prezident USA Donald Trump hrozy wšitkim krajam z nowymi cłami, kotrež Kubje wolij dodawaja. Trump chce po tutym puću energijowe zastaranje karibiskeho kraja zlemić. Potrjechene su wšitke partnerske kraje Kuby, kotrež swoje twory tohorunja do USA předawaja. Wotpowědny wukaz Trumpa su we Washingtonje wozjewili. Kak wysoke cła budu, njeje dotal znate. Tež mjena krajow hišće njeznaja.

Za wyši dawk na tobak

W měsće Huelva na juhu Španiskeje su wčera ze swjatočnej Božej mšu wopory železniskeho njezboža wopominali. Přitomnaj běštaj tež španiski kral Felipe a kralowna Letizia (nalěwo). Při zražce dweju ćahow w prowincy Cordoba bě před tydźenjomaj 45 ludźi žiwjenje přisadźiło, 126 so zdźěla ćežko zranichu. Skóncowane kolije běchu njezbožo zawinowali. Foto: dpa/Abbapress

Póndźeluzaso stawkuja

pjatk, 30. januara 2026 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). We wjacorych zwjazkowych krajach dyrbja so ludźo přichodnu póndźelu na masiwne problemy w zjawnym bliskowobchadźe nastajić. Dźěłarnistwo ver.di je w zwisku z tuchwilnymi tarifowymi jednanjemi tón dźeń w nimale wšitkich zwjazkowych krajach warnowanske stawki připowědźiło. Ćežišćo stawkow budźe Berlin. W kajkej měrje ­budźe wobchad busow w Sakskej potrjecheny, njeje dotal znate. Dźěłarnistwo wumjetuje dźěłodawarjam, zo tarifowe jednanja blokuje a zo so chutnym jednanjam wuwinje. Berlinski wobchadny zawod BVG reagowaše z njezrozumjenjom a rěči wo „njetrjebawšej eskalaciji“. Tuchwilneho zymskeho wjedra dla je fungowacy bliskowobchad wosebje wažny, w Berlinje rěkaše.

CO2 pod morjom składować

pjatk, 30. januara 2026 spisane wot:

Berlin (dpa/SN). Před pobrjohom Němskeje smědźa přichodnje klimje škodźacy wuhlikowy dioksyd pod morjom składować. Zwjazkowy sejm je wčera zakoń schwalił, kotryž prawniske wuměnjenja k zasadźenju tak mjenowaneje CCS-technologije twori. Tak smědźa wuhlikowy dioksyd, kiž mjez druhim při produkciji cementa wapna nastanje, zapopadnyć a njewobmjezowanje pod dnom morja składować. Jenož we wosebitych škitnych pasmach je tole zakazane.

Zapósłanča SPD Dunja Kreiser po­twjerdźi, zo njeje CCS žane narunanje za konsekwentny škit klimy, ale jenož jedna z móžnosćow, z wuhlikowym dioksydom wobchadźeć, kotremuž njehodźi so zadźěwać. Tež eksport do druhich krajow wostanje dale wobstejaca móžnosć.

Opozicija je zakoń wotpokazała. Zapósłanc AfD Michael Blos pokaza na strachu składowanja w morju a kritizowaše „ideologisku klimowu politiku“.

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025

Midas Logo