Porjedźenka

wutora, 20. januara 2026 spisane wot:
We wudaću 19. januara na 4. stronje njejsmy k wobrazej wo jubileju Franka Wjesele w Šunowje naspomnili, zo je zhromadnje z nim tež Syman Bjarš swój jewišćowy jubilej woswjećił. Prosymy wo wodaće.

Liškowski jězor zamjerznjeny był

wutora, 20. januara 2026 spisane wot:
Kruty zmjerzk je so minjeny tydźeń wo to postarał, zo bě tež Liškowski jězor sewjero­wuchodnje Choćebuza dospołnje zamjerznjeny, a to prěni króć docyła. Na poměrnje młodym jězoru – bywšej brunicowej jamje – jewješe so při tym njewšědny zjaw, kotryž móže strašny być: Mjeztym zo jězory poprawom najprjedy na kromje zamjerznu, dokelž wostanje hłuboka woda wosrjedź jězora najdlěje poměrnje ćopła, bě to na Liškowskim jězoru nawopak: Tam bě lód na kromje hišće dołho mjechki, dokelž čeće dale dnowna woda brunicowych jamow do jězora. Tale woda je něhdźe dźewjeć stopnjow ćopła. Foto: Michael Helbig

To a tamne (20.01.26)

wutora, 20. januara 2026 spisane wot:
Policiju je kołp w Niskej wjacore hodźiny zaběrał. Kaž Zhorjelska policajska direkcija zdźěla, bě so ptak sobotu wječor wosrjedź křižowanišća zwjazkoweje dróhi B 115 sydnył. Šofer wosoboweho awta bě tole wuhladawši zastojnikow wołał. Policisća na wšě tři hodźiny spytachu, hejate zwěrjo z dróhi wućěrić. Hakle wo połnocy kołp skónčnje wotleća. Do toho bě so zwěrjo stajnje zaso na křižowanišćo wróćiło a so při tym jara agresiwnje zadźeržało. Wurosćeny kołp móže čłowjeka chětro zranić.

Nowa faza skutkowanja

póndźela, 19. januara 2026 spisane wot:

Vatikan (B/SN). W lěće 2026 chce bamž Leo XIV. swobodnišo skutkować, dokelž je nadawki předchadnika wotdźěłał. Nětko chce so 1,4 miliardam katolikow bóle wěnować a skónčnje do renowěrowaneho bydlenja zaćahnyć. Lětsa planuje bamž jězby do Afriki, Argentinskeje a Ameriki.

Chcedźa do cyrkwje zastupić

Rom (B/SN). Po informacijach instituta Insa-Consulere, chce wot 2 000 loni w oktobrje woprašanych ludźi w přichodnymaj lětomaj z cyrkwje wustupić: 24 procentow katolikow, 21 procentow ewangelskich wěriwych a 16 procentow ze swobodnych cyrkwjow. Runočasnje wupraji so wosom procentow – mjez młodostnymi pod 30 lět samo 16 proc. –, zo chcedźa zaso abo scyła prěni raz do cyrkwje zastupić.

Law, kiž wjelki honi

Rom (B/SN). Bamž Leo XIV. tradiciju swojeho socialneho předchadnika bamža Leja XIII. (1878–1903) wědomje dale wjedźe: „Tehdy wotmě so industrialna rewolucija, nětko je to digitalna.“ Serbiski kardi­nal Ladislaw Nemet: „Někotři z našich kardinalow žortnje měnja: Dotal mějachmy Franciskusa, kiž je z wjelkami rěčał; nětko mamy lawa, kiž budźe wjelkow honić.“ Mjeno nětčišeho bamža woznamjenja law.

Tysacy mortwych

póndźela, 19. januara 2026 spisane wot:

Teheran (dpa/SN). Při masowych protestach w Iranje je po informacijach akti­wistow nimale 4 000 ludźi swoje žiwjenje přisadźiło. Syć za čłowjeske prawa HRANA ze sydłom w USA je dotal 3 919 mortwych werifikowała. Dalšich něhdźe 9 000 smjertnych padow tuchwilu pruwuja. Nimo 3 685 demonstrantow bě tež 178 zastojnikow wo žiwjenje přišło. Přistup do interneta ludźo w Iranje nětko hižo jědnaty dźeń pospochi nimaja. Tohodla je jenož mało informacijow přistupnych.

Hospodarstwo słabšo rostło

Peking (dpa/SN). Chinske hospodarstwo bě kónc zašłeho lěta pomałšo rozrostło. Po informacijach zarjada za statistiku w Pekingu bě nutřkokrajny brutto­produkt w štwórtym kwartalu lěta 2025 porno předlětu wo 4,5 procentow rozrostł. Tole je za druhe najwjetše ludo­we hospodarstwo swěta najsłabši kwartalowy rozrost po kóncu korona-pandemije. Za cyłe lěto běchu zamołwići rozrost wo 5,0 procentow wuličili.

Kritizuje politiku USA

Při železniskim njezbožu je na juhu Španiskeje znajmjeńša 39 ludźi wo žiwjenje přišło. Něhdźe sto dalšich so zrani. Po dotalnych informacijach je spěšnik, jěducy z Malagi do Madrida, wčera wječor z kolijow wuskočił a na susodne kolije zjěł. Tam napřećo přijěducy ćah do njeho zrazy. Přičinu njezboža hišće přepytuja. Foto: dpa/Susana Vera

Al-Scharaa njepřijědźe

póndźela, 19. januara 2026 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Přechodny prezident Syriskeje Ahmed al-Scharaa je swój wopyt w Němskej, kotryž bě za dźensa a jutře předwidźany, krótkodobnje přestorčił. Jako přičinu mjenowaše rěčnik zwjazkoweho knježerstwa nutřkownopolitisku situaciju w Syriskej. W kraju bě namóc zašłe dny zaso přiběrała, k čemuž słušeja tež nowe wojerske konfrontacije. Wčera běchu so knježerstwo al-Scharaa a milicy pod nawodom Kurdow w sewjeru kraja pozdatnje na přiměr dojednali. Tole zdźěli přechodne knježerstwo. Syriske demokratiske wojerske mocy (SDF) tute wuprajenja njewopodstatnichu. Najebać přestorčeny wopyt prezidenta planuja dźensa demonstraciju přećiwo politice al-Scharaa w Berlinje.

Čas zrały za reformy stata

póndźela, 19. januara 2026 spisane wot:
Drježdźany (dpa/SN). Prezident sakskeje krajneje direkcije Béla Bélafi je měnjenja, zo je čas za daloko sahacu reformu stata a zarjadnistwa. Komunam chce wón wjace swobody dać, procesy chce zjednoćić a wjace kumštneje inteligency zasadźeć. „Smy w połoženju, kotrež nam hłuboko sahacu reformu stata zmóžni“, rjekny šef zarjadnistwa. „Hdyž je wjele pjenjez w kasach, so často na změnu struktury nje­zwěrimy. To je nětko hinak.“ Krajna direkcija je zwjazowacy element mjez krajnym knježerstwom a komunami. Jeje nadawki su předewšěm koordinacija, přizwolenje a dohladowanje financow. Poslednju wulku reformu strukturow bě Sakska w lěće 2008 z nowym rjadowanjom wokrjesow přewjedła.

Ministrojo skrótšenja wotpokazuja

póndźela, 19. januara 2026 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Ratarscy ministrojo zwjazkowych krajow na wuchodźe Němskeje warnuja před daloko sahacymi negatiwnymi wuskutkami planowanych skrótšenjow srědkow EU za spěchowanje ratarjow wot lěta 2028. Plany za wobmjezowanje a redukowanje srědkow za wulke zawody potrjechja wosebje tajke zawody, kiž maja wjace přistajenych. Tole ministrojo Braniborskeje, Mecklenburgsko-Předpomorskeje, Sakskeje, Saksko-Anhaltskeje a Durinskeje wotpokazuja. Wo tym informowachu na kromje Zeleneho tydźenja w Berlinje. Sakski ratarski minister Georg-Ludwig von Breitenbruch měni, zo je w jeho zwjazkowym kraju něhdźe 1 400 zawodow wot skrótšenjow potrjechenych. Tole je něhdźe pjećina wšěch zawodow. Komisija EU chce ratarjam w swojim etaće za lěta 2028-2034 jeničce něhdźe 300 miliardow eurow podpěry k dispoziciji stajić. To je něhdźe 20 procentow mjenje hač dotal. Čłonske staty maja spěchowanje wobmjezować, hdyž maja zawody wěstu wulkosć.

Kak Trumpej znapřećiwić?

póndźela, 19. januara 2026 spisane wot:

Napjata situacija nastupajo Grönlandsku je tema wosebiteho wjerška EU

Berlin/Brüssel/Washington (dpa/SN). Po tym zo bě US-prezident Donald Trump po rozkorach kołowokoło Grönlandskeje z cłami hrozył, měrja so staty Europy na kurs kolizije z USA. Na wosebitym wjeršku móhli tuž tež napřećiwne naprawy z wobjimom wjacorych miliardow eurow na agendźe stać. Tole ma EU mjenujcy jako opciju k dispoziciji. „Swoje strategiske hospodarske a wěstotnopolitiske zaměry budźemy stajnje škitać“, pisaše prezidentka komisije EU Ursula von der Leyen njedźelu nawječor na platformje X. Krótko do toho bě prezident rady EU António Costa wosebity wjeršk nawodow statow EU zwołał. Jako termin mjenuje jedna ze zastojnicow EU štwórtk.

Costa zdźěli, zo su sej čłonske staty w tym přezjedni, zo cła transatlantiske poćahi podrywaja a zo z wikowanskim dojednanjom USA a EU kompatibelne njejsu. Kóždej formje nućenja pak chcedźa so wobarać. Von der Leyen je znowa swoju solidaritu z Grönlandskej a Danskej zwurazniła.

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025

Midas Logo