To a tamne (20.04.26)

póndźela, 20. apryla 2026 spisane wot:

Tragedija kołowokoło wjelryby w Bal­tiskim morju dźe traje. Něhdźe dwě hodźinje po tym zo bě ryba dźensa dopoł­dnja zaso płuwać započała, je nětko pječa zaso z tym přestała. Ze zaliwa, kotryž mjenuja Kirchsee, bě so wjelryba naj­prjedy w prawym směrje na wotewrjene morjo hibała. Při tym běchu ju čołmy přewodźeli.

20 ptačich pawkow bě žona w regionalnym ćahu zabyła. Šafner je pakćik z napismom „Pawki a skorpiony“ w ćahu našoł, krótko prjedy hač ćah z Herrenberga na směr Tübingen wotjědźe. Na to bě zwjazkowu policiju alarměrował. Ta wuhlada w kartonje 20 jednotliwje zapakowanych ptačich pawkow družiny Avicularia geroldi. Tute běchu po informacijach policije w dobrym stawje. Prawdźepo­dobnje je jich wobsedźerka wědźała, kak ze zwěrjatami wobchadźeć.

Premija tež klětu bjez dawka

pjatk, 17. apryla 2026 spisane wot:

Washington (dpa/SN). Zwjazkowe knježerstwo pruwuje po słowach financneho ministra Larsa Klingbeila (SPD), planowanu bjezdawkowu premiju za přista­jenych hač do lěta 2027 rozšěrić. Tole rjekny Klingbeil na posedźenju Mjezynarodneho měnoweho fondsa we Washingtonje. Wón je sej wěsty, zo so na to dojednaja. Koalicija CDU/CSU a SPD zawodam zmóžnja, přistajenym wysokich pła­ćiznow ćěriwa dla premiju wupłaćić. Reakcije hospodarstwa su rozdźělene.

Tuńša milina zawodam

Brüssel (dpa/SN). Dołho wočakowana přiražka industriji za milinu je wotwidźeć. Komisija EU zwjazkowemu knježerstwu dowola, industriju z tuńšej milinu podpěrować a to we wobjimje 3,8 miliardow eurow. Planowane je, podpěrować něhdźe 9 500 předewzaćow, kotrež wosebje wjele miliny trjebaja. Potrjechene su mjez druhim chemiske zawody, cementownje a škleńčernje. Tute chcedźa tak podpěrować, zo płaća na kóncu pjeć centow za kilowattnu hodźinu miliny.

Podhladneho po 43 lětach zajeli

Połni nadźije nawróća so ludźo na juhu Libanona a w Beiruće do swojich domow, po tym zo běchu so tam na dźesać dnjow ­trajacy přiměr mjez Israelom a libanonskej milicu Hisbollah dojednali. Israel bě minjene dny južny Libanon masiwnje bom­bardował a při tym něhdźe 300 ludźi morił. Při wojowanjach z Hisbollah je Israel wulke straty poćerpjeł. Foto: dpa/Adnan Abidi

Bamž šwika wójnske šćuwanje

pjatk, 17. apryla 2026 spisane wot:

Bamenda (dpa/SN). Hladajo na krawne konflikty w mnohich dźělach swěta je bamž Leo XIV. kóždu formu wójnskeje šćuwańcy zasudźił. „Mała horstka tyranow niči swět, kotryž su syły bratrow a sotrow natwarili“, rjekny nawoda katolskeje cyrkwje na swojej jězbje po krajach Afriki na wopyće w Kamerunje.

Wuraznje njeje bamž žane kraje a žanych politikarjow mjenował. „Wójwodźa tak činja, jako njebychu wědźeli, zo ­wokomik namocy dosaha, zničić, za čož cyłe žiwjenje njedosaha, zo by so zaso natwariło.“ Za morjenje ludźi a zničenje „nałožuja miliardy dolarow“.

Minjene dny je bamž Leo XIV. po měrowych apelach wospjet kritiku prezidenta USA Donalda Trumpa znjesć dyrbjał. Bamž jako Američan w zastojnstwje nawody 1,4 miliardow katolikow pak wospjet zwurazni, zo njeda so wot Běłeho domu na žanežkuli wašnje zatrašić.

DGB kritizuje knježerstwo

pjatk, 17. apryla 2026 spisane wot:
Augsburg (dpa/SN). Předsydka dźěłar­niskeho zwjazka DGB Yadmin Fahimi je zwjazkowemu knježerstwu nastupajo ­toho politiski management zahubne wuswědčenje sposrědkowała. „Nad telko njeprofesionalnosću móžeš so druhdy jenož dźiwać“, rjekny dźěłarniča Augsburgskim nowinarjam. Management knježerstwa dopomina ju sčasami na šulerske projekty. Politikarjam knježerstwa pobrachuja po jeje měnjenju nazhonjenja z organizowanjom procesow, z natwarom dowěry, z nawjedowanjom wuradźowanjow a w strategiskim myslenju. Jako přikład mjenowaše Fahimi nadběhi ministerki za hospodarstwo Katheriny Reiche (CDU) na financneho ministra Larsa Klingbeila (SPD). „Reiche njeje zastupjerka socialneho wičneho hospodarstwa. Wona je so stajnje zaso za wottwar socialnych wudobyćow wuprajiła.“ Jako přikład mjenowaše Fahimi namjet, 1. meju jako swjatk dźěławych wotstronić.

Berlin (dpa/SN). AfD je nětko tež w tydźenskim Politbarometru sćelaka ZDF prěni króć najsylniša móc. Bychu-li přichodnu njedźelu wólby zwjazkoweho sejma byli, byštej CDU a CSU po zwěsćenju slědźenskeje skupiny jenož hišće 25 procentow hłosow dóstałoj. To je procent mjenje hač w měrcu. AfD ma dale 26 procentow. SPD by jenož hišće jědnaće procentow docpěła (minus 1) a by na najniši staw spadnyła. Koalicija CDU/CSU a SPD njeby z tym hižo žanu wjetšinu měła.

Zeleni móža ze 14 procentami hłosow ličić (minus 1), Lěwica by na jědnaće procentow rozrostła. FDP dóstanje snadne tři procenty.

Sćelak ZDF njeje prěnje žórło, kiž widźi AfD we woprašowanjach před uniju CDU/CSU. Tež w aktualnym woprašowanju YouGov, Insa a Forsa je strona najsylniša. Runočasnje spokojnosć ludźi ze zwjaz­kowym knježerstwom spaduje: Jenož 34 procentow woprašanych je z jeje dźěłom spokojom.

Nowy pospyt na dobro wjelryby

pjatk, 17. apryla 2026 spisane wot:
Do přistawa rybarskeje wsy Kirchdorf na kupje Poel nad Baltiskim morjom su wčera pontonowe elementy přiwjezli, z kotrymiž chcedźa w pěsku tčacu wjelrybu před pobrjohom kupy wuzběhnyć a do hłubšich kónčin morja dowjezć. Tole chce priwatna iniciatiwa zwoprawdźić. Fachowcy běchu radźili, so dalšich pospytow wuswobodźenja wzdać, dokelž bywa ryba z kóždym dnjom słabša. Pomocnicy nochcedźa tuž dalši čas zhubić. Tójšto ludźi nowy pospyt na dobro wjelryby na přibrjohu wobkedźbuje. Tež medije zaso wo tym rozprawjeja. Foto: dpa/Bernd Wüstneck

To a tamne (17.04.26)

pjatk, 17. apryla 2026 spisane wot:

Dulu złota je muž z hornjeje Bayerskeje w starym trezorje namakał. Złoto bě w tajnym fašku schowane, kotryž so připadnje wočini, jako muž trezor powali. 90lětny wobsedźer bě drje na złoto zabył, jako woclany kamor za runje 15 eurow předa. Nowy wobsedźer jemu złoto bjez wahanja wróći. „Štož mi njesłuša, mi žane wjeselo njewobradźa“, 56lětny rjekny. Ćim bóle so 90lětny wjeseleše: Złoto je 32 000 eurow hódne.

Dalšich 129 skóržbow su dźěći w awstralskim Sydneyju přećiwo bywšemu hladarjej zapodali, kotryž wot lěta 2025 znjewužiwanja dźěći dla w přepytowanskej jatbje sedźi. Dotal wumjetuja jemu wosom padow znjewužiwanja. Nowe skóržby potrjechja zhotowjenje materiala wo znjewužiwanju, filmowanje ludźi bjez jich dowolnosće a splažne znjewu­žiwanje dźěći. Njeskutki su so po do­talnych přepytowanjach w času mjez 2009 w 2025 w dźěsćowni wotměli.

Caritas spěchuje projekty za demokratiju

štwórtk, 16. apryla 2026 spisane wot:

Hornjołužiski zwjazk Carity přewozmje na jedne lěto koordinowanje „Partnerstwa za demokratiju“. Z tym je poradźowanje wo spěchowanju projektow w měsće Budyšinje za lěto 2026 zahajene.

Budyšin (SN/MiR). „Partnerstwo za demokratiju“ podpěruje tež lětsa zaso kreatiwne projekty, kotrež towaršnostnu zhromadnosć w Budyšinje skrućeja. K tutym słuša mjez druhim 48hodźinska akcija, na kotrejž młodostni na dobro swojeje komuny skutkuja. Pola Biskopičanskeje syće za dźěći a młodźinu KiJu angažuje so Bernadett Zellerowa za tule akciju, kotraž so lětsa hižo 20. raz wotměje. „Wosebitosć lětsa je, zo wjacore wokrjesy akciju w samsnym času planuja. Z tym wočakujemy wjetši angažement. Lětsa wotměje so wona wot 29. hač do 31. meje.“ Po tym zo mějachu akterojo w Budyskim wokrjesu loni wobmyslenja, na kotre wašnje móža ju přewjesć, su partnerojo kaž Budyska wokrjesna a Wuchodosakska nalutowarnja tež lětsa pomoc připowědźili. Wokrjes wšak bě swoju podpěru a z tym tež spěchowanje KiJu w tutym wobłuku a tam wobstejace dźěłowe městno za demokratiju zakónčiło.

USA za nowe rozmołwy

štwórtk, 16. apryla 2026 spisane wot:

Washington (dpa/SN). Nowe wuradźowanja mjez USA a Iranom móhli so hišće tutón tydźeń zahajić. Tole je prezident USA Donald Trump připowědźił. Knježerstwo we Washingtonje je optimistiske, zo so na „deal“ dojednaja, rjekny ­rěčnica Trumpa Karoline Leawitt. Druhe koło rozmołwow wotměje so zaso w pakistanskej stolicy Islamabadźe. Tež wiceprezident JD Vance je sej wěsty, zo so z Iranom dojednaja. Prěnje wuradźowanje móžneho přiměra dla bě zwrěšćiło.

Mortwy ruskeho truta da

Odessa (dpa/SN). Při zražce ruskeho truta do bydlenskeho bloka w ukrainskim přistawnym měsće Odessa je wčera wječor znajmjeńša jedyn wobydler žiwjenje přisadźił. Při tym jedna so wo 60lětneho muža, guwerner Oleh Kuper zdźěla. Šěsć dalšich wobydlerjow dowjezechu zra­njenych do chorownje. Nastaty woheń móžachu spěšnje zhašeć. W stolicy Kijewje su ruske truty porno tomu wjacore wohenje zawinowali.

Jadrowe milinarnje wužiwać

LND onlineshop 2026

Nowe poskitki LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2026-27

HSSL25

Chróšćan Šulerjo

Midas Logo