Žada sej krućiše předpisy
Luxemburg (dpa/SN). Němska chce Ukrainjanam, kiž móhli wojować, puć do Europskeje unije poćežować. Zwjazkowy nutřkowny minister Alexander Dobrindt (CSU) rjekny na zetkanju ministrow EU, zo chce wotpowědny namjet podpěrać. Při wuradźowanjach su so nutřkowni ministrojo pječa hižo na to dojednali, zo chcedźa z mužemi w starobje 23 do 60 lět přichodnje hinak wobchadźeć. Zwjazkowy kancler Friedrich Merz (CDU) bě sej hižo loni wot ukrainskeho prezidenta Wolodomyra Zelenskeho krućiše předpisy za muži žadał, kotřiž chcedźa kraj wopušćić.
Nowe sankcije přećiwo Kubje
Washington (dpa/SN). USA zawjedźe nowe sankcije přećiwo prezidentej Kuby Miguelej Diazej, čłonam jeho swójby a wšelkim zarjadam. Z tym powyši US-knježerstwo ćišć na socialistiske knježerstwo karibiskeje kupy. Jako přičinu naprawow mjenuja USA bój přećiwo terorizmej. Zdobom je prezident USA Donald Trump w minjenych měsacach časćišo wo tym rěčał, zo chce kraj „přewzać“. Z retomasom nowych sankcijow a blokadu dowožowanja wolija drje chce sej hospodarsku a politisku změnu w kraju wunuzować.
Zwjazkowy wonkowny minister Johann Wadephul (CDU, nalěwo) přebywa ...
Na nowy zakoń so dojednali
Mjenje rušćiny
To a tamne (05.06.26)
Do nuzoweje přijimarnje kliniki we hessenskim Wolfhagenje je předwčerawšim šěsć kruwow doběžało. Dohromady bě wosom skoćatow z pastwy ćeknyło, policija zdźěla. Hižo na parkowanišću chorownje su pomocnicy kruwje popadnyli. Wšě dalše pak so na puć do twarjenja nastajichu. Po tym, zo po nuzowej přijimarni brodźachu, doběžachu sej přez schody samo do druheho poschoda.
W Japanskej je so bar w fabrice schował, po tym zo bě čłowjeka nadpadnył. Dlěje hač 24 hodźinow spytachu ludźo zwěrjo wottam wotwjesć, štož pak so jim njeporadźi. W běhu časa samo wobkedźbowachu, kak bar wodu z honača pije. W nocy sej wón potom wokno wočini a wućekny. Bruny bar drje je jara mudre zwěrjo. Najebać to bědźi so Japanska přiběrajcy z agresiwnymi barami. Loni je 13 ludźi žiwjenje bara dla přisadźiło.
Mirandšćina – we wotležanym kuće Portugalskeje
Jedna z lědma znatych europskich mjeńšinowych rěčow je mirandšćina, słušaca do romaniskeje rěčneje swójby. Jeje wužiwarjo su žiwi we wokolinje městačka Miranda do Douro w sewjerowuchodnym kućiku Portugalskeje Trás-os-Montes (Zahórska).
Stawizny mirandšćiny sahaja do srjedźowěkowskich časow, za linguistiku „wotkryta“ pak bu wona hakle 1882. Blisko přiwuzna je rěč w Španiskej wobstejacej asturšćinje. Prestiž mirandšćiny w 20. lětstotku bě chětro niski – wobhladowachu ju jako spodźiwny dialekt portugalšćiny a jeje wužiwarjow jako zawostatych wjesnjanow. Wosebje za čas diktatury Antónija Salazara (1932–1968) spytachu statne organy mirandšćinu wutupić. Dźeń a mjenje staršich je tuž lokalnu rěč dźěćom dale posrědkowało.
Bórze caravany při Sprjewi
Budyšin (SN/mb). Nic jenož wobydlerjo štwórće pod Starej wodarnju hladachu zadźiwani na twarnišćo při Sprjewi. Tu nastawa městno za 25 caravanow a dobry poł ducenta prózdninskich bydlenčkow. Paralelnje wšak je twarski plan města za rozšěrjenje wulkeho parkowanišća na Schliebenowej wupołoženy, hdźež parkuja prawidłownje tež bydlenske mobile. A spotorhanje stareje suknjernje direktnje při Sprjewi bu ze stron Krajneho zarjada rěčnych zawěrow před dwanaće lětami z argumentom wopodstatnjeny, zo wulka woda na njepotwarjenej přestrjeni lěpje wotběži.
Na naprašowanje zdźěli město Budyšin, zo bu twarski projekt hižo w lěće 2020 přizwoleny. Naležnosće škita před wulkej wodu su při tym wobkedźbowali – Krajny zarjad rěčnych zawěrow a delni zarjad za wodu krajnoradneho zarjada běštej swoje stejišćo zapodałoj. Tež w nawalu caravanow na wuskich hasach město po konsultaciji fachoweho zarjada za škit před emisijemi problem njewidźi. Předewzaćel z Hornjeje Pfalcy ma njewotwisnje wot wutwara Schliebenoweho parkowanišća prawo na projekće, z města dale rěka.
Reprezentanća kontra Trumpej
Washington (dpa/SN). Dom reprezentantow USA je so za to wuprajił, wojerske akcije w Iranje wusadźić. Z tym powjetši so politiski ćišć na prezidenta Donalda Trumpa. Za wójnu je formelna připowědź kongresa trěbna, w rezoluciji domu rěka. Za nju je so 215 zapósłancow wuprajiło, 208 přećiwo njej. Štyrjo zapósłancy republikanow, potajkim strony Trumpa, je rezoluciji přihłosowało tak jeje wuspěchej dopomhało. Direktny wuskutk na wójnu w Iranje rozsud nima.
Wjace nuklearneho materiala
Pjöngjang (dpa/SN). Statny nawoda resp. oficialnje „najwyši wjednik“ Sewjerneje Koreje Kim Jong Un žada sej wutwar nuklearnych wojerskich mocow w swojim kraju. Kapacitu produkcije nuklearneho materiala, kotryž hodźi so za brónje wužiwać, su w minjenych pjeć lětach podwojili. Nětko sej Kim žada, zo maja tele kmanosće „eksponencielnje rozrosć“, rozprawja statna powěsćernja KCNA. Žadanje sformulowa Kim inspicěrujcy twornju za nuklearny material, kotraž bu pječa hakle před krótkim wotewrjena.
Miliony ćěkańcow zabyte
