Změna klimy škodźi strowoće

srjeda, 22. apryla 2026 spisane wot:
Heidelberg (dpa/SN). Mjezynarodna skupina slědźerjow pod nawodom Joacima Rocklöva, wědomostnika na Heidelbergskim uniwersitnym klinikumje, je w fachowym magacinje The Lancet studiju wozjewiła, kotraž so z wuskutkami změny klimy na strowotu ludźi zaběra. Ličba smjertnych padow horcoty dla je w dobje wot 2015 do 2024 porno 1991 do 2000 w nimale wšitkich přepytowanych regionach Europy signifikantnje rozrostła. Přerěznje je so tam ličba smjertnych padow na milion wobydlerjow lětnje wo 52 zwyšiła, w někotrych regionach Španiskeje abo Grjekskeje samo wo 120. Ličba dnjow, na kotrychž su před ekstremnej horcotu warnowali, je so w přirunanymaj dobomaj přerěznje wo 318 procentow zwyšiła.

Merza renty dla kritizuja

srjeda, 22. apryla 2026 spisane wot:
Berlin (dpa/SN). Nic jenož politikarjo SPD a zastupnicy socialnych zwjazkow kriti­zuja póndźelniše wuprajenje zwjazkoweho kanclera Friedricha Merza (CDU) na lětnym přijeću Zwjazka němskich bankow, zo budźe zakonska renta w přichodźe jenož hišće zakładne zawěsćenje za wuměnk. Tež durinski ministerski prezident Mario Voigt (CDU) je wčera w magacinje Stern na to skedźbnił, zo je zakonska renta runje za ludźi we wuchodnych zwjazkowych krajach eksistencielna. Tam nimaja financielnych móžnosćow, so přidatnje zawěsćić, wón wuzběhny. Trěbny je wuwaženy miks reformow. „Dźe wo to, zo zakonsku rentu skrućamy a zdobom přidatne móžnosće zawěsćenja za starobu skićimy“. Předsyda frakcije SPD Matthias Miersch podšmórny, zo zakonska renta socialna pomoc njeje, „ale zo hódnoćimy z wupłaćenjom žiwjenski wukon ludźi w našim kraju“. Jednaćel frakcije SPD Dirk Wiese wuzběhny, zo dyrbja so ludźo na zakonsku rentu spušćeć móc, kotruž su sej ze swójskim dźěłom ­nadźěłali.

Debata njewurunana

srjeda, 22. apryla 2026 spisane wot:
Wuprajenje Friedricha Merza, zo budźe zakonska renta přichodnje jenož zakładne zawěsćenje, skutkuje přiwótřene. Problematiske wšak je, kotre konsekwency wone za mnohich dźěławych změje. Štóž za minimalnu mzdu dźěła, nětko hižo wo to wojuje, zo móže podruž, energiju a žiwidła zapłaćić. Wot nich wočakować, zo so priwatnje dočasnje staraja, je njesocialne. Lutowanje je prosće prašenje financnych móžnosćow. Žro problema wšak je: System, kotryž přeco sylnišo na swójsku zamołwitosć sadźa, bjez toho zo by zakładne wuměnjenja wobkedźbował, socialne rozdźěle w starobje přiwótřa. Hdyž je zakonska renta woprawdźe jenož hišće jako bazowe zawěsćenje planowane, dyrbi so runočasnje wujasnić, kak maja so ći starać, kotřiž mało zasłužeja. Předewšěm ma so rozrisać, štó jich při tym podpěra. Njedosaha, słabosće systema pomjenować. Rozsudne je, rozrisanja poskićeć, kotrež za wšitkich funguja. Debata je socialnje njewurunana. Bianka Šeferowa

Swjedźeń tulpow w Podstupimje

srjeda, 22. apryla 2026 spisane wot:

Třiceći lět mjeztym přiwabja Hollandska štwórć w Podstupimje srjedź apryla tysacy

ludźi na swjedźeń tulpow. Nastało bě sydlišćo we 18. lětstotku, jako pruski kral ­Friedrich Wilhelm I. hollandskich rjemjeslnikow do Podstupima wabješe. Ći natwarichu sej tam 150 domčkow z čerwjeneho cyhela. A to su nětko přitulne kofejownje, galerije a wobchodźiki, w kotrychž poskićeja twory wuměłskeho rjemjesła. Na swjedźenju, kiž bě lětsa 18. a 19. jutrownika, móžeš sej tulpy we wšěch móžnych barbach a cyble starych družin tulpow, wšelke rjemjeslniske wudźěłki a ­słódny twarožk ­kupić. Tónkróć su wopytowarjow tež rejwarjo De Krekkel zawjeselili. A štóž měješe zbožo, tomu darištej „kwětkowej rjano­lince“ krasnu tulpu. Foto: Jolanta B.-Rječcyna

Diety njezwyša

srjeda, 22. apryla 2026 spisane wot:

Drježdźany (SN). Frakciji CDU a SPD w Sakskim krajnym sejmje stej wčera njejapcy swój naćisk za nowy Zakoń zapósłancow cofnyłoj. Wopodstatniłoj stej to z připowědźenjom frakcije Lěwicy, zo chce wona naćisk w plenumje wotpokazać. Do toho běše wona znajmjeńša jedne hłosawzdaće připowědźiła, kotrehož dla by parlamentariska wjetšina za nowy zakoń zaručena była.

Přez cofnjenje naćiska njejsu plano­wane zwyšenja dietow za zapósłancow, frakciske přiražki a pawšale za sobu­dźěłaćerjow politikarjow nětko móžne – w najhóršim padźe hač do kónca legislaturneje periody nazymu 2029.

To a tamne (22.04.26)

srjeda, 22. apryla 2026 spisane wot:

Alfons Schuhbeck nadal do jastwa hić njetrjeba. Z telewizy znateho kucharja a gastronoma su loni mjez druhim wobšudnistwa a dlijenja insolwency dla k štyrjom lětam a třom měsacam jatby zasudźili. Mjeztym je 76lětny na raka schorjeł a tohodla tuchwilu jatbykmany njeje, kaž posudźowar potwjerdźi. Mnichowske statne rěčnistwo je započatk jatby toho­dla znajmjeńša hač do septembra přestorčiło. Po tym chce strowotu Schuhbecka znowa přepruwować dać.

W arenje w španiskim měsće Sevilla je wjac hač 500 kilogramow ćežki ćělc ze swojimaj rohomaj woblubowaneho španiskeho torera Morante chutnje zranił. Dwě hodźinje dołho su 46lětneho w chorowni operowali, rozprawja nowina El País. Arena z mjenom La Maestranza je jedna z najznaćišich městnosćow wulkich coridow – bojow z bykami – we kraju.

US-ministerka zastojnstwo złoži

wutora, 21. apryla 2026 spisane wot:

Washington (dpa/SN). Jako třeća žona w běhu sydom tydźenjow wopušći US-ministerka za dźěło Lori Chavez-DeRemer knježerstwo prezidenta Donalda Trumpa. Jeje dotalny zastupnik Keith Sonderling zastojnstwo nachwilnje přewozmje. Hižo wjacore měsacy steješe Chavez-DeRemer wjacorych přepytowanjow njepřiměrjenych rozsudow w zastojnstwje dla pod ćišćom.

Změna na čole koncerna Apple

Cupertino (dpa/SN). Po 15 lětach dó­stanje druhi najdrohotniši koncern ­swěta Apple noweho šefa. John Ternus, kiž je w předewzaću dotal wobłuk hardware nawjedował, naslěduje Tima Cooka, kiž běše wjednistwo w lěće 2011 wot ­legendarneho sobuzałožerja Steve Jobsa přewzał. 50lětny Ternus, wot kotrehož wočakuja, zo koncern wuspěšnje do ­doby kumštneje inteligency powjedźe, nastupi nowe zastojnstwo 1. septembra.

Přihotuja so na zmjerzki

Wojacy pakistanskeho wójska patruljuja kołowokoło prezidentskeho palasta na kromje Islamabada, stolicy Pakistana. Tam ­maja dźensa měrowe jednanja mjez Iranom a USA pokročować. Hač so zastupnicy Irana na zetkanju wobdźěla, tuchwilu hišće jasne njeje. Foto: pa/Akhtar Soomro

Postawu rozbił

wutora, 21. apryla 2026 spisane wot:
Tel Aviv (dpa/SN). Israelske wójsko je njedźelu foto wozjewiło, kiž pokazuje israelskeho wojaka, kotryž z hamorom na drjewjanu figuru Jězusa bije. Zamołwići israelskeho wójska su po prěnich přepytowanjach wobkrućili, zo je so po­dawk w južnym Libanonje stał a zo su přećiwo wobdźělenym wotpowědne disciplinariske naprawy zahajili. Nimo toho chcedźa gmejnu při wobnowjenju swjateho křiža, na kotrymž běše korpus Jě­zusa přičinjeny, podpěrać. Israelski mi­nisterski prezident Benjamin Netanjahu zwurazni w medijach, zo je hladajo na podawk zludany a zrudny a zo njeskutk raznje zasudźuje. Israelski wonkowny minister Gideon Saar wopisa podawk ­jako wohańbjacy, kotryž hódnoty stata Israela diskredituje. Něhdźe kóždy třeći wobydler w Libanonje je křesćan.

Japanska spušći pacifistiski kurs

wutora, 21. apryla 2026 spisane wot:
Tokio (dpa/SN). Prěni raz po Druhej swětowej wójnje dowola japanske knježerstwo předań ,,smjertnych brónjow“ do wukraja. Z tym chce mjez druhim japansku wojersku industriju spěchować. Japanska powěsćowa agentura Kyodo rozprawja, zo měri so schwaleny zakoń tež na ,,zhromadne dźěło Japanskeje z partnerskimi krajemi we wobłuku wěstotneje politiki“. Wěstota Japanskeje wotwisuje sylnje wot zwjazkarja USA. Tola z prezidentom Trumpom su Zjednoćene staty dźeń a njespušćomniši partner Japan­skeje. Trump staja přeco zaso wěstotnu garantiju USA za swojich partnerow do prašenja. Z nowym zakonjom chce ja­panske knježerstwo mjezynarodne zwiski z druhimi krajemi skrućić.

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025

Midas Logo