Połdra lětstotka historije
Wuměłstwowa hudźba a ludowe spěwy „klasisce“ kaž tež w njezwučenym šaće
Skutkownosći choreografijow polěkowachu nimo wukona rejowacych wušikne wobswětlenje a kmane kostimy.Zo njetrjebaja so w ansamblu nastupajo balet přichoda bojeć, dopokaza młodźinska rejowanska skupina Łužičanska rapsodija, kotraž we wobłuku předprograma runje tak přeswědči kaž ze zahajenjom hłowneho dźěla „Serbskeje nocy“.Emocionalnje daštaj moderatorka Kristina Nerád (srjedźa) a intendant Tomas Kreibich-Nawka (2. wotprawa) spěwarjej Sebastianej Gayowskemu (nalěwo) a rejwarjej Alexanderej Bolkej (naprawo) božemje. Kompoziciju „Tango sorabica“ Lutza Lehmanna wědźachu rejowarjo z wotpowědnej choreografiju wobrazliwje předstajić.Po wulětach mjez druhim do Argentinskeje, Rumunskeje a wjacekróć do bliskeho słowjanskeho wukraja wěnowaštej kubłanišćo swj. Bena a Serbski ludowy ansambl lětuši Hudźbny swjedźeń Smochćicy cyle zynkam Łužicy.
Kak (zaso hižo) Rysy njepřewinych
Kryštof Peršín rozprawja wo swojim dyrdomdeju w słowakskich horinach
Je z dobrym wašnjom na Biskopskim gymnaziju w Hradecu Králové, hdźež swój šulerski čas wosom lět zabiwach, zo jězdźa studenća (abo serbsko-němsce šulerjo) oktawy (t. r. maturitneho lětnika) na wulět do Wysokich Tatrow, rjanosće přirody našich słowakskich bratrow zeznać. Abo bě tomu znajmjeńša tak w času zbóžneho wopomnjeća mojich šulerskich lět. Wjeršk tutoho wulěta bě kóžde lěto puć na horu Rysy, kiž je 2501 metrow wysoka, najwyša hora Pólskeje a zdobom najwyša hora Słowakskeje, na kotruž móžeš sam bjez pomocy hórskeho přewodnika zalězć.
Kniha je atraktiwnosć přisadźiła
Spisowaćel Jurij Koch powěda, kak móže serbšćina němčinu wobohaćeć a kak přichod serbskeje literatury widźi
Spisowaćel, nowinar, rozhłosownik, dramatikar Jurij Koch změje 15. požnjenca wuznamny jubilej: 90. narodniny. Na jeho česć předstajimy wurězk z dołheho interviewa, kotryž bě Lukáš Novosad z nim na jeho zahrodźe w Žylowje w smažniku 2020 nahrawał. Dospołny tekst je dotal jenož čěsce w časopisu za literaturu Souvislosti w lěće 2023 wušoł.
Sće rodźeny katolski Hornjoserb, ale wjac hač połsta lět w Delnjej Łužicy skutkujeće a sće tam žiwy. Čujeće so dźensa skerje jako Hornjo- abo jako Delnjoserb?
Jenož jako Serb. Ale tuta tema je překomplikowana, dokelž my tón partikularizm, kiž tak a tak eksistuje přez historiske procesy, hišće powjetšimy přez to zo chcemy so sami dźělić. Wězo sym hustodosć słyšał, zo sym takrjec pósłany wot Domowiny před połsta lětami do Delnjeje Łužicy był, zo bych ju sorabizował a tak dale. Ale to su hłuposće, z kotrymiž sym so mjeztym wotnamakał. Potajkim skerje so jako tajki posrědkowar čuju.
fota: helena smolicfoto: vanessa žurecImpresijenoweho žiwjenskeho ...
foto: vanessa žurec
Impresije noweho žiwjenskeho wotrězka Cyłe prózdniny wjeselach so hižo na nowe šulske lěto, tola nic jenož dokelž so nětko bjezposrědnje na abituru přihotuju, ale wosebje dla zaćaha do serbskeho internata w Budyšinje. Njedźelu wječor, 16. awgusta 2026, móžachu šulerjo do swojeje noweje, abo za 12tkow hižo znateje stwy ćahnyć a sej ju po swójskich přećach kaž doma wuhotować. Wosebje mjez nowymi sobuwobydlerjemi bě napjatosć wulka. Pohladachmy do stwow druhich a so z nimi wo prózdninach rozmołwjachmy. Po dołhim wječoru móžachmy sej w našich nowych łožach přijomnje wusnyć. Prěni šulski dźeń bě jara wosebity, ale wězo tež wužadacy, a tak wjeselach so, zo mějach cyle krótki puć do mojeho „noweho bydlenja‟, hdźež móžach so wočerstwić. Přichodne dny běchu połne nowych dožiwjenjow. Z přećelkami dźěch do města a kupichmy stwinu dekoraciju a něšto k hrymzanju. Pozdźišo zetkachmy so w stwě sobuwobydlerja a bjesadowachmy kusk a potom wupyšachmy swoju stwu z rostlinami a rjanymi swěcami.
Kraj z bohatej kulturu zeznali
Serbski folklorny ansambl Wudwor na wuprawje w Rumunskej pobył
Z busom, a to 19 hodźinow dołho, poda so Serbski folklorny ansambl Wudwor do Rumunskeje k madźarskej mjeńšinje Szeklerow. Tamniša rejowanska skupina Pipacsok wobdźěli so loni na folklornym festiwalu we Łužicy. Při tutej składnosći nas k sebi do Rumunskeje přeprosychu. Tuta kónčina leži wosrjedź kraja, wona je napjelnjena z kulturu, tak kaž Łužica.
W Berlinje sym žiwy – doma pak sym w Miłoćicach
Na wopyće pola serbskeho dźiwadźelnika Klemensa Bobki
„Spaziergang nach Syrakus“, tak rěka film, kotryž běži wot spočatka měsaca w kinach po cyłej Němskej a kotryž steji w němskich kinowych chartach aktualnje na druhim městnje. Film jedna wo mužu z NDR. Jeho hraje znaty dźiwadźelnik Charly Hübner. Wón soni wo tym, jónu do italskeho města Syrakus a wottam zaso wróćo do NDR pućować. Pohladaš-li tróšku zaměrnišo na wobsadku filma, čitaš tam nimo Hübnera a dalšich znatych mjenow němskich dźiwadźelnikow tež mjeno serbskeho, kotrehož pak snano w Serbach skerje młodźina znaje – mjenujcy Klemensa Bobku.
W ruinje dotal posledni přinošk za serbskiTV nahrawali
Milena Šołćic z Róžanta je tuchwilu poslednja awtorka w kruhu tych, kotřiž su swoje abo literarne twórby druhich za internetny portal serbskiTV natočili. Aktualna produkcija budźe bórze na wotpowědnym YouTube- a Instagram-kanalu přistupna.
Murje něhdyšeje wuhibkarnje w Nižej Wsy pola Rakec su impozantna kulisa za kriminalku, kotruž je studentka wučerstwa za předmjety serbšćina, etika a filozofija Milena Šołćic napisała. Sćěny su w pisanych barbach posprayjowane a ležownosć skutkuje mysteriozna. „Kriminalka so do tohole miljeja derje hodźi“, tak Jan Bělk, iniciator mediateki serbskiTV, w kotrejž so młodostni runje kaž starši a znaći akterojo ze serbskimi literarnymi přinoškami předstajeja.
Hanka
Matthias Körner
Hanka bě ćeta kaž žana druha. Bě hišće starša hač moja wowka a mi wosta hódančko, kak je z nami přiwuzna. Předewšěm bě wona połna potajnosćow.
Jónu patoržicu widźach, kak wokoło swojeho doma běhaše. Tři króć, při tym šćerkotaše z kruwjacym rjećazom.
Daas värtraibt die Raattän, mi wona wujasni.
Chcych ćeknyć. Wona dźeržeše mje kruće za kapucu a praji: Die Raattän värtraibt daas, niicht den Weihnaachtsmaann und niicht klaine Juungkän.
Hdyž so w přiwuznistwje za Hanku wuwoprašowach, rěkaše přeco: Hanka njeje kaž my. Ta je typisce serbska.
Prašach so dale: A što je typisce serbske? Nó kaž Hanka je, wotmołwichu.
Hanka wěrješe do třoch wěcow: Zo je serbski kral hišće žiwy, do Bóhtónknjeza a do serbskeje bohowki Žiwy. Ta bě na Prašicy pola Budyšina doma, wo kotrejž rěka:
„Na jeje wjeršku je přiroda kopicu škałbow a skałow tworiła. Na jednej z najwyšich je serbska bohowka Žiwa stała. Ludźo k njej putnikowachu, tak powěsć praji, a so jeje wo radu prašachu.“
Doma a druhdźe (6): Wječork poezije
Jakub Bart-Ćišinski
Wbohi Ćišinski
Mi so weršowanje njespodoba,
kajkež Ćišinski do swěta zwoni;
słowa pjerchotaju, kaž hdyž skoba
huso so, a z cuzby k nam rad honi.
W ćežkich wurazach so šmjata wašnje;
z błyskom mjeta, z ćmu, ze słóncom hota.
Mysle šumja hrózbniwje a strašnje
bjez pokory jako do powrota.
A hdyž dołho čitaš jeho pěsnje,
w duši juskoce a w duši boli.
Nětko ćisnje će do jastwow ćěsnje,
nětko do njebjes će zafifoli.
A to z kóždej knihu bywa hórje.
Młodych wšěch nam zawjerći, hdyž baju
basnje wam wo bóh wě kajkim zmórje!
Božo, pomhaj Ćišinskemu! praju.
Lubi ludźo, dajće być sej jeno!
„Njerjad“ mojich basnjow změje traća
dołho hišće, hdyž stej błyšć a mjeno
druhich dawno spadnyłej do tłaća!
(skrótšene)
Na kulturnym polu nazhonjamy w Serbach wjele, štož je nam blisko a lubo. Ale tež to, štož je daloko preč, zamóže nas jimać a nam nowe impulsy dawać. Wo tym so w tutej rubrice pisa.
W Serbach njebjo wotewrjene
Towarstwo šulska a domizniska stwa w Ptačecach zhladuje lětsa na 25lětne wobstaće
Šulska a domizniska stwa w Ptačecach, kotraž je wot 2011 powšitkownowužitne a zapisane towarstwo, wobsteji mjeztym 25 lět. Přez cyły čas zahorjeja tam skutkowacy čłonojo wosebje dźěći, kotrež zhonja na awtentiske, mnohostronske a originelne wašnje wo stawiznach wsy kaž tež wo žiwjenju předchadźacych generacijow.
„Dobry dźeń“, Martina Pěčikowa, nawodnica wjesneho muzeja „Šulska a domizniska stwa Ptačecy“, młodych připosłucharjow serbsce wita. Viktoria, Emre, Jarik a dalše dźěći wuši nastajeja. Martina Pěčikowa so do koła praša: „Wěsće hižo, što móžeće w tajkej šuli wšitko činić?“ „Čitać“, „ličić“, „spěwać“, wołaja dźěći předšulskeje skupiny Wojerowskeje pěstowarnje Dźěłaćerskeho dobroćelstwa (AWO) „Raj hrow“. Wone su sej Ptačecy jako cil zakónčaceje „jězby do kraja cokorowych titow“ wupytali.
