Hudźba jeho stajnje wobdawa

pjatk, 16. nowembera 2018 spisane wot:

Blachowe instrumenty, death metal a słowjanske zynki z jedneje ruki

„Blachowa kista“ rěka na trochu schowanej tafličce na kromje Nowych Poršic. Tam ma instrumentytwarc Constantin Nürnberger swoju dźěłarnju. W minjenych třoch lětach je sej ju krok po kroku w bywšej bróžni dźěda a wowki wutwarił. Byrnjež hišće wšitko hotowe njebyło, hižo pilnje najwšelakoriše dźěła wukonja, nadawkowa knižka je derje pjelnjena.

„W lětnich prózdninach mějach 60 pozawnow tu. To so najprjedy raz dźiwaš, kelko ludźi w našej wokolinje na tajkim instrumenće hraje. Ale mamy we Łužicy tójšto pozawnowych chórow – štož mje wězo wjeseli –, a kóždy instrument dyrbi so prawidłownje hladać, ewentualnje wuporjedźić a hłosować. A jedna-li so wo blachowy dujerski, wězo tež polěrować. Sym wuknył, zo směš hakle potom, móžeš-li so w blachu špihelować na wašnje, zo móhł so truhać, woprawdźe wo polěrowanju rěčeć. Wšo druhe je kepsanka“, młody rjemjeslnik powěda.

Kuriozity – dalmaciske

pjatk, 16. nowembera 2018 spisane wot:

Swoje wobkedźbowanja po puću w Chorwatskej napisał Křesćan Krawc (5)

Ja doma w interneće wšo to nańdźech, tež tu parcelu a rusku wilu, wot horjeka widźane a runje tak wid z dróhi. Štóž sej parcelu z teje a tamneje přičiny njebudźe kupić, tomu radźu z tutej adresu w interneće po Morinje-Kostanjicy so wirtuelnje do Kotorskeho zaliwa podać.

Kotor

W poslednim, najdale do hór sahacym zaliwje wotewrja so před nami Kotor, z mócnymi baštami na róžkach. Najbóle napadna je nad městom srjedźowěkowska twjerdźizna, po zwisu nahle na horu horje – kaž k horje přilěpjena.

Rentnar a što potom – wuměn­karsku swobodu wužiwać abo wužadanje­ přiwzać (20)

Někotři njemóža so tohole časa dočakać, tamni zaso nochcedźa scyła na njón myslić – na zastup do renty. Kajke maja wuměnkarjo wjesela abo starosće, to ze seriju „Rentnar a što potom?“ bliže wobswětlamy.

Hdyž rěči so wo rězniku abo pjekarju, wo molerju abo mulerju, potom móže jeho lědma něchtó hnydom jednej cyle wěstej wosobje přirjadować. Słyšiš-li pak, zo je rěč wo časnikarju – hačrunjež drje maš tež jich wjacorych –, wědźa ludźo nic jenož w Chrósćicach a wokolinje, zo powěda so wo Jürgenu Njeku.

Budyske wopomnišćo je z wotewrjenjom trajneje wustajeńcy „Jatba pod hokatym křižom“ dospołne. Hakle z dotal njewobkedźbowanymi stawi­znami Budyskeju jastwow za čas nacionalsocializma skići so wopytowarjam wobšěrny dohlad do prawniskeje praksy rozdźělneju diktaturow. Ekspozicija drje njewotmołwja na prašenje, čeho­dla je móhło tak masiwnje k zranjenjam zakładnych čłowjeskich prawow dóńć, pokazuje pak jasnje přechody a puće toho­ wuwića.

Hornisća su kónc wójny zapiskali

pjatk, 09. nowembera 2018 spisane wot:

W zawostajenstwje našeho njeboh nana běchu mjez druhim „Dopomnjenki na Nowembersku rewoluciju“. Napis „1918 – 1968“ přeradźa, zo bě je k 50. róčnicy podawka spisał. Rozprawa tčeše­ we wobalce Nowej dobje. Čehodla ju njeje wotpósłał, je hódančko. Myslu sej, zo tež k 100. róčnicy rewolucije ­zajimuje, kak je 20lětny Smječkečan kónc Prěnjeje swětoweje wójny dožiwił. Tekst sym wostajił originalny a wuwjedł jenož trěbne stilistiske a prawopisne korektury. Cyril Kola

W tutych dnjach je so wjele wo Nowemberskej rewoluciji pisało, kiž je 1918 była. Wšo pisanje wšak bě wo tym, što je so w Němskej stawało. Ja pak bych chcył napisać,­ kak je rewolucija na fronće (w Francoskej, přisp. CK) była.

Dźensa před sto lětami w kejžorskej Němskej w nimale sto městach za měr a přećiwo monarchiji demonstrowali

Hižo 2. awgusta 1917 bě w němskej wójnskej marinje zběžk přećiwo dalewjedźenju wójny wudyrił, kotryž bu poraženy. Wjednikaj zběžka, matrozaj Albin­ Köbis a Max Reichpietsch, buštaj 5. septembra 1917 zatřělenaj. Samsny strach hrožeše nětko stam zajatych namórnikow z Kiela. Pod nawodom socialdemokratiskeho bywšeho dźěłaćerja na łódźnicy a nětčišeho namórnika Karla Artelta załožichu 2. nowembra 1918 w Kielu radu namórnikow, kotraž je za 3. nowember wulku protestnu demonstraciju organizowała. Tysacy dźěłaćerjow a rewolucionarnych wojakow so namórnikam přizamknychu. Artelt namołwi 7 000 demonstrantow, zajatych wuswobodźić. Pod komandom oficěra pak zašlahachu wojacy puć, třělachu na demonstrowacych, morichu dźewjeć z nich a zranichu něhdźe 30. Matrozojo zabichu na to oficěra, a wojacy so zběžkarjam přizamknychu. Namórnicy so ze stawko­wacymi dźěłaćerjemi města zbratřichu a wuswobodźichu w běhu dweju dnjow wšitkich swojich zajatych kameradow. 3.

Kuriozity – dalmaciske

pjatk, 09. nowembera 2018 spisane wot:

Swoje wobkedźbowanja po puću w Chorwatskej napisał Křesćan Krawc (4)

Srdź rěka hora nad Dubrovnikom z terasu a restawraciju, po etažach na nahłym zwisu zarjadowanej, z wuhladom na Dubrovnik. Na Srdź dóstanješ so z kabinu po powjazowce. Hižo deleka w měsće nas na plakatach přeprošuja do muzeja wobydlerskeje wójny na Srdźu. Na tamnej stronje Srdźa, blisko chorwatsko-bosniskeje hranicy, w tym padźe Republiki Srpskeje, je na starej twjerdźiznje Muzej Domovinskog rata srpsko-crnogorske agresije 1991 instalowany. Wulke pismiki nam do wočow bija: HOMELAND WAR MUSEUM.

Hdyž sy ze swójbnymi, mjez nimi z dźesaćlětnej, na dowolu, to muzej wuwostajiš. Ale dźiwno, w tym padźe so my wšitcy do wójnskeho muzeja podamy.

Muzej na Srdźu

Pohladnicy powědaja wo dawnych časach,­ swědča wo podawkach ludźoch. Alfons Handrik wotkrywa nam swět, na kotryž smy w minjenych lětach nimale­ pozabyli.

Na pohladnicy z lěta 1921 widźimy wjele zajimawostkow z Jawory pola Pančic-Kukowa, hdźež mějachu tehdy 160 pře­wažnje serbskich wobydlerjow. Nimo cyłkowneho napohlada na wjes z Pančičanskeje strony a na tři markantne statoki – Zarjeńkec a Čórlichec kubło a Kowcec hosćenc – napadnje pomnik, postajeny na městnje, hdźež křižujetej so pućej mjez Pančicami a Krěpjecami z dalšim, wjeducym z Wotrowa přez Jaworu dale do Miłoćic.

Jubilar z dwěmaj domiznomaj

pjatk, 09. nowembera 2018 spisane wot:

Jurajej Kubánce, wuznamnemu choreografej a akribiskemu slědźerjej na polu ludoweje kultury, k dźewjećdźesaćinam

Wjelelětny wuměłski nawoda Serbskeho ludoweho ansambla Juraj Kubánka swjećeše 31. winowca dźewjećdźesate narodniny. Składnostnje tohole jubileja wuhotujetej jemu SLA a SĽUK – słowakski pendant serbskeho ansambla a ćěleso, za kotrež je tohorunja skutkował – 24. nazymnika w Bratislavje we wobłuku počesćowanja program z jeho najznaćišimi choreografijemi.

28. oktobra 1918, před sto lětami rakuske knjejstwo wotstronili a Čěskosłowaksku republiku załožili

Češa swjeća kóždolětnje 28. oktobra swój narodny swjatk. Njedźelu budźe tomu sto lět, zo bu Čěskosłowakska republika w Praze wuwołana. Čěske kralestwo, kotremuž tehdy tež Šleska, Hornja a Delnja Łužica přisłušachu, bě 1526 pod rakuske Habsburgske knjejstwo přišło a zwosta w jeho monarchiji hač do 28. oktobra 1918. Přećiwo germanizaciji wobarachu so Češa w 19. lětstotku tež z hibanjom narodneho wozrodźenja. Słowakska přisłušeše wot spočatka 10. lětstotka madźarskemu kralestwu, kotrež pozdźišo zaso rakuskemu kejžorstwu podsteješe. Madźarska Słowakow tohorunja narodnje potłóčowaše. Spočatk 19. lětstotka dóńdźe k přibliženju Słowakow a Čechow, a tak nasta tež słowakske narodne hibanje. Předewšěm wójsko bě rakuskim kejžoram knjejstwo w dunajskej dwójnej monarchiji z 18 narodami a narodnosćemi lětstotki zaručiło.

nawěšk

nowostki LND