Swjataj Cyril a Metod – w pražniku?
Kryštof Peršín rozprawja wo swojim putnikowanju do Velehrada
Mjeztym zo dźěławy lud Sakskeje mjez swjatkami a Dnjom němskeje jednoty zakonsce postajeny swjaty dźeń nima, wužiwaja Češa w lěću samo dwaj tajkej dnjej za sobu – 5. a 6. pražnika. Zo stej dnjej swobodnej, jako dźěćo njepytnych. W Čěskej mamy kruće postajeny prózdninski čas (wot 1. julija do 31. awgusta), tohodla tak abo znak ženje šula njebě. Nětko zaso w Němskej dźěłam, potajkim wot tuteju swjateju dnjow zaso ničo nimam.
Wilhelm Szewczyk – pólski přećel Serbow
Lětsa 8. junija minu so 35. posmjertniny pólskeho prozaika, žurnalista, literarneho kritikarja, basnika, přełožowarja z němčiny, germanista a slědźerja němskorěčneje a serbskeje literatury Wilhelma Szewczyka. Nimale cyłe swoje žiwjenje bě wón zwjazany z Hornjej Šleskej a Katowicami.
Lětsa, 8. junija zhladowachmy na 35. posmjertniny pólskeho prozaista, žurnalista, literarneho kritikarja, basnika, přełožowarja z němčiny, germanista a slědźerja na polu němskorěčneje a serbskeje literatury Wilhelma Szewczyka (1916–1991). Nimale cyłe swoje žiwjenje bě wón zwjazany z Hornjej Šleskej a Katowicami.
Doma a druhdźe (5): Wopyt wustajeńcy
Na kulturnym polu nazhonjamy w Serbach wjele, štož je nam blisko a lubo. Ale tež to, štož je daloko preč, zamóže nas jimać a nam nowe impulsy dawać. Wo tym so w tutej rubrice pisa.
Čehodla so łužiski lěwanćik tak derje wuwiwa?
Dla lěwanćika přichadźa tuchwilu mnoho turistow do Łužicy. Štož započa so w lěće 2020 jako eksperiment, je so k wulkemu wuspěchej wuwiwało – z překwapjacym poskitkom na produktach.
Lěwanćik we Łužicy so derje wuwiwa. Agrarne drustwo z Niskeje chce plahowansku přestrjeń za njón hač do lěta 2027 potrojić. Před šěsć lětami startowa ratarski zawod w Sakskej jónkrótny modelowy projekt z fijałkojtymi kćějacymi rostlinami – po swójskich wuprajenjach na spočatku na 2,5 hektarach. „To je so jara derje wuwiło – lěpje hač běchmy na spočatku wočakowali“, zwurazni nawoda předsydstwa drustwa Andreas Graf. Minjeny tydźeń póndźelu zahajichu tam kóždolětne žně łužiskeho lěwanćika, kotryž runje najkrasnišo kćěje.
Hladajo na přiběracu suchotu je agrarne drustwo za alternatiwnymi rostlinami pytało, kotrež dadźa so nimo žita, rěpika, kukuricy a słónčnych róžow w regionje plahować. Štyri družiny lěwanćika, kotrež rostu na polu w Nišćanskim wjesnym dźělu Jězor, wuzwolichu so po kmanosći přezymowanja, Graf wopisa. Eksperiment je pokazał, zo rostliny tež přežiwja, hdyž leži sněh a mjerznje.
ViaThea – nadróžne dźiwadło je wočerstwjace
Dwurěčnosć jenož zapadnje Nysy dožiwili
Pokazam ći něšto, pój, pojědźemy na wulět“, praješe mi spočatk awgusta před štyrnaće lětami w běhu ferialneho rěčneho kursa jedyn z wučerjow Dušan Šołta. Nic jenož mi. Na kóncu smy pjećo – Dušan, moje sobukursistki Jitka, Eliška a Svatava a ja – z lektorowym awtkom do Zhorjelca na festiwal nadróžneho dźiwadła ViaThea wotjěli. Su mi jenož někotre dopomnjenki zwostali: Atmosfera stareho města, w kotrehož kulisach je so klankowe a pohibowe dźiwadło hrało, nóc jako jedyn z wažnych dźiwadłowych akterow abo naša Svatava z Dolních Bojanovic, kiž bě tak drobnuška, zo njeje přez hłowy ludźi ničo widźeć móhła a tohodla je wšitke předstajenja na mojim tyle sedźała. Lěta dołho sym sej slubił, zo chcu festiwal hišće jónu dožiwić. Jako bě lětsa kulojty třicety jubilej, sym swojej žonje a synej prajił: „Pokazam wamaj něšto, pójtaj, pojědźemy na wulět.“
Spominanje na sobuzałožerja Domowiny
K 100. posmjertninam serbskeho prócowarja Awgusta Lapšticha-Wojerowskeho
Zawod
Župa „Handrij Zejler“ spomina lětsa we wobłuku projekta „Via Sorabica HoyWoj“ na wusahowacu wosobinu serbskich stawiznow města Wojerecy. Dnja 13. julija 1926 zemrě we Wojerecach knihićišćer, wobsedźer ćišćernje, redaktor a serbski prócowar kaž tež angažowany měšćan Awgust Lapštich (1862–1926). Připisam jemu přidawk „Wojerowski“ tohodla, dokelž hrozy strach, zo so wón z něhdyšim wjesnjanostu 1931 wotbagrowaneje serbskeje wsy Bukojna ze samsnym mjenom (1883–1962) zaměni. Wužiwam składnosć 100. posmjertnin Wojerowskeho Lapšticha, zo bych jeho serbske skutkowanje wobswětlił. W tutym artiklu pak so koncentruju a wobmjezuju na jeho narodny skutk w pruskej Hornjej Łužicy, kotryž wězo tež na cyłe Serbstwo wuprudźeše.
Serbski pochad
Wječor poezije na česć Ćišinskeho
Lětsa před 170 lětami – 20. awgusta 1856 – je so w Kukowje Jakub Bart-Ćišinski narodźił
Po lětach hižo njewuhotowanych Swjedźenjow serbskeje poezije je so na nastork Benedikta Dyrlicha skupina pjeć bywšich čłonow předsydstwa Zwjazka serbskich wuměłcow rozsudźiła, na česć 170. narodnin Jakuba Barta-Ćišinskeho sobotu, 25. julija, wot 19 hodź. na zahrodźe Budyskeho Serbskeho instituta wuhotować wječork poezije. Wo tym je so Alfons Wićaz z basnikom a publicistom Benediktom Dyrlichom rozmołwjał.
Što ma poezija z tajkim wječorkom wosebje zbudźić a čehodla?
Mjez Čěskej Šwicu a Warnoćicami
aš 7. lětnik ma wosebitosć: W 6. lětniku buštej dwě skupinje z čěšćinu a jedna skupina z francošćinu jako druhej cuzej rěču zarjadowanej. Z tohole rěčneho wusměrjenja zrodźi so ideja, jězbu tychle skupin 7. lětnika do Čěskeje organizować – a to blisko našeho partnerskeho gymnazija we Warnoćicach. Tak wjedźeše nas lětuša rjadowniska jězba na tři dny do prózdninskeho centruma „Babočka“ w Chřibskej, wosrjedź krasneje přirody Čěskeje Šwicy.
Přebywanje započa so póndźelu, 22. junija. Z dwěmaj busomaj docpěchmy wokoło 9.15 hodź. ležownosć a zaćahnychmy do swojich hětow – stajnje štyri šulerki a šulerjo sej přebytk dźělachu. Po tym areal wuslědźichmy a spěšnje zwěsćichmy, zo su sportowe móžnosće mnohostronske: Bičwolejbulnišćo, swimmingpool a trampolin postarachu so wo dosć pohibowanja a wjesela.
ralbičenjo w Błótach přebywali
Šulerki a šulerjo rjadownje 7 Serbskeje wyšeje šule Ralbicy su wot srjedy, 17. junija, do pjatka, 19. junija, w Błótach přebywali. Woni zetkachu so srjedu rano na busowym zastanišću při Wojerowskim dwórnišću, wottam jědźechu do Choćebuza. Po přestawce dźěše z busom dale do Bórkowow. W tamnišej młodowni wotpołožichu toboły a dźěchu k wobjedu. Přichodna stacija bě wupožčernja čołmikow. Po rozrjadowanju skupinow započa so dwuhodźinski dyrdomdej na wodźe. Při tym posłužowachu Ralbičenjo wězo sami spušćadła, zo bychu dale čołmikować móhli. Po wječeri w młodowni dachu dźeń při kopańcy a wolejbulu wuklinčeć.
Klinča-li dudy po Slepom
Jubilejny festiwal najebać wjedrowe kapriole wuspěšnje woswjećili
Slepo je minjeny kónc tydźenja zaso dopokazało, zo za wulke kulturne podawki žane wulkoměsto njetrjebaš. Trjebaš jeničce wosadu, por dudow, angažowanych ludźi, kćějace lipy – a temperatury, při kotrychž samo pčołki najskerje wo městnje w chłódku rozmysluja.
Hižo njedźelu rano pokazowaše termometer 35 stopnjow. Nad Slepjanskej cyrkwju spinaše so njebjo, kajkež nakładnistwa pohladnicow lubuja: hłuboko módre, bjezmróčelowe a nimale na kič podhladne rjane. Lipy stejachu w połnym kćěwje a wuprudźachu swoju słódku wóń, mjeztym zo bě z krónow štoma njesprócniwe zynčenje słyšeć. Pčołki běchu po wšěm zdaću runje tak pilne kaž mnohe pomocnicy a mnozy pomocnicy, kotřiž běchu so měsacy dołho na tutón jubilejny kónc tydźenja přihotowali.
Dróhi jako žiwe jewišća
