Što směmy poprawom hišće jěsć?

štwórtk, 07. februara 2019 spisane wot:

Budyšin (CS/SN). Njewěstosć je wulka a mnozy so prašeja, što poprawom směmy hišće jěsć. Kompetentnje wotmołwi na to Drježdźanska poradźowarka za zežiwjenje Tessa Rehberg minjenu póndźelu na čitanju rjada „Budyska akademija“ na žurli statneje studijneje akademije Budyšin. Hnydom na spočatku wona lapidarnje­ rjekny, zo njech kóždy to jě, štož znjese. Přiwšěm pak je ličba aler­gikarjow a ludźi, kotřiž wěste žiwidła njeznjesu, w zašłych lětach přiběrała.

Alergije su „nadměrne reakcije imunostneho systema na poprawom nješkódne přirodne maćizny“. Často wustupitej rozdźělnej alergiji paralelnje. Tak reaguja na přikład na kćenjowy próšk brězy čućiwi tohorunja špatnje na sad. Potrjecheni měli tuž płody warić, dokelž horcota alergene rozpači. Tessa Rehberg w tym zwisku nimo toho wuzběhny, zo njeje sad zasadnje strowy, mnozy fruktozu njeznjesu. W tajkim padźe měli ludźo wjace zeleniny konsumować abo sad z njewobdźěłanym joghurtom kombinować. Industrielnje produkowane měšeńcy toho razu pak wona njeporuča.

Što wopřijeća kaž zastaranska połnomóc (Betreuungsvollmacht), staraćelska połno­­móc­ (Vorsorgevollmacht) a postajenje pacienta (Patientenverfügung) po­prawom­ konkretnje woznamjenjeja, a kotry dokument za sebje trjebam? Što so sta­nje, njeje-li w tym zmysle ničo rjadowane? Dosaha formular za tajke rjado­wanja a, hdyž haj, kotry formular wupjelnju a kak swoje přeća najlěpje sformu­luju, zo jednaja zamoł­wići w chutnym padźe po mojej woli? Kotre kopolaki móža so jewić? Na tajke­ a po­dobne­ prašenja wotmołwja Susann Sperling ze Sakskeje centrale za pře­trjebarjow na přednoškach. Mjez druhim čini to tež 30. januara we Woje­rowskej wotnožce pora­dźowarnje. Silke Richter je so z referentku projekta „Hospo­dar­ski škit přetrjeba­rjow“ rozmołwjała.

Knjeni Sperling, stej staraćelska połnomóc a postajenje pacienta přeco hišće tabu­temje?

Ruce do klina złožić njeje Gretel, kaž ju ludźo mjenowachu, zamóhła. Nětko je Margarethe Johanna Nowak z koła aktiwistow na prawdu Božu wotešła: w starobje 92 lět je Budyšanka zemrěła.

Zeznach ju po lěće 1990, jako so tež w sprjewinym měsće Budyšinje skupinka Černobylskeje iniciatiwy za to zasadźowaše, wot atomoweje hawarije strowotnje škodźenym dźěćom přebytk we łužiskej přirodźe zmóžnić. Wot toho časa je kóžde lěto skupina běłoruskich dźěći tež nam do Stróže na zahrodowy swjedźeń přijěła, a přeco bě Gretel Nowakowa jedna z prěnich a přeco zaso słyšach jeje prašenje: Móžu wam pomhać?

Pjerjo za hłowakaj nadrěli

póndźela, 14. januara 2019 spisane wot:
Něhdy su w nimale kóždej domjacnosći pjerjo drěli, wšako bě to jenička móžnosć, sej poslešćo a hłowak zhotowić. Na někotrych městnach tele dźěło tež dźensa wukonjeja, nic pak w prěnim rjedźe praktiskeho wuslědka dla, ale skerje zo bychu zhromadnosć hajili. Tak bě tomu minjene dny tež dwójce w Chróšćanskim Domje swj. Ludmile. Tam su sej na pjerjodrěće nimo wobydlerjow tež žony ze wsy a wokoliny přeprosyli. Stajnje bě jich nimale dwaceći žonow a kóždy raz knježeštej mjez nimi dobra nalada a rjana bjesada, jako wone pjerjo Wenclec swójby z Kamjeneje drějachu. Wužiwane budźe wone za dwaj nowej hłowakaj. Foto: Mónika Wenclowa

Ludźi česćownje přewodźeć

pjatk, 11. januara 2019 spisane wot:

Jězorinowy klinikum wotewrje nowu paliatiwnu staciju

Wojerecy (AK/SN). Po wosom měsacach twarskeho časa wotewru přichodnu wutoru we Wojerowskim jězorinowym klinikumje nowu paliatiwnu staciju. Změja tam šěsć stwow stajnje za jednoho pacienta. „Organizatorisce je wulke wužadanje, jich zastarać. Terapijowy plan a dnjowy­ wotběh chcemy indiwidualnje zestajeć a na potrěbnosće a přeća kóždeho jednotliwca wu­směrić“, podšmórny wčera fachowa lěkarka za nutřkownu medicinu a šef­lěkarka za geriatriju a paliatiwnu medicinu w jězorinowym klinikumje Michaela Stöckel. Wona je nowinarjam swój nowy wotrjad předstajiła.

Runja dalšim wosadam su tež w Chróšćanskej tuchwilu hwězdni spěwarjo po puću, zo bychu wobydlerjam žohnowanje přinjesli a sej wot nich pjenježny dar wuprosyli. W srjedźišću steji lětsa pomocna akcija za dźěći w Peruwje. Po tym zo su spěwarjow minjenu­ njedźelu w Chróšćanskej cyrkwi wužohnowali, pobychu woni mjez druhim pola Krawžic we wsy. Foto: Feliks Haza

Adwentna hudźba zaklinčała

pjatk, 21. decembera 2018 spisane wot:
Kaž kóžde lěto je tež lětsa w Kamjenskej chorowni maltezow swj. Jana w adwenće dohodowna hudźba zaklinčała. „Adwent je čas lěta z najmjenje słóncom“, měni duše­pastyr chorownje Vincenc Böhmer a dodawa, „přiwšěm smy pozbudźeni, do­kelž­ so na hody wjeselimy.“ K tomu přinošowali su adwentne koncerty. Pacientam, wopytowarjam a sobudźěłaćerjam chorownje zaspěwachu mjez druhim tež čłonojo Chróšćanskeho cyrkwinskeho chóra. Dujerjo Małowjelkowskeje bratrowskeje wo­sady su slěd zarjadowanjow tón tydźeń zakónčili. Foto: Feliks Haza

Nowe awto Choćebuskej tafli

srjeda, 19. decembera 2018 spisane wot:
Dypkownje do hód dóstachu sobudźěłaćerjo Choćebuskeje tafle Alberta Schweitzeroweho swójbneho skutka wčera popołdnju na Hrodowym naměsće nowy, z chłódźenskim systemom wuhotowany transporter. Awto, kotrež su z pomocu pjenježnych darow financowali, je nuznje trěbne. Wšako dyrbi Choćebuska tafla mjeztym 5 000 zapisanych potrěbnych wosobow zastarać, a ličba dale přiběra. Hłowny organizator zběrki bě Choćebuski Lions-club, kiž ma mjeztym 25 lět staru mužacu a dźesać lět wobstejacu žonjacu wotnožku. Pjenjezy zběrali běchu mjez druhim na Choćebuskich dohodownych wikach. Foto: Michael Helbig

Pjekarnja změje bórze kofejownju

srjeda, 19. decembera 2018 spisane wot:

Klóšterska pjekarnja w Pančicach-Kukowje přisłuša dźěłarni za zbrašenych swj. Michała. Rady tam wobydlerjo ze wsy kaž tež z wokoliny wšědnje čerstwe­ pječwo kupuja.

Pančicy-Kukow (SN/mwe). Wot lěta 2016 je na Budyskej dróze w Kamjencu mały pjekarski wobchod klóštra Marijineje hwězdy zaměstnjeny. Wot wutory do pjatka wot 6 do 13.30 hodź. a sobotu wot 7.30 do 9 hodź. předawaja tam čerstwe pječwo z Pančičanskeje klóšterskeje pjekarnje. Ta je wotnožka dźěłarnje za zbrašenych swj. Michała, kotruž Karin Cyžowa nawjeduje.

Mjeztym wobsteji Kamjenski wobchod dwě lěće. Při wotewrjenju předawanišća chcychu tam zamołwići z klóštra jenož „probowy přechod“ zarjadować. Dokelž pak su Kamjenčenjo pječwowe předa­wanišćo tak derje přiwzali, a dokelž jim a druhim chlěb a całty, tykanc, wosušk a poprjančki z klóšterskeje pjekarnje tak derje słodźa, nochcychu wobchod na žadyn pad zawrěć. „Je wažne, zo so jako klóšter a dźěłarnja za zbrašenych zjawnosći prezentujemy. Chcemy pokazać, kotre dźěła móža tež zbrašeni na dobro druhich dosć wušiknje wukonjeć, štož jim wjeselo wobradźa“, Karin Cyžowa podšmórnje.

Pytaja swěrnych pomocnikow

srjeda, 19. decembera 2018 spisane wot:

Kamjenc (SN/mwe). Kamjenske Černobylske towarstwo hižo lěta prózdninske přebywanje dźěći z běłoruskeho Budy Košeljowa organizuje. Tak dožiwichu holcy a hólcy wottam tež we Wotrowje a wokolinje w swójbach rjane prózdniny. Jedyn z hłownych organizatorow tajkich přebytkow bě Hubert Kokla z Pančic-Kukowa. Dźakowano jeho iniciatiwje běchu dźěći wuběrnje zastarane, móžachu so na wulětach a njezapomnitych dožiwjenjach ćělnje kaž tež dušinje wočerstwić.

Zo bychu potrěbnym z Budy Košeljowa kaž tohorunja na diabetes schorjenym dźěćom tež přichodnje pomhać móhli, prosy Černobylske towarstwo wo podpěru. „Mamy wulku starosć. Njetrjebamy nowe mocy jeno za njeposrědnje hladanje dźěći, ale runje tak za swoje organizatoriske a zarjadniske skutkowanje“, towarstwo namołwja. To rěka, zo pyta dalšich čestnohamtskich pomocnikow. Rady móža to tež šulske rjadownje być, kotrež sej hrajkanje z hóstnymi dźěćimi, pućowanje z nimi abo sportowanje jako projekt předewzaja?

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

Novi Sad – kulturna stolica Europy

nowostki LND