Berlin (dpa/SN). Stupacych kóštow w hladanju dla maja přidatne wolóženja za hladanja potrěbnych, ale tež wyše přinoški přińć. Zo bychu financnu stabilitu hladanskeho zawěsćenja a předwidźanych přiměrjenjow wukonow zawěsćili, móhł přinošk k 1. julijej „moderatnje wo 0,35 procentowych dypkow“ stupać, kaž z naćiska zwjazkoweho ministerstwa za strowotnistwo wuchadźa. Tón powěsćerni dpa předleži. Do toho su redakciska syć Němska (RND) a dalše medije wo tym rozprawjeli. Zo bychu hladanja potrěbnych doma wolóžili, je po naćisku wotpohladane, hladanski pjenjez wot 1. januara 2024 wo pjeć procentow zwyšić. Tež wolóžace přiražki za hladanja potrěbnych w hladarnjach maja přiběrać.

Minister Karl Lauterbach (SPD) je hižo signalizował, zo su wyše hladanske přinoški trěbne, chcedźa-li polěpšenja financować. Tuchwilu přinošk za zakonske hladanske zawěsćenje 3,05 procentow bruttomzdy wučinja, za ludźi bjez dźěći 3,4 procentow. SPD, FDP a Zeleni ­běchu tež w koaliciskim zrěčenju připowědźili, zo chcedźa hladanski přinošk „moderatnje“ zwyšić.

Situacija podobna

póndźela, 27. februara 2023 spisane wot:
Hladanske zawěsćenje bě 1. januara 1995 płaćiwosće nabyło. Krok bě trěbny, dokelž su kóšty za nošerjow socialneje pomocy dźeń a dale postupili. Štóž bě doma přiwu­zneho hladał, njemóžeše hižo na dźěło chodźić. Tomu hrožeše strach do socialneje pomocy padnyć. To samsne płaćeše za wosoby, kotrež hladachu w hladarnjach. Dźěło hladarkow a hladarjow je jara wažne. Tute dopóznaće je sej towaršnosć hakle minjene lěta wuwědomiła, dokelž jich mzdy dachu předołho trěbne připóznaće parować. Z přiměrjenjom mzdow hladanskeho personala wróći so stary problem, kotryž bě swój čas scyła k wutworjenju hladanskeho zawěsćenja wjedł. Wosebje w hladarnjach su kóšty přewšo postupili. Husto hladanja potrěbni a jich swójbni trěbne pjenjezy wjace nimaja, zo móhli městno hišće zapłaćić. Wostanje znowa jeno socialna pomoc. System z přidatnym pjenjezom wukmanić je prawje. To w času podróšenjow pak tych z niskej mzdu abo rentu přidatnje poćežuje. Axel Arlt

Pućowanje pampucha po ćěle

póndźela, 20. februara 2023 spisane wot:

„Posłuchaj lěkarja, prjed hač jeho ­trjebaš!“, serbske přisłowo namołwja.

Tuž wěnuje so student mediciny ­Pětr Dźisławk znatym a mjenje znatym chorosćam, zo by je ­čitarjam trochu ­bliže rozłožował (14).

Požiwanski system je žiwjenjawažny rjećaz mnohich organow, kotryž zmóžnja čłowječemu ćěłu awtonomne zastaranje z wutkami, witaminami a dalšimi ma­ćiznami. Předstajmy sej, zo kusnjemy ­do póstniskeho pampucha. To wšak njeby bjez prěnjeho ćělesa požiwanskeho systema, mjenujcy erta móžno było. Zuby su esencielne za rězanje, torhanje a rozkuskowanje cyroby, jazyk za póžěranje a wjacore žałzy za produkciju slinow. Sliny wobsteja k něhdźe 99 procentam z wody a jednoho procenta dalšich ma­ćiznow. Su to předewšěm encymy, ­kotrež hižo w erće cyrobu předźěłać započinaja.

Hojenje njeje móžne

srjeda, 15. februara 2023 spisane wot:

„Posłuchaj lěkarja, prjed hač jeho ­trjebaš!“, serbske přisłowo namołwja.

Tuž wěnuje so student mediciny ­Pětr Dźisławk w nowej seriji znatym a mjenje znatym chorosćam, zo by je ­čitarjam trochu bliže rozłožował (13).

Tydźenja wěnowachmy so procesej nastawanja cirozy jatrow. Zo alkohol a njestrowe zežiwjenje při tym wulku rólu hrajetej, čitarjow zawěsće překwapiło njeje. Jeničce 35 procentow pacientow z naj­raznišim stopjenjom cirozy jatrow, kotruž mjenujemy Child C, dlěje hač lěto přežiwi.

Stani Nawka z Hamburga rozprawja wo skutkowanju Hamburgskeje misije, kotruž wosobinsce sobu podpěra.

Blisko hłowneho dwórnišća w Hamburgu bu kónc januara po jenož 11 twarskich měsacach nowa dwórnišćowa misija přepodata. Płoninu něhdźe 400 kwadratnych metrow wulkeho a pjeć milionow eurow droheho twara, kotryž bu wot Němskeje železnicy (DB) financowany, město Hamburg wobsedźi. DB dóstanje za to areal za planowane parkowanišćo kolesow wot města, štož je hnydom za dwórnišćom.

Hamburgska misija je druha najstarša tajka hospoda w Němskej (wot 1895 sem), mjeztym je jich na wšěch sto po cyłym kraju. Sobudźěłaćerjo staraja so wo pućowacych, kotřiž druhdy jenož nachwilnje pomoc trjebaja, wo zbrašenych, abo maćerje z dźěćimi. Runje tak pomhaja sobudźěłaćerjo ludźom, kotřiž njemóža bjeze wšeho sami z ćaha wulězć abo do njeho zalězć. Tohorunja přewodźuja při­stajeni dźěći programa „Kids On Tour“, kotřiž su sami z ćahom po puću.

Socialne hospodarstwo?

srjeda, 08. februara 2023 spisane wot:
Scena: rentnar naprašuje so w apotece za žiwjenjatrěbnym insulinom – dodawanje pak je hakle zaso w nowembrje móžne, běše wotmołwa. Jenož jedyn přikład reality. Situaciju zawinował je mjez druhim trend globalizacije we wičnym hospodarstwje, kotremuž je wězo tež farmaindustrija slědowała. Bohužel dožiwjamy nětko, wosebje za čas wójny w Ukrainje, zo globalne mechaniki hospodarstwa hižo njefunguja – dodawanske rjećazy su přetorhnjene. ­Diskusija wo trěbnej regulaciji swobodnych wikow, znajmjeńša we wěstych ­wobłukach, njeje drje nowa. Tuchwilna akutna situacija w našich apotekach pak hišće raz jasnje na to pokazuje: stat dyrbi zapřimnyć a tu swoju socialnu zamołwitosć přewzać! Wšako dźe wo nic mjenje hač zawěsćenje strowotneho zastaranja ludnosće! Wot Ludwiga Erharda postulowany wobrot socialneho wičneho hospodarstwa je w Němskej přeco hišće płaćiwy, kelkož wěm. Kak wulki socialny podźěl při tym je, so prašam. Milan Pawlik

Přewjele jatram škodźi

póndźela, 06. februara 2023 spisane wot:

„Posłuchaj lěkarja, prjed hač jeho ­trjebaš!“, serbske přisłowo namołwja.

Tuž wěnuje so student mediciny ­Pětr Dźisławk w nowej seriji znatym a mjenje znatym chorosćam, zo by je ­čitarjam trochu bliže rozłožował (12).

Hody, nowe lěto, ptači kwas, póstnicy – kónc stareho a spočatk noweho lěta mamy tójšto swjedźenjow a nałožkow pěstować, prjedy hač „wuchowa“ nas póstny čas před hejsowanjom. Na wjetšinje mjenowanych podawkow wšak so derje jě a pije. Zo přewjele tuka a alkohola strowoće runjewon njetyjetej, drje je powšitkownje znate, přiwšěm wjetšina čło­wjekow hakle reaguje, hdyž je škoda hižo naparana. Jara znata a struchła chorosć, kotraž so ze žiwjenskim stilom zwjazuje, je jatrowa ciroza. Je to takrjec kónčny ­stadij mnohich chroniskich schorjenjow jatrow. W Němskej ćerpi 300 000 do 400 000 ludźi na jatrowu cirozu, dwójce telko muži kaž žonow. Tak słuša ke chorobam, kotrež so často jewja, byrnjež dobra prewencija za kóždeho móžna była.

Blečki prawidłownje přepytować

wutora, 31. januara 2023 spisane wot:

„Posłuchaj lěkarja, prjed hač jeho ­trjebaš!“, serbske přisłowo namołwja.

Tuž wěnuje so student mediciny ­Pětr Dźisławk w nowej seriji znatym a mjenje znatym chorosćam, zo by je ­čitarjam trochu bliže rozłožował (11).

Budma abo pihi drje kóždy čłowjek na swojej koži ma. Husto wužiwamy zapřijeći synonymnje, štož je medicinsce tež absolutnje korektne. Jedna so wo blečki, nastawace přez bujny róst melanocytow, bańkow, kiž tworja pigment kože melanin. W našej towaršnosći stej so hladajo na proces nastaća blečkow rozdźělnej wurazaj zadomiłoj. Budma su pozdatnje přinarodźene. Něhdy ludźo tukachu, zo jeničce mać dźěsću mjenje abo bóle markantne wosebitosće kože dale dawa, čehoždla su wone w němčinje tež tak pomjenowane. Němski wuraz za pihi ­zwuraznja, zo zwjazowachu naši prjedownicy hromadki kóžneho pigmenta něhdy z chorosćemi jatrow, kotrež so ­runje kaž pihi hakle w běhu žiwjenja ­wuwiwaja. To wšak je njezmysł.

Kóžde pjate dźěćo wohrožene

štwórtk, 26. januara 2023 spisane wot:

Drježdźany/Gütersloh (dpa/SN). Kóžde pjate dźěćo a kóždy třeći młody dorosćeny w Sakskej su wot chudoby wohroženi. Tole wuchadźa ze studije, kotruž je dźensa załožba Bertelsmann wozjewiła. Loni bě potajkim 131 705 dźěći a 87 301 młodych dorosćenych w starobje 18 do 25 lět wot chudoby wohroženych. Najbóle po­trjecheni su samostejace starši a swójby z wjace hač třomi dźěćimi. „Štóž jako młody čłowjek w chudobje wotrosće ma hladajo na přichod špatniše wuhlady“, wuswětli Anette Stein ze załožby.

Po cyłym Zwjazku bě loni něhdźe 2,88 milionow dźěći wot chudoby wohroženych. Nastupajo młodych dorosćenych běchu to 1,55 miliony. We přirunanju z krajemi na wuchodźe Němskeje leži kwota w Sakskej snadnje nad přerězkom (32,5 procentow). W zapadnej Němskej bě jich porno tomu w přerězku 24,2 procentow.

Prěni króć po pjeć lětach su ličby chudych dźěći a młodych dorosćenych jasnje stupali. Přičina toho su mjez druhim tež ćěkancy z Ukrainy, kotrychž su w studij sobu zapřimnyli.

Wojerecy (SN). Tež w strowotnistwje digitalizacija pokročuje. Tak je we Wojerowskim klinikumje Łužiska jězorina wjele projektow planowanych a samo hižo zwoprawdźenych. Wulki dźěl spěchowanskich pjenjez dósta chorownja na zakładźe zakonja za přichod chorownjow (KHZG). K tomu słušeja na přikład elektroniska powěsćernja za infekciske chorosće přez přizjewjenski portal Roberta Kochoweho instituta, z kotrymž w klinikumje wot lońšeho septembra dźěłaja. Tohorunja móža lěkarjo zranjenja pacientow elektronisce dokumentować. Tohodla njeje hižo dokumentacija na papjery w aktach pacienta trěbna.

nowostki LND