W Domje Měrćina Nowaka w Njechornju je so znowa kruh přećelow doma zetkał. Tamniša Domowinska skupina chce jutrownu a swjatkownu póndźelu wot 14 do 18 hodź. wšitkich zajimcow do domu přeprosyć a wopytowarjow z kofejom a tykancom ­pohosćić. Na njedawnym zarjadowanju běchu sej Trudlu Malinkowu přeprosyli, kotraž z wosobinskich dopomnjenkow ­powědaše, što je so z domom w Njechornju w 1990tych lětach stało. Dr. Betina Kaunowa rozprawješe, kotre móžnosće za ­koncepty w druhich muzejach Sakskeje eksistuja a što móhło so w Njechornju zwoprawdźeć. Foto: Leńka Thomasowa

Spěwali a wo hodernyksu zhonili

wutora, 15. apryla 2025 spisane wot:
Krasne nalětnje wjedro je minjenu sobotu 14 ludźi ze Slepoho a wokoliny wužiło a poda so na pućowanje podłu Saksko-Braniborskeje hranicy. Při idyliskim haćiku čitaše jim rěčna motiwatorka projekta ZARI Juliana Kaulfürstowa powědku wo hodernyksu (wódnym mužu tamnišeje kónčiny). Po tym, zo běchu w hajku njedaloko Lěska derje schowane stare swójbne pohrjebnišćo wopytali, měrjachu so zaso wróćo do Slepjanskich stron. W přestawce zakantori Kaulfürstowa spěwaj „Rjana Łužica“ a „Kak stupa so lóštnje a wjesele“, a pućowarjo spěwachu sobu. Na druhim boku notoweho łopjena nańdźechu woni serbske słowa a wobroty, kotrež so tematisce k čarje hodźachu. Čaru bě Hync Rychtaŕ wupytał, kotryž pućowanja wot lěta 2023 zhromadnje z rěčnej motiwatorku přewjeduje. Foto: ZARI/Juliana Kaulfürstowa

Krótkopowěsće (15.04.25)

wutora, 15. apryla 2025 spisane wot:

Wupućowarjo na jewišću

Budyšin. Němsko-Serbske ludowe dźiwadło hotuje so na prapremjeru lětušeje delnjoserbskeje inscenacije „Pórajśo se wen do swěta“. Hudźbno-sceniska kolaža z pjera Esther Undisz, kotraž zamołwja zdobom režiju, wobswětluje wosud prěnich serbskich wupućowarjow, kotřiž su sej Łužicu wopušćiwši nowu domiznu w Awstralskej a Texasu pytali. Prěnje předstajenje budźe 26. apryla w Hochozy.

Skandal na kubłanskej jězbje

Zhorjelc. Wobraz šulerjow 9. lětnikow ze Zhorjelskeje Wyšeje šule Scultetus, zhotowjeny na kubłanskej jězbje do Auschwitza­, je rozhorjenje wuwabił. Štyrjo šulerjo pokazaja na nim prawicarskoekstremistiski symbol „white power“. Jedyn ze šulerjow je wobraz na Instagramje wozjewił. Nawodnistwo šule je spěšnje reagowało a šulerjow chłostało.

Pytaja wabjenske modele

Budyšin (CRM/SN). Měšćanski muzej Budyšin je njedawno wospjet na koncert mjez wustajenymi eksponatami přeprosył. Hižo wot 12. oktobra zašłeho lěta je w domje při Žitnych wikach reprezentatiwna wosebita wustajeńca z mólbami, grafikami, ilustracijemi a plakatami za dźiwadło a film tworjaceje wuměłče Jutty Mirtschinoweje zarjadowana. Narodźiwši so 1949 w tehdomnišim Karl-Marx-Stadće je wona w Budyšinje wotrostła a na bywšej Rozšěrjenej wyšej šuli Friedrich Schiller maturowała. W Lipsku a Berlinje studowaše wuměłstwo a bě mišterska šu­lerka Wernera Klemke. Pozdźišo přewza rady tohorunja nadawki w Ludowym nakładnistwje Domowina. Prěnička z jeje ilustracijemi běše „Kito husličkar“ Gerata Hendricha. Wopytowarjo wustajeńcy wuhladachu we witrinje tuž tež mnohe serbske titule. Dźakowano jeje wuměłstwu bu někotrežkuli ilustrowane wudaće za čas NDR jako najrjeńša kniha wuznamjenjene.

Njedawno přewjedźe naša rjadownja 7-1 Serbskeho gymnazija Budyšin při lěsu pola Lišeje Hory swój pućowanski dźeń. Tam sej wjetšina z nas z kolesom dojědźe. Po krótkim rozjasnjenju rozrjadowachmy so na dwě skupinje. Prěnja běše z hajnikom Michałom Zahonom w lěsu po puću a zhoni zajimawe fakty wo lěsu a jeho funkcijach. Mjeztym je druha skupina z Romanom Wjeselu, našim rjadowniskim wučerjom Měrkom Pohončom a dalšimi pomocnikami małe štomiki na kromje lěsa sadźeć započała.

Jako běše prěnja skupina zaso z lěsa wróćo, tamna hižo pilnje dźěłaše. Pozdźišo so skupinje měnještej. K dopołdnišej přestawce běchu wšitcy zaso zhromadźeni. Mužojo přinjesechu nam dwaj kašćikaj limonady jako mału překwapjenku. To nas wšitkich zwjeseli. Po přestawce so dachmy so zaso do dźěła. Jedyn wury dźěru, tamny sadźi štomik a pjeršć kruće stepta. Při dźěle bjesadowachmy a tak jedyn štomik po druhim do zemje sadźachmy.

Přednošuje we wustajeńcy

póndźela, 14. apryla 2025 spisane wot:
Budyšin. We wobłuku wustajeńcy „Što rěka tu mjeńšina?“ přeprošuje Serbski muzej Budyšin na přednošk dr. Cordule Ratajczakoweje, nawodnicy rěčespyta projekta ZARI na temu „Wot bolostneho woněmjenja k ćežkemu wróćenju serbšćiny. Dohlad do rěčnych biografijow z ewangelskeje Hornjeje Łužicy“. Přednošk wotměje so srjedu, 16. apryla, w 19 hodź w Serbskim muzeju. Dr. Cordula Rataj­czakowa je so we wobłuku swojeho slědźenja z 30 wosobami ze serbskich kónčin Hornjeje Łužicy rozmołwjała, kotřiž serbšćinu w swójbje nawuknyli njejsu. Wona wobswětla wosobinske nazhonjenja a wužadanja, kotrež běchu z womjelknjenjom serbskeje rěče w swójbje zwjazane. Tež puć k wozrodźenju a nawrótej serbšćiny slědźerka tematizuje. Hižo we 18 hodź. su zajimowani wutrobnje na wodźenje po wustajeńcy z kuratorom dr. Robertom Lorencom přeprošeni.

We wsy wostanje bórze ćma

póndźela, 14. apryla 2025 spisane wot:

W Rownom sćežory za wjesne wobswětlenje wottwarja

Rowno (CK/SN). W druhim połlěće maja so w Rownom, wjesnym dźělu Slepoho, milinowe kable zhubić. Tež k tomu słušace sćežory energijowy zastaraćel Mitnetz wotstroni. To so na wjesne wobswětlenje wuskutkuje. Kaž twarski nawoda Steffen Seidlich na zašłym posedźenju Slepjanskeje gmejnskeje rady informowaše, potom na Wjesnej dróze a na pódlanskich pućach kaž na přikład na Grodkowskej dróze ćma wostanje.

Hród přeprošuje na zběhanku

póndźela, 14. apryla 2025 spisane wot:

Radwor (SN/MkWj). Gmejnsku zhromadźiznu hinašeho razu móžachu woleni zastupnicy Radworskeje gmejny a hosćo minjenu srjedu w sydarni swojeho gmejnskeho zarjada dožiwić. Dokelž njebě wjesnjanostka Madeleine Rynčowa přitomna, zastupowacy wjesnjanosta Maik Wirrig wuradźowanje nawjedowaše, kotryž wšak tajke dźěło zwučeny njeje.

Hižo dnjowy porjad pokaza, zo so zasadnych problemow gmejny přimać nochcedźa. Tak su hnydom štyrjoch nawodow wjesnych woborow w zastojn­stwje wobkrućili, kotrychž běchu wohnjowi wobornicy mjez sobu wuzwolili.

Zastupowacy wjesnjanosta wo tym informowaše, zo su přepytowanje fachowče nastupajo muchi w krajnoradnym zarjedźe wuhódnoćili. Jako sćěh toho su nětko tak mjenowany monitoring muchow zahajili, kotryž ma hač do kónc ­oktobra trać. Wobydlerjo protokoluja wšědnje daty, zo móhli na jich zakładźe skónčnje zwěsćić, zwotkal muchi woprawdźe přińdu. Inwazija muchow ludźi stajnje zaso znjeměrnja. Wobzamknyli su tež dalše wudawki k wobstaranju dweju noweju jězdźidłow wohnjoweje wobory.

Zhromadne zwučowanje wohnjowych woborow, wuchowanskich sanitetarjow, techniskeho pomocneho skutka a dalšich je so sobotu na stanowanišću w Němskich Pazlicach wotměło. Wotpowědnje zwučowanskemu scenarijej bě na stanowanišću mócny wichor zachadźał, při kotrymž so hač do 150 ludźi zrani. Něhdźe 230 wuchowarjow zwučowaše, kak měli w tajkim padźe jednać. Mjez druhim natwarichu městnosć, hdźež zranjenych zhromadźichu, jich rozdźělichu a wottam do chorownjow dowjezechu. Foto: xcitepress/Domenic Prater

Ličby wuwabjeja diskusiju

póndźela, 14. apryla 2025 spisane wot:
Lipsk (SN). Po cyłej Łužicy je pječa „aktualnje 50 do 100 kompetentnych rěčnikow delnjoserbšćiny.“ Tole je wuslědk přepytowanja Tilla Wojta a Sabine Asmus, kotrajž dźěłataj na Lipšćanskim instituće za sorabistiku. „Kompetentni rěčnicy so za to definuja jako wosoby, kotrež móža rěč nadregionalnje a we wšitkich rěčnych domenach wužiwać a kotrež maja wšitke rěčne zamóžnosće (rěčenje, rozumjenje, pisanje, čitanje), při čimž njetrjebaja kóždy subsystem rěče bjez brachow wobknježić“, pisataj wědomostnikaj w swojim nastawku. Za tutej dosć abstraktnej definiciju chowa so rěčny niwow, kotryž je blisko maćernorěčnemu. Za swoje trochowanje kompetentnych rěčnikow analyzowaštaj Wojto a Asmus aktualne ličby wšelkich akterow w Delnjej Łužicy. Tež němske telewizijne wusyłanje Tagesschau je so ze studiju zaběrało. Swoju kritiku zwurazni tam Měto Nowak, wědomostny sobudźěłaćer Serbskeho instituta w Choćebuzu. Wón měni, zo je definicija kompetentnych rěčnikow w studiji přewuska, wšako „tež němscy maćernorěčni wšě formy swojeje maćeršćiny perfektnje njewobknježa“.

HSSL25

LND onlineshop 2026

Chróšćan Šulerjo

Nowe poskitki knihow LND namakaće w lětušim wudaću Nowinkarja!

Nowinkar 2025