Washington (dpa/SN). Bywši prezident USA Bill Clinton je po informacijach medijow nětko tola zwólniwy, we wobłuku přepytowanjow skandala wokoło seksualneho złóstnika Jeffreyja Epsteina před kongresom USA wuprajić. Clinton je tomu přizwolił, zo by so hrožacemu sudniskemu jednanju nječesćenja kongresa dla wuwinył. Epstein bě wjele lět zhromadnje z druhimi mužemi žony znjewužiwał. We wotpowědnych dokumentach so tež mjeno Clintona jewi.
Zastojnicy dóstanu kamery
Minneapolis (dpa/SN). Zastojnicy wjele diskutowaneho zarjada za imigraciju ICE maja při swojich dwělomnych zasadźenjach přećiwo pozdatnym ilegalnym w USA přichodnje kamery nosyć. Tole je ministerka za škit domizny Kristi Noem zdźěliła. Ručež su pjenježne srědki přewostajene, chcedźa program tak mjenowanych bodycamow na cyły kraj rozšěrić. Po namócnej smjerći dweju staćanow USA při racijach ICE běchu sej demokraća w parlamenće tajke kamery žadali.
Merz za samostatnosć Europy
Wiesbaden (dpa/SN). Podźěl wot chudoby wohroženych ludźi w Němskej je minjeny čas dale rozrostł. Tole zwěsća Zwjazkowy statistiski zarjad we Wiesbadenje. Něhdźe 13,3 miliony ludźi w Němskej mějachu naposledk dochody pod mjezu hrožaceje chudoby. To bě 16,1 procent wšeje ludnosće. Před lětom wučinješe tónle podźěl hišće 15,5 procentow.
Po definiciji Europskeje unije je wot chudoby wohroženy, kiž ma mjenje hač 60 procentow přerěznych dochodow ludnosće k dispoziciji. Lěta 2025 wučinješe tuta mjeza za samostejacych w Němskej 1 446 eurow měsačnje a za domjacnosće ze staršimaj a dwěmaj dźěsćomaj pod 14 lětami 3 036 eurow.
Wot chudoby chětro wohroženej stej dwě skupinje ludźi: 30,9 procentow samobydlacych a 28,7 procentow samokubłacych měješe dochody pod mjezu chudoby. Bjezdźěłni su ze 64,9 procentami najbóle wot chudoby wohroženi.
Rejza Šěnowa z Budyšina ma přispomnjenje k Předźenakej (30. 1.26).
Jara zajimawy přinošk Benedikta Cyža w pjatkownym Předźenaku wuwabi we mi při wšej chutnosći wobsaha tola posměwk. Do teksta bě sej mały čerćik zaběžał. Rozeznawać měli ćišćernju (Druck-erei) a čisćernju (Reinigung)
Pawoł Krječmar cyle wěsće njeje žanu čisćernju, potajkim někajku rjedźernju přewzał, kotraž je so 8. oktobra 1945 w Rumburgu załožiła a tule po cyłym teksće šeri, ale tam bě so załožiła ćišćernja.
Zawěsće tež njewotměwachu so wólby delegatow na hłownu zhromadźiznu ŁSZNW 27. januara 1945, ale 1946.
Lipsk/Magdeburg/Erfurt (dpa/SN). Po warnowanskich stawkach je zjawny bliskowobchad w Sakskej, Durinskej a Saksko-Anhaltskej dźensa zaso zaběžał. Tak zdźělichu wobchadne zawody mjez druhim w Halle a Lipsku dźensa rano na swojich internetnych stronach, zo je warnowanski stawk skónčeny. Pola Drježdźanskich wobchadnych zawodow je informacija wo běžnym stawku z internetneje strony šmórnjena. Tramwajki a busy zaso normalnje jědu.
Druhe wobchadne zawody kaž w Magdeburgu, Kamjenicy abo Erfurće běchu hižo wčera připowědźili, zo su busy a nadróžne wot dźensnišeho ranja něhdźe 2.30 hodź. zaso po puću.
Dźěłarnistwo ver.di bě wčera w běhu tuchwilnych tarifowych jednanjow do cyłodnjowskeho warnowanskeho stawka namołwjała. Busy a tramwajki zwjetša wjace njejědźechu. Potrjechene běchu štyri wulke města w Sakskej, tři města a regiony w Saksko-Anhaltskej a jědnaće w Durinskej. Wosebje w powołanskim wobchadźe so tole sylnje wuskutkowaše.
Plauen (dpa/SN). Město Plauen hotuje so z połnej paru na to, wuhotować jako hosćićel „Dźeń Saksow 2027“. Staflowy stab je wyši měšćanosta Stefan Zenner (CDU) wčera wot wyšeho měšćanosty Sebnitza Ronalda Kretschmera přewzał. Sebnitz bě loni 31. Dźeń Saksow wuhotowali. Najwjetši swjatk swobodneho stata zarjaduja wot lěta 2023 jenož hišće po dwěmaj lětomaj.
Vogtlandski Plauen pokazuje předewšěm na swoje nazhonjenja: Lěta 1997, runje před 30 lětami, běchu tam hižo raz z hosćićelom ludoweho a towarstwoweho swjedźenja. „Je to wulke a zdobom naročne wužadanje. Zdokonjamy pak to“, wyši měšćanosta Zenner rjekny.
Při wšěm planuja hižo nětko nowostku w Plauenje: Klětu wotměje so swjedźeń wot 18. do 20. junija. Tak njezarjaduja wulki wjeršk swobodneho stata wjace prěni kónc tydźenja w septembru, ale runočasnje z tradicionalnym Plauenskim swjedźenjom cankow.
Před sudnistwom zamołwić dyrbi so wot dźensnišeho najstarši syn norwegskeje krónprincesny Mette-Marit. Marius Borg Høiby je po přeswědčenju statneho rěčnistwa wjacore žony wumocował a splažnje znjewužiwał. Někotre z nich je wón znjewužiwał, jako spachu a je njeskutki filmował. Cyłkownje 38 dypkow skóržby wopřijeja tež domjacu namóc, wobškodźenja a drogowe a wobchadne delikty. Wobskorženeho su sobotu zajeli.
Šěsć dalšich tydźenjow zymy w USA je sławny bobak (Murmeltier) Phil ludźom wěsćił. W městačku Punxsutawney w zwjazkowym staće Pennsylvania su so jeho na swjedźenju Swěčka Marije – połojcy zymskeho počasa – z oraklom prašeli, hač so zyma bórze pominje abo nic. Prašenje bě, hač widźi Phil swój sćin. Bohužel bě wuslědk na njedobro wšěch, kotřiž so bórzomneho kónca zymy nadźijeja.
Vatikan (B/SN). Bamž Leo XIV. žada sej škitne naprawy přećiwo znjewužiwanju kumštneje inteligency (KI). „Wjetšinje čłowjeskeje kreatiwity hrozy strach, zo so přez KI naruna. Přez nju stanu so ludźo z pasiwnymi konsumentami njereflektowanych myslow, njelubych anonymnych a njeawtorizowanych produktow. Za jich spóznaće trjebamy ‚digitalne alfabetizowanje‘. Jenož tak móžemy wobšudnistwu kumštneje inteligency zadźěwać.“
Podpěra Ukrainje
Kijew (B/SN). Na njedźelnej Božej mši na Pětrowym naměsće je bamž Leo XIV. namołwił: „Apeluju na wšěch, prócowanja k zakónčenju wójny dale zesylnić.“ Ukrainski wonkowny minister Andrij Sybiha dźakuje so bamžej za pomoc, za dotalne 260 jězdźidłow z pomocnymi srědkami, za ultrazwukowe nastroje, generatory a wosom chorobnych awtow.
Bamž mudrje wobkedźbuje
Hodźij. Na kantoraće w Hodźiju je Serbski wosadny zwjazk zawčerawšim swoju hłownu zhromadźiznu wotměł. Na nju bě 21 čłonow a hosći z tradicionelnych němsko-serbskich ewangelskich wosadow Hornjeje Łužicy přichwatało.
Superintendent Krystof Rummel rozprawješe wo wosadnym dźěle lěta 2025. Wjerški běchu Serbski ewangelski kónc tydźenja w Hainewaldźe, Serbski cyrkwinski dźeń w Husce a ekumeniski dworowy swjedźeń w Hrubjelčicach. Za lěto 2026 přihotuja mjez druhim zaso Serbski ewangelski kónc tydźenja wot 10. do 12. apryla w Hainewaldźe a Serbski cyrkwinski dźeń 13. a 14. junija we Wojerecach.