Migraciji so raznje spjećuja

wutora, 19. decembera 2017 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). W čěskej stolicy wotmě so minjeny kónc tydźenja konferenca europskich mocow, wustupowacych přećiwo migraciji cuzych. Wuwołani jich nawodni zastupnicy, kaž předsyda nižozemskeje ultraprawicarskeje Strony za swobodu Geert Wilders abo šefina ekstremisti­- skeje francoskeje Narodneje fronty Marine Le Pen a dalši tohole razu, zhromadźichu so w Praze na přeprošenje čěskeho „reprezentanta“ Tomija Okamury. Jeho nowa strona Svoboda a přímá demokracie (SPD) bě jako wotpowědnik tajkeje zmyslenosće při parlamentnych wólbach wjace hač dźesać procentow hłosow dóstała.

Tenor na zarjadowanju bě wotpoka­zanje Europskeje unije w nětčišej formje a wuzběhowanje narodnych swojoraznosćow kaž tež razne spjećowanje přećiwo migraciji. Wilders so nadźija, zo Čěska masowu migraciju dale wotpokaza. Čecham wón wuswědči, zo su rjekowski narod. Za namołwu, na kóždy pad wobchować narodnu suwerenitu, žněješe wón hrimo­tace owacije, rozprawja powěsćernja ČTK. Něšto stow ludźi je přećiwo konferency protestowało, tak z plakatami „Hańba“ abo „Přećiwo fašistam“.

Wot bankiera k premierej

pjatk, 15. decembera 2017 spisane wot:

Změna na křesle pólskeje ministerskeje prezidentki njewočakowana

Waršawa. Ministerska prezidentka Pólskeje Beata Szydło je 7. decembra swoje zastojnstwo złožiła. Hižo dźeń pozdźišo prezident Andrzej Duda wotstup premierki přiwza a powoła ministra za financy, hospodarstwo a wuwiće Mateu­sza Morawieckeho, bywšeho bankiera, na jeje městno. Změna premiera hižo po połojcy knježerstwoweje doby je Polakow překwapiła. Nichtó njewěri, zo je Beata Szydło sama tak rozsudźiła, wšako bě mjez mnohimi wobydlerjemi kraja připóznata. Medije su sej wěste, zo bě to rozsud předsydy strony Prawo a sprawnosć (PiS) Jarosława Kaczyńskeho. Wón je premierku takle rozžohnował: „Mamy knjeni Szydło po rukomaj a nohomaj košić jako dźak za jeje wuběrne dźěło.“

Ludźo pak njemóža sej předstajić, zo su tele słowa sprawnje měnjene. „Skřiwdźili su našu Beatku“, su wobydlerjo jeje ródneje wsy nade wšo zrudźeni. „Wona bě wulkotna premierka. Nic za bohatych, ale za jednorych ludźi – tajkich kaž my.“

Słowaksku wopytał

štwórtk, 14. decembera 2017 spisane wot:
Bratislava (SŽ/K/SN). „Z dopokazom dobreje wzajomnosće našeju narodow je, zo sym před někotrymi dnjemi pomjenował přisłušnika słowakskeje narodneje mjeńšiny Andreja Babiša za premiera Čěskeje republiki.“ Tole zwurazni čěski prezident Miloš Zeman wutoru w stolicy susodneho kraja, wozjewja słowakska powěsćernja TASR. Po tradiciji bě Zemana jeho poslednja wukrajna wizita do zakónčenja mandata wutoru do bratrowskeje Słowakskeje wjedła. Zetkał je so ze swojim kolegu Andrejom Kisku. Po zhromadnym wobjedźe połožištaj wonaj wěncy při pomniku Čěskosłowakskeje statnosće a při wopomnišću Milana Rastíslava Štefanika, kiž bě 1918 jedyn ze sobuzałožićelow Čěskosłowakskeje.

Wumjetuja cenzuru

srjeda, 13. decembera 2017 spisane wot:

Waršawa (dpa/SN). Pólska rozhłosowa rada je rozprawnistwo priwatneho sćelaka TVN24 wo protestach přećiwo knježerstwu w zwisku z krizu parlamenta loni w decembrje z rekordnej pokutu pochłostała a tak debatu wo cenzurje zbudźiła. „Woni medijam hubu zakazuja“, kritizuje pólska žurnalistka Dominika Wielowieyska z Gazety Wyborczeje wobzamknjenje na twitteru.

Kaž rozhłosowa rada wozjewi, je sćelak z wašnjom rozprawow „njezakonske a wěstotu wohrožace jednanja propagował“. Za to wupraji rada sćelakej pokutny pjenjez nimale 1,5 milionow złotych (něhdźe 350 000 eurow). Tak wulka dotal hišće žana pokuta njebě.

Sćelak TVN24 je připowědźił, so pře­ćiwo chłostanju wobarać chcyć.

Doma wulce akceptowany

wutora, 12. decembera 2017 spisane wot:

Moskwa (ČŽ/K/SN). Přichodnym wólbam prezidenta Ruskeje federacije klětu w měrcu smě nětčiša hłowa stata Wladimir Putin jako kandidat woměrje napřećo hladać. Chwala dźě sej tuchwilu nic mjenje hač 82 procentow wobydlerjow kraja jeho skutkowanje jako prezident. Tole rozprawjeja z ruskeje stolicy čěske nowiny, powołujo so na přisłušne zwěsćowanje agentury VCIOM.

Dźěławosć ministerskeho prezidenta Dmitrija Mjedwjedewa 54 procentow woprašanych wobydlerow pozitiwnje hódnoći, tu jeho knježerstwa samo 56 procentow.

Putin bě njedawno składnostnje wopyta awtomobilownje GAZ w Nižnim Nowgorodźe dźěławym tamnišeho zawoda wozjewił, zo wotmysli wón za zastojnstwo hłowy stata znowa kandidować. Zhromadźeni to wyskajcy witachu, wótře wołajo: „GAZ je za Was, GAZ steji za Wami.“ Jasne hišće njeje, hač nastupi Putin „sam za sebje“ kaž w lětomaj 2000 a 2004 abo jako kandidat knježerstwoweje strony Jednotna Ruska kaž lěta 2012.

Kriza w strowotnistwje

wutora, 12. decembera 2017 spisane wot:

Varnsdorf. Dołhodobne ćeže w zawě­sćenju zakładneho a fachowolěkarskeho zastaranja we Varnsdorfje a Šluknovskim wuběžku su dźeń a wjetše. Přičina toho je přiběraca staroba stomatologow a praktiskich lěkarjow, kotřiž dźěławosć bjez personalneho narunanja w swojich praksach zakónčeja. Kónc tohole lěta zawrjetej we Varnsdorfje dwě stomatologiskej praksy. Tak budźe wot 1. januara w pomjeznym měsće­ wjac hač 2 000 pacientow bjez zubnolěkarskeho zastaranja. Mnozy wobydlerjo z Varnsdorfa kaž tež z wokoliny hižo dźensa termina pola stomatologi dla hač do Libereca, Českeje Lípy abo Děčína­ jězdźa. W Děčínskim wokrjesu přestanje mjenujcy 31. decembra 2017 cyłkownje sydom stomatologow skut­kować, z nich štyrjo w Šluknovskim wuběžku. Porno tomu jenož dwě nowej lěkarce do Děčína přińdźetej.

ČSSR rozdźělić prawje było, ale …

wutora, 12. decembera 2017 spisane wot:

Štwórć lětstotka tomu budźe, zo je zašoł zhromadny stat Čechow a Słowakow. Rozdźělenje Čěskosłowakskeje republiki (ČSSR) ma wjetšina ludźi wobeju krajow mjeztym za prawu kročel. Přiwšěm matej dwě třećinje za zmylk, zo njebu lud za tym prašany. Tole wuchadźa z přepytowanja, kotrež stej sociologiski wustaw Čěskeje akademije wědomosćow a Słowakski institut za zjawne prašenja zhromadnje přewjedłoj.

We woběmaj krajomaj 46 procentow respondentow zwurazni, zo je rozdźělenje Čěskosłowakskeje prawa resp. skerje prawa kročel była. Nawopačneho měnjenja je w Čěskej 37 procentow a w Słowakskej 42 procentow. Přezjednosć wobsteji tež nastupajo prašenje, hač by so rozdźělenje měło z referendumom rozsudźić. W Čěskej kaž w Słowakskej matej dwě třećinje ludźi za zmylk, zo njebu wo rozdźělenju přewjedźeny plebiscit.

Křiž ma so zhubić

póndźela, 11. decembera 2017 spisane wot:

Waršawa (JBR/SN). Njedawny rozsud francoskich zarjadow je pólskich katolikow wulce znjeměrnił. W bretonskim městačku Ploërmel ma so wulki křiž na pomniku bamža Jana Pawoła II. wotstronić. Postajiło je to najwyše zarjadniske sudnistwo, powołace so na wustawu wo dźělenju cyrkwje a stata, kotraž wobsteji w Francoskej wot lěta 1905. Sudnistwo ma so po argumenta­ciji, zo so symbol křiža „spřećiwja principej laicizma“.

Wusud je doskónčny a kónči zdobom wjelelětnu zwadu wo postawje swjateho wótca w Ploërmelu, kotruž běchu tam zhromadnje z dominantnym křižom 28. oktobra 2006 postajili. Ideju za pomnik měješe ruski wuměłc a rězbar z georgiskimi korjenjemi Zurab Cereteli, kiž je jón stworił. Gmejna Ploërmel ma poł lěta chwile křesćanski symbol wotstronić. Jeli to nje­čini, ma so cyłkowny monument, postawa bamža a křiž, ze zjawneho ruma zminyć.

Pólska je na wusud spěšnje reagowała. Mjeztym bywša premierka Beata Szydło, mać katolskeho měšnika, rjekny w rozmołwje z powěsćernju PAP, zo chce knježerstwo pomnik bamža zachować. „Postawu přiwozmjemy do Pólskeje, do­mizny Jana Pawoła II.“

Morawiecki naslěduje Szydło

pjatk, 08. decembera 2017 spisane wot:

Waršawa (dpa/SN). Pólska změje noweho ministerskeho prezidenta. Dotalna premierka Beata Szydło je wčera zastojnstwo złožiła, po tym zo bě hodźiny do toho w sejmje namjet njedowěry opozicije bjez ćežow přetrała. Z nowym šefom knježerstwa ma so financny a hospodarski minister Mateusz Morawiecki stać.

Szydło bě před nawodnistwom na­rodnokonserwatiwneje knježerstwoweje strony Prawo a sprawnosć (PiS) swój wotstup wozjewiła, kaž rěčnica PiS Beata Mazurek­ wčera we Waršawje zdźěli. Předwidźany naslědnik, 49lětny bywši bankownik Morawiecki, je dowěrnik stronskeho předsydy PiS Jarosława Kaczyńskeho, poprawneho „sylneho muža“ w pólskim nawodnistwje. Szydło ma so stać z naměstnicu ministerskeho prezidenta. Z přetworjenjom kabineta móhło k tomu w januarje dóńć. „Wostanu w knje­žer­stwje, zo bych hromadźe z PIS ,dobrej změnje‘ polěkowała“, rjekny Szydło w swojej rozžohnowanskej narěći dźensa w pólskim parlamenće.

Kaž pólska powěsćernja PAP rozprawja, ma sejm hižo wutoru Morawieckemu dowěru wuprajić. Beata Szy­dło bě knježerstwo PiS wot jeho wutworjenja w lěće 2015 nawjedowała.

Palast kultury wohroženy

pjatk, 08. decembera 2017 spisane wot:

Měnjenja Waršawjanow wo wotstronjenju su jara rozdźělne a kóšty wysoke

Waršawa. W susodnej Pólskej traje dale proces wotstronjenja wšitkich znamjenjow, swědčacych wo komunizmje. Mjez druhim maja nadróžne tafle z mjenami komunistow nowe pomjenowanje dóstać. Dale chcedźa wotstronić pomniki, kotrež komunistiski system glorifikuja. Potrjechene su symbole, nastate wot lěta 1944 do 1989. Na jich městno maja přińć mjena rjekow, kotřiž su přećiwo komunizmej wojowali abo sej zasłužby při demokratizaciji Pólskeje zdobyli.

nawěšk

nowostki LND