Domowina je spočatk apryla we Wulkich Zdźarach rěčny projekt DOMOJ zahajiła. To je intensiwny kurs serbšćiny, kiž dźewjeć měsacow traje. Dohromady dwanaće wobdźělnikow wuknje zhromadnje w tak mjenowanym rěčnym hnězdźe. Přichodny čas jich w našim wječorniku předstajimy. Marco Di Sarno chce so bjez pomocy serbsce rozmołwjeć móc.
(Domojnik, tak so wobdźělnicy rěčneho hnězda projekta Domoj mjenuja, předstaja sam sebje w formje interviewa.)
Štó sy a čehodla sy tu mjez nami?
M. Di Sarno: Rěkam Marco Di Sarno a sym po wokołopuću z Badensko-Württembergskeje přez Berlin do Budyšina přišoł. Mój luby nan je Neapelski hospodarski ćěkanc (tehdy rěkaše to hišće hóstny dźěłaćer), kiž je sej rjanu němsku blondinku namakał. (Ale běše poprawom skerje wona, kiž je jeho namakała.) W Berlinje sym staršiskemu přikładej slědował a w lěće 2022 z rjanej serbskej blondinku do jeje domizny přećahnył. Tuž sym dźensa prěni „Italošwab“ w serbskim kraju (druheho znajmjeńša hišće zeznał njejsym).
Čehodla w projekće DOMOJ sobu činiš?
AfD je w Ohornje dobyła
Ohorn. W Ohornje su zawčerawšim noweho wjesnjanostu wolili. Kandidat AfD André Kämpfe je wólby dobył. Wón měješe jenož mało hłosow wjace hač jeho konkurent Uwe Baldauf (njestronjan). Kämpfe dósta 531 hłosow wolerjow, Baldauf pak 519. Wólbne wobdźělenje wučinješe 55 procentow. Zastojnstwo ma so na čestnohamtsce wukonjeć.
Dalša kandidatka w Njeswačidle
Njeswačidło. Na wólbnym lisćiku za wólby noweho wjesnjanosty njedźelu w Njeswačidle steji jenož jedyn kandidat: Martin Scholze ze susodneje gmejny Bóšicy. W tajkim padźe maja wolerjo prawo, dalše mjeno na lisćik napisać. Juliane Mazalla z Łuha, mać třoch dźěći a rěčnica na wěrowanjach a chowanjach, je nětko zwólniwosć zwurazniła, so wolić dać.
Překwapjenka za „šwejkologow“
Nic jenož na wsach, ale tež w městach maja mnozy doma skót. Něchtóžkuli nimo toho drobny skót plahuje. Wšitcy so wo strowotu swojich lubuškow prócuja. K tomu přinošować chce naša serija z pokiwami z weterinarneje mediciny. (64)
Kruwa je najzbožowniša, hdyž móže so cyły dźeń woměrje swojej najlubšej činitosći wěnować – žranju. Přerěznje 16 do 20 kilogramow picy to wšědnje je. Něhdźe 6 do 12 hodźin wob dźeń wona žerje a 8 do 14 hodźin žuwa (wiederkäuen) a wotpočuje, zo by picu prawje požiwała.
Tak móžeš hižo přez ryzy wobkedźbowanje přijeća picy kruwow zwěsćić, hač so jim derje dźe abo nic.
Bjez dźiwa tuž, zo rži burej alarmowacy zwónčk we wušomaj, hdyž skoćo raz bjezlóštnje před picu steji a nježuwa. Přičiny tajkeho zadźerženja su wšelake. Wot powšitkowneje infekcije přez bolosće cyle druhdźe hač k mylenjam metabolizma (Stoffwechselstörung) je wšitko móžne.
Njech dźe nam dźensa wo problem bjezposrědnje w klamje howjadow. Při tym hrajetej dwě bakteriji rozsudnu rólu, a wobě matej podobne mjeno actinobacillus a actinomyces.
Woheń w Rakečanskej starowni
Rakecy. Spěšnje su wohnjowi wobornicy sobotu popołdnju woheń na koridorje Rakečanskeje starownje zhašeli, tak zo njeje k wjetšim škodam dóšło a so nichtó njezrani. W přepytowanju zwěsćichu zastojnicy wohnjoweje wobory a policije, zo běše woheń we wotstajenym nakupowanskim korbje połnym zežiwidłow wudyrił. Podhlada zapalerstwa dla eksperća pad nětko přepytuja. Wěcna škoda wučinja 3 500 eurow.
Załom. Hwězdarnja w Załomju při Sprjewi přeprošuje přichodnu sobotu, 6. septembra, na prěni němsko-čěski swjedźeń. Budźe-li njebjo jasne, chcedźa tam wot připołdnja w 12 hodź. słónco wobkedźbować. Nimo toho wabi wustajeńca wo astronomiskich wobkedźbowanjach a wo archeo-astronomiji do zarjadnišća. Dźěći móža paslić abo z pomocu satelitow za pokładom pytać. Popołdnju maja přednoški wo hwězdarni za dźěći a nawječor za dorosćenych w němčinje a čěšćinje w programje. Wot 21.30 hodź. móža wopytowarjo měsačk a planet Saturn wobkedźbować. Njedźelu, 7. septembra, wot 18.30 hodź. durje hwězdarnje znowa wotewru. W času mjez 17.28 a 22.55 hodź. móža zajimcy z pomocu techniskich srědkow zaćěmnjenje měsačka wobkedźbować.
Planet měra
Kamjenc. W Kamjencu wotměje so njedźelu, 7. septembra, popołdnjo za swójby z wuměłskej akciju. Pod hesłom „Zhromadnje za měrliwy swět“ su dźěći, młodostni a dorosćeni wot 15 do 17 hodź. na Šulske naměsto přeprošeni. Tam chcedźa wšitcy zhromadnje mjez druhim 11 króć 16 metrow wulki puzzle ze symbolemi měra zestajeć. Tež druhe lóštne akcije přihotuja.
Z wotkryćom wopomnjenskeho kamjenja na kěrchowje w Trjebinje su minjeny štwórtk rjad swjatočnosćow składnostnje 115. posmjertnych narodnin zasłužbneho dudaka Hanza Šustera zahajili.
Trjebin (JoS/SN). Angelika Bertkowa, wnučka serbskeho dudaka a wjelelětneho čłona instrumentalneje skupiny Serbskeho folklorneho ansambla Slepo Hanza Šustera běše loni Trjebinsku Domowinsku skupinu narěčała, hač njemóhła jej pomhać, na městnje rowa swojeho dźěda wopomnišćo stworić. Po 30 lětach běše čas wužiwanja rowa wuběžał. Předsydstwo Domowinskeje skupiny jeje namjet podpěrowaše, runje tak tež wjesnjanosta Trjebinskeje gmejny Robert Sprejz (CDU).
Nuknica (PaC/SN). Štóž běše kónc tydźenja we wokolinje Nuknicy a Chrósćic po puću, je cyle wěsće zwuki elektriskich gitarow, bijadłow a swojorazne spěwanje słyšał, kotrež skerje na škrěčenje dopomina. Tute wašnje spěwanja hudźbneho stila metala mjenuje so woprawdźe „screaming“ abo „shouting“, štož woznamjenja serbsce škrěčenje. Prěni raz je so kónc tydźenja festiwal twjerdeje hudźby z titlom „Lěz mi na pěc“ na Jaworkec dworje w Nuknicy wotměł.
„Nukstock is dead“ (serbsce: Nukstock je mortwy) bě na zastupnym banćiku napisane. „Ach, to běše jenož mały žorćik“, wotmołwi čłon organizaciskeho teama festiwala Měrćin Wjenk na naprašowanje, što za tym tči. „Poprawom wšak nadeńdźeš wjele elementow něhdyšeho Nukstock-festiwala tež na lětušim zarjadowanju, tak na přikład party-stan, baru abo kuchnju. Wjelelětni swěrni fanojo-wopytowarjo festiwala móža so tuž tež lětsa, na mjeńšej wersiji zarjadowanja, doma čuć“, Měrćin Wjenk přispomni.
Ludźo ze stejnišćom zwjazani
Čorna Pumpa. Něhdźe 17 850 hosći bě zawčerawšim na dnju wotewrjenych duri na 70lětne wobstaće industrijneho parka w Čornej Pumpje zhladowało. Ličba wotbłyšćuje wusku zwjazanosć ludźi ze stejnišćom a je dobry signal z Łužicy, su sej organizatorojo zarjadowanja přezjedni. Hesło dnja bě „Zańdźenosć zetka přichod“. W industrijnym parku je 120 předewzaćow zaměstnjenych.
Za zachowanje lěsa
Rowno. Skupina Serbska reja je wčera na zarjadowanju wobswětoweje skupiny Choćebuz we wohroženym lěsu pola Rownoho hudźiła a spěwała. Mnozy přitomni, mjez kotrymiž běchu wjacore swójby, su sobu spěwali a rejowali. Fararka Slepjanskeje wosady Jadwiga Malinkowa bě na němsko-serbsku nutrnosć přeprosyła. Mjez štomami běchu grafiki wuměłče Maje Nageloweje wustajene.
Bio-zawody so předstaja