Mnozy z nas maja adwentny kalender, a to w najwšelakorišich formach a wersijach. Z adwentnym kalendrom skrótšimy sej čas čakanaja na hody, a wjeselo bywa dźeń a wjetše. Dohodowny čas je wosebje za dźěći zajimawy, dokelž móža kóždy dźeń woknješko adwentneho kalendra wočinić.
Ale tež za lubowarja sporta je tójšto kalendrow, na přikład z wobrazom najlubšeho towarstwa – wězo pjelnjeny ze šokolodu. Ale nic jenož tajki. Sama mam na přikład fitnesowy adwentny kalender pod motom „fit a čiły w dohodownym času“. Za kóždym woknješkom tči wosebity trening z třomi do štyrjomi wšelakimi zwučowanjemi. Trening njetraje dlěje hač 15 minutow, a tak móžu sej hdys a hdys bjez hubjeneho swědomja poprjančki a skibku wosuška słodźeć dać.
Sportowe lěto 2020 so nachila. Z wida přiwisnikow, fanow a aktiwnych sy je woprawdźe do škotu stłóčić móhł. Zo pak njebych tež hišće skoržić započał, što wšitko njebě, što wšo dyrbjachu wotprajić abo što tu hewak hišće wšitko w swěće sporta křiwje běži, wěnuju so dźensa radšo pozitiwnym nowosćam.
Youssoufa Moukoko, tute mjeno sće w minjenych tydźenjach zawěsće słyšeli abo čitali. W hrě přećiwo Hertha BSC Berlinej bu kopar Borussije Dortmund (BVB) jenož dźeń po swojich 16. narodninach do partije zaměnjeny. Z tym je wón w stawiznach zwjazkoweje koparskeje ligi najmłódši zasadźeny akter scyła. Diskusije běchu wulke, hač njeje za njeho hišće přezahe pola profijow sobu hrać. Tam wšak knježi wosebje wulki ćišć z medialneje kaž tež fanoweje strony. Moje měnjenje: Fyzisce kaž tež psychisce so młode talenty hižo wot zažneje staroby w koparskich internatach na čas jako profijowy kopar přihotuja a dóstanu při tym wulku podpěru wot najlěpšich nazwučowarjow a samo tež sportowych psychologow. Sym jara wćipny na karjeru młodostneho.
„Ow ja sym wćipny, ow ja sym wćipny, ow ja sym tak wćipny ...“, tak rěka na spočatku kóždeho měsaca w Serbskim rozhłosu, hdyž su dźěći k hódanju namołwjene. Sportowe družiny drje njetrjebachu dotal žane wuhódać. Wšako tam zwjetša za wěcami pytaja, z kotrymiž su dźěći wšědnje wobdate. Wjeselu so hižo na přichodne hódančko w hodowniku.
Wćipny sym, kak dołho drje budźe „Lawec Joachim“ hišće trenar němskeho narodneho mustwa koparjow. Tuchwilu jemu jenož sylny wětřik medijow napřećo duje, ze stron Němskeho koparskeho zwjazka ma wón połnu podpěru a žanažkuli změna tam tema njeje. Wězo je lochko poražki jenož trenarjej podsunyć a tak jeho njekmanosć dopokazać. Tola jara hubjene wotrěznjenje na swětowych mišterstwach 2018, hry w narodnej lize (z jeničkim dobyćom přećiwo přez koronu wosłabjenemu mustwu Ukrainy) a fatalna poražka přećiwo Španiskej njejsu runje rezultaty, z kotrymiž móhł wuspěšne dźěło dopokazać.
Štóž je sej zašłe sportowe kolumny přečitał, tomu je zawěsće wěsta njespokojnosć z tuchwilnej situaciju napadnyła, hdyž diktuje wirus, hač, hdźe a na kotre wašnje smě so hišće sportować. Bjez dźiwa – tu pisaja ludźo, kotřiž so za sport horja. Tak kaž nam dźe so tuchwilu njeličomnym dalšim. Sport słuša dźensa nimale samozrozumliwje do wšědneho žiwjenja kóždeho. Z nimale 30 milionami čłonow słušeja sportowe towarstwa w Němskej k najsylnišim towaršnostnym organizacijam.
Před třomi měsacami so hóršach, zo wirus ze znatym mjenom amaterski sport cyłkownje lemi. A što dyrbju nětko zwěsćić? Smy tučasnje nimale w samsnej situaciji. Móžu so wězo znowa hóršić, štož pak mi ničo njepomha. Ćim prjedy dóstanu šědźiwe włosy.
Wosebje wšak so mjerzam, zo njesměm kónc tydźenja jako sudnik na hrajnišćach po puću być. Towarstwa kaž tež Zapadołužiski koparski zwjazk su jara dobry koncept k přewjedźenju tydźenskich dypkowych hrow nastajili. Za sudnikow wotmě so w zańdźenosći mały online-seminar. Runje tež hladajo na nowe postajenja Němskeho koparskeho zwjazka běše to nuznje trěbne.
Koronakriza nas dale a bóle zaběra. oWot dźensnišeho mamy so znowa na krućiše postajenja zwučić. Za nowember płaćao wobšěrne wobmjezowanja w nimale wšitkich žiwjenskich wobłukach, tež w sporće. Ze zmužitosću, nadźiju a sćerpliwosću budźemy tež tutón čas přetrać. Štož tučasnje docyła njetrjebamy, je rozšěrjenje stracha, paniki a wopačnych informacijow. To skerje swójby, přećelske kruhi a ludnosć rozpači. Aktiwna a hibićiwa diskusija je přeco a wšudźe trěbna, ale prošu na fairnym niwowje. Jenož potom nastanu kreatiwne a dobre wuslědki, po kotrychž hodźi so jednać.
Nico Rosberg, tak sym njedawno čitał, je zaso mjez motorsportowcami! Po najaktualnišich powěsćach wobdźěli so na wubědźowanskej seriji Extreme E. Kaž hižo mjeno přeradźi, jedna so wo elektriske awta. A to nic někajke, ale SUV, kiž wupadaja podobnje tym, kiž su při Rallye Dakar po puću. Je to cyle nowa serija, kiž hakle klětu do prěnjeje sezony startuje. Rosberg pak njepojědźe sam, ale je swójski team přizjewił, za kotryž hišće jězdźerja pyta. Extreme E je tajke něšto kaž rallye z pjeć stacijemi: dwě w Africe a jedna w Aziji, južnej Americe a w Arktice. Pozadk pak je nimale hišće zajimawši. Chcedźa wšudźe tam po puću być hdźež ma přiroda problemy, abo so klima tak rapidnje měnja, zo sama pod tym ćerpi. Kaž na přikład w dešćowym lěsu abo w horach Himalaja.
Zaměr kóždeho sportowca je, najlěpše rezultaty docpěć, wubědźowanja wuspěšnje wotzamknyć, najlěpje z dobyćom. A kóždy soni tež jónu wo swětowym rekordźe. Ale to zešlachći so jenož wubranym atletam. Njezaleži jenož na wurjadnym wukonje sportowca. Tež druhe wuměnjenja su wažne, kotrež jednotliwc hustodosć wobwliwować njemóže. Myslu na přikład na wjedro abo, a to je zwjetša rozsudne, wukonitosć sportoweho nastroja. W motorsporće je to nimoměry wažny aspekt we wubědźowanju wo prěnje městna.
Tež Michael Schumacher njeby swoje dobyća w formuli 1 w tej měrje docpěł, njeby-li w rozsudnych wokomikach najlěpši material měł. Nochcu pak jeho wukony jenož na techniku wobmjezować. Wón bě jónkrótny sportowc, njesměrny pilny dźěłaćer na sebi a na materialu, česćelakomny a zdobom wobdarjeny. Sym jeho přeco jara wobdźiwał, byrnjež ženje přewulki fan Schumachera njebył. Jeho rekordy, mjez druhim sydom swětowych mišterstwow a 91 dobyćow w kralowskej disciplinje, su po měnjenju wjacorych ekspertow za wěčnosć.
Dźensa je 12. oktober a mi zdobom nastork, so zaso raz wěstemu podawkej w stawiznach kopańcy wěnować. Tón dźeń ma mjenujcy za europsku, haj samo za swětowu kopańcu historiski wuznam.
Ale krok po kroku. Korjenje koparskeho sporta leža w Jendźelskej, to wězo wjetšina z nas wě. Spočatk dźewjećdźesatych lět 19. lětstotka, potajkim před něhdźe 130 lětami, dósta so bój wo kulowatu kožu z wotpohladom, ju přećiwnikej do wrotow praskać, z britiskeje kupy tež na „kruty dźěl“ našeho kontinenta. Wosebje w Rakusko-Wuherskej so młodźi mužojo poměrnje chětř za hońtwu za bulom horjachu. Hižo 1894 dóńdźe we Wienje k prěnjej koparskej hrě. Najstaršej awstriskej klubaj, Cricketer a Viena, stej tehdy přećiwo sebi nastupiłoj.